Vè, đồng dao

Vè là một thể loại văn học dân gian thuộc loại tự sự bằng văn vần, hình thành chủ yếu trong xã hội phong kiến và phát triển mạnh từ thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XX. Vè thường là chuyện khen chê có ca vần, phản ánh trực tiếp người thật, việc thật, bộc lộ thái độ, quan điểm của nhân dân trước các sự kiện xã hội đương thời. Với hình thức linh hoạt (bốn chữ, năm chữ, lục bát, nói lối…), ngôn ngữ giản dị, dễ nhớ, dễ truyền, vè mang đậm tính thời sự, tính địa phương và khuynh hướng đánh giá rõ rệt, đồng thời giữ vai trò như một phương tiện diễn đạt dư luận và sinh hoạt văn hoá của quần chúng.

Đồng dao là thể loại văn học dân gian gắn chủ yếu với đời sống vui chơi của trẻ em. Đồng dao thường có hình thức văn vần ngắn, nhịp điệu đều, ngôn ngữ giản dị, giàu tính lặp, dễ nhớ, dễ thuộc và thường được hát, đọc kèm theo các trò chơi dân gian. Nội dung đồng dao phản ánh thế giới xung quanh trẻ em một cách ngộ nghĩnh, hồn nhiên, từ thiên nhiên, con vật, đồ vật đến sinh hoạt đời sống, đồng thời góp phần rèn luyện ngôn ngữ, cảm xúc và ý thức cộng đồng.

Vè và đồng dao có mối liên hệ chặt chẽ, đều lưu truyền chủ yếu bằng hình thức truyền miệng và gắn với diễn xướng, cùng sử dụng ngôn ngữ mộc mạc, nhịp điệu rõ ràng, dễ ghi nhớ. Nhiều bài đồng thời thuộc cả hai thể loại.