Đăng Dục Thuý sơn lưu đề 登浴翠山留題 • Lên núi Dục Thuý lưu đề

Núi Dục Thuý ( 20.260,105.982): Núi Non Nước còn có tên là núi Dục Thuý 浴翠, Băng sơn hay Thuỷ sơn, là một danh thắng nằm ở ngã ba sông, nơi sông Vân đổ vào sông Đáy, sát với cầu Ninh Bình trên tuyến đường sắt Bắc Nam, cạnh thị xã Ninh Bình ngày nay. Núi là một tiền đồn nằm ở cửa ngõ phía đông thành phố Hoa Lư. Lối lên đỉnh Non Nước qua 72 bậc gạch đá, chia làm 5 cấp. Đỉnh núi tương đối bằng phẳng, cây cối xanh mát, có lầu đón gió rất thuận tiện nghỉ ngơi, giải trí cho khách tham quan. Núi Non Nước đã được xếp hạng là di tích lịch sử và thắng cảnh cấp quốc gia đặc biệt quan trọng của Việt Nam, cùng với núi Cá Voi, núi Cánh Diều và núi Kỳ Lân được mệnh danh là Tứ đại danh sơn - tức bốn ngọn núi nổi tiếng ở trung tâm thành phố Hoa Lư. Dục Thuý là tên do danh sĩ Trương Hán Siêu đặt từ đời Trần, với ý nghĩa là con chim chả (chim bói cá) đang tắm, vì núi này mọc từ đất nhô ra giữa dòng sông, trông như hình con chim chả sà xuống nước, năm 1841 vua Thiệu Trị lại đổi là núi Hộ Thành. Trên núi có tháp dựng từ đời Lý, sau sư Trí Nhu đời Trần sửa lại, gọi là tháp Linh Tế, Trương Hán Siêu có làm bài Linh Tế tháp ký nổi tiếng. Núi trước còn có chùa Non Nước, nhưng đầu đời Nguyễn dân địa phương dời sang núi Cánh Diều. Dưới chân núi còn có đền thờ Trương Hán Siêu. Núi là một cảnh đẹp, trước kia có nhiều người đề vịnh, hiện bên núi vẫn còn lưu nhiều bài thơ được khắc vào đá của các danh sĩ như Trương Hán Siêu, Phạm Sư Mạnh, Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Lê Hiến Tông, Nguyễn Du, Thiệu Trị, Tự Đức, Tản Đà...

Hình: Núi Dục Thuý