Chợ Bến Thành khi dời khi đổi

Chợ Bến Thành ( 10.773,106.698): Chợ Bến Thành hay chợ Sài Gòn là ngôi chợ lịch sử của Sài Gòn xưa và nay. Chợ được người Pháp xây dựng năm 1860 đơn sơ nằm trên đại lộ Charner (nay là đường Nguyễn Huệ), bên bờ kinh Lớn (hay kinh Lấp, kinh Charner, đã bị lấp và thay bằng đường xe điện). Tuy ngôi chợ đã xuất hiện từ rất sớm trên nhiều bưu ảnh nhưng chưa bao giờ cái tên Bến Thành được viết một cách chính thức. Trên các bưu ảnh xưa, chợ được gọi bằng nhiều tên như chợ trung tâm, chợ chính (marché central), có khi chỉ ghi vỏn vẹn là chợ (marché), hoặc chợ Sài Gòn (marché de Saigon).

Từ năm 1914, chợ Bến Thành được dời về vị trí hiện nay với quy mô rộng lớn và khang trang hơn. Dù vậy, trong các bưu ảnh vẫn không nhắc cái tên chợ Bến Thành: có bưu ảnh ghi là toà nhà trung tâm (Les Halles Centrales), chợ lớn (grand marché - không viết hoa kiểu tên riêng), nhưng đa số được ghi một cách chung chung là chợ trung tâm, chợ chính (marché central), và cổng chợ chưa bao giờ treo bảng tên.

Khi tiếp quản ngôi chợ Bến Thành từ người Pháp sau năm 1954, chính quyền Sài Gòn vẫn không treo bảng tên ở cổng chợ. Phía trên mặt tiền chính của chợ chỉ là một mảng tường quét vôi màu vàng cam. Chỉ có một thời gian ngắn chợ được đặt tên là chợ Quách Thị Trang để ghi nhận sự kiện cô nữ sinh Quách Thị Trang ngã xuống trong cuộc biểu tình chống chế độ Ngô Đình Diệm tại công viên Diên Hồng (trước cửa Nam) năm 1963. Nhưng bảng tên chợ Quách Thị Trang cũng chỉ tồn tại thời gian ngắn rồi bị lặng lẽ gỡ đi.

Năm 1975, người Sài Gòn cũng như các nơi quen gọi phần sót lại của ngôi chợ trên đường Nguyễn Huệ là chợ Cũ và chợ Bến Thành là chợ Mới hay chợ Sài Gòn. Sau năm 1975, chợ lần đầu tiên chính thức được đặt bảng tên chợ Bến Thành trước cổng chính (cổng Nam) và từ đó đến nay trở thành tên gọi phổ biến với mọi người.

Hình: Chợ Bến Thành cũ trước năm 1914

Hình: Chợ Bến Thành xưa

Hình: Chợ Bến Thành xưa

Hình: Chợ Bến Thành ngày nay

Tao khang: “Tao khang” 糟糠 còn đọc là “tào khang” chỉ người vợ đã gắn bó với mình từ thuở hàn vi, nghèo khó, từng ăn bã ăn cám với mình. “Tao” là bã rượu, “khang” là cám gạo, là những thứ mà người nghèo khổ thường phải ăn. Theo Hán thư, Tống Hoằng truyện: vua Hán Quang Vũ (Trung Quốc) có ý muốn gả người chị goá chồng là Hồ Dương công chúa cho quan đại phu Tống Hoằng 宋弘, nên hỏi “Ngạn ngôn: Phú dịch thê, quý dịch giao, nhân tình hồ?” 諺言貴易交，富易妻，人情乎？ (Ngạn ngữ có nói: Giàu thì đổi vợ, sang thì đổi bạn, có đúng không?) Tống Hoằng đã có vợ, đáp “Thần văn: Bần tiện chi giao mạc khả vong, tao khang chi thê bất khả hạ đường” 臣聞貧賤之知不可忘，糟糠之妻不可下堂 (Thần nghe: Bạn bè lúc nghèo hèn chớ nên quên, người vợ tấm cám chớ để ở nhà dưới), ý nói không thể khinh rẻ, phụ bạc người vợ cũ. Vua biết ý vậy, liền thôi.