登樓賦
Đăng lâu phú
Bài phú lên lầu

登茲樓以四望兮，
Đăng tư lâu dĩ tứ vọng hề,
Lên ngôi lầu này mà nhìn ra bốn phía,

聊暇日以銷憂。
Liêu hạ nhật dĩ tiêu ưu.
Nhân ngày nhàn rỗi, tạm khuây nỗi buồn.

覽斯宇之所處兮，
Lãm tư vũ chi sở xứ hề,
Ngắm xem vị trí của toà lầu này,

實顯敞而寡仇。
Thực hiển sưởng nhi quả cừu.
Quả thật cao ráo, rộng thoáng, hiếm nơi nào sánh được.

挾清漳之通浦兮，
Hiệp thanh Chương chi thông phố hề,
Lầu kề bên bến rộng của sông Chương trong,

倚曲沮之長洲。
Ỷ khúc Trở chi trường châu.
Tựa vào bãi dài của dòng Trở quanh co.

背墳衍之廣陸兮，
Bối phần diễn chi quảng lục hề,
Phía sau là miền đất cao bằng phẳng, rộng mênh mông,

臨皋隰之沃流。
Lâm cao thấp chi ốc lưu.
Phía trước trông xuống những dòng nước màu mỡ giữa miền gò bãi, đầm lầy.

北彌陶牧，
Bắc di Đào Mục,
Phía bắc trải dài đến cánh đồng Đào Mục,

西接昭丘。
Tây tiếp Chiêu Khâu.
Phía tây tiếp giáp gò Chiêu Khâu.

華實蔽野，
Hoa thực tế dã,
Hoa và quả che kín đồng nội,

黍稷盈疇。
Thử tắc doanh trù.
Lúa thử, lúa tắc đầy khắp ruộng nương.

雖信美而非吾土兮，
Tuy tín mỹ nhi phi ngô thổ hề,
Cảnh nơi đây tuy quả thật tươi đẹp, nhưng chẳng phải quê hương ta,

曾何足以少留？
Tằng hà túc dĩ thiểu lưu?
Thì có gì đáng để ta nấn ná dù chỉ trong chốc lát?

遭紛濁而遷逝兮，
Tao phân trọc nhi thiên thệ hề,
Gặp buổi đời rối ren, đục loạn, ta phải dời đi lưu lạc,

漫踰紀以迄今。
Mạn du kỷ dĩ hất câm.
Thấm thoắt đến nay đã hơn mười hai năm.

情眷眷而懷歸兮，
Tình quyến quyến nhi hoài quy hề,
Tình quyến luyến, lòng luôn mong được trở về,

孰憂思之可任？
Thục ưu tư chi khả nhâm?
Nỗi nhớ thương ấy ai có thể chịu đựng nổi?

憑軒檻以遙望兮，
Bằng hiên hạm dĩ dao vọng hề,
Tựa vào lan can mà nhìn ra xa,

向北風而開襟。
Hướng bắc phong nhi khai khâm.
Hướng về ngọn gió bắc, mở rộng vạt áo.

平原遠而極目兮，
Bình nguyên viễn nhi cực mục hề,
Đồng bằng xa tít, đưa mắt nhìn đến tận cùng,

蔽荊山之高岑。
Tế Kinh Sơn chi cao sầm.
Nhưng lại bị những đỉnh cao của núi Kinh che khuất.

路逶迤而脩迥兮，
Lộ uy dĩ nhi tu quýnh hề,
Đường về quanh co, dài và xa thẳm,

川既漾而濟深。
Xuyên ký dạng nhi tế thâm.
Sông lại mênh mang, chỗ vượt qua thì sâu thẳm.

悲舊鄉之壅隔兮，
Bi cựu hương chi ủng cách hề,
Đau buồn vì quê cũ bị ngăn cách,

涕橫墜而弗禁。
Thế hoành truỵ nhi phất cầm.
Nước mắt tuôn rơi, không sao cầm được.

昔尼父之在陳兮，
Tích Ni Phụ chi tại Trần hề,
Xưa kia, khi Khổng Tử bị khốn ở nước Trần,

有歸歟之歎音。
Hữu “quy dư” chi thán âm.
Ngài từng cất tiếng than rằng: “Về thôi!”

鍾儀幽而楚奏兮，
Chung Nghi u nhi Sở tấu hề,
Chung Nghi tuy bị giam cầm, vẫn gảy khúc nhạc nước Sở,

莊舄顯而越吟。
Trang Tích hiển nhi Việt ngâm.
Trang Tích tuy đã hiển đạt, lúc lâm bệnh vẫn rên bằng giọng nước Việt.

人情同於懷土兮，
Nhân tình đồng ư hoài thổ hề,
Tình người nhớ thương quê quán vốn đều như nhau,

豈窮達而異心？
Khởi cùng đạt nhi dị tâm?
Lẽ nào vì khốn cùng hay hiển đạt mà lòng lại khác?

惟日月之逾邁兮，
Duy nhật nguyệt chi du mại hề,
Nghĩ ngày tháng cứ không ngừng trôi qua,

俟河清其未極。
Sĩ Hà thanh kỳ vị cực.
Còn đợi nước Hoàng Hà trong thì chẳng biết đến bao giờ mới tới.

冀王道之一平兮，
Ký vương đạo chi nhất bình hề,
Ta mong đạo vương được thi hành, thiên hạ thống nhất, thái bình,

假高衢而騁力。
Giả cao cù nhi sính lực.
Để nhờ con đường rộng mở mà đem tài sức ra thi thố.

懼匏瓜之徒懸兮，
Cụ bào qua chi đồ huyền hề,
Chỉ sợ mình như quả bầu cứ treo lơ lửng mà không được dùng,

畏井渫之莫食。
Uý tỉnh điệp chi mạc thực.
Lại e như giếng đã vét sạch mà không ai đến uống.

步棲遲以徙倚兮，
Bộ thê trì dĩ tỷ ỷ hề,
Ta bước chậm, quanh quẩn, ngập ngừng trên lầu,

白日忽其將匿。
Bạch nhật hốt kỳ tướng nặc.
Mặt trời bỗng chốc sắp khuất bóng.

風蕭瑟而並興兮，
Phong tiêu sắt nhi tịnh hứng hề,
Gió hiu hắt từ nhiều phía cùng nổi lên,

天慘慘而無色。
Thiên thảm thảm nhi vô sắc.
Bầu trời ảm đạm, không còn sắc sáng.

獸狂顧以求群兮，
Thú cuồng cố dĩ cầu quần hề,
Thú vật hoảng hốt ngoảnh nhìn để tìm về đàn,

鳥相鳴而舉翼。
Điểu tương minh nhi cử dực.
Chim chóc gọi nhau rồi cùng cất cánh.

原野闃其無人兮，
Nguyên dã khuých kỳ vô nhân hề,
Đồng nội vắng lặng, không một bóng người,

征夫行而未息。
Chinh phu hành nhi vị tức.
Kẻ đi đường vẫn bước mãi chưa nghỉ.

心悽愴以感發兮，
Tâm thê sảng dĩ cảm phát hề,
Lòng ta thê lương, bao xúc cảm trào dâng,

意忉怛而憯惻。
Ý đao đát nhi thảm trắc.
Tâm ý đau đớn, buồn thương khôn xiết.

循堦除而下降兮，
Tuần giai trừ nhi hạ giáng hề,
Men theo bậc thềm mà đi xuống,

氣交憤於胸臆。
Khí giao phẫn ư hung ức.
Bao nỗi uất ức đan xen, nghẹn đầy trong lồng ngực.

夜參半而不寐兮，
Dạ tham bán nhi bất mị hề,
Đêm đã quá nửa mà vẫn không ngủ được,

悵盤桓以反側。
Trướng bàn hoàn dĩ phản trắc.
Buồn bã quanh quẩn, trở mình trằn trọc mãi không yên.