Rasul Gamzatov Расул Гамзатов

Rasul Gamzatovich Gamzatov (Расул Гамзатович Гамзатов) là nhà thơ Nga - Xô Viết. Ông sinh ngày 8/9/1923 tại Làng Cada, Quận Khunzakhsky, Dagestan, mất ngày 3/11/2003 tại Moscow. Thơ ông nổi tiếng với bài Zhuravli (Đàn sếu). Gamzatov có thể là nhà thơ nổi tiếng nhất trong dòng văn học tiếng Avar.

Cha của ông cũng là một nhà thơ nổi tiếng của Daghestan. Ông làm thơ từ khi 11 tuổi và được nhận giải thưởng Stalin vào năm 29 tuổi. Từng là giáo viên và từng theo học tại trường Viết văn Gorki khoá 1945 - 1950. Bắt đầu in thơ của mình từ năm 1937. Tập thơ đầu tay của ông ra đời năm 1943.

Tác phẩm Daghestan của tôi cũng là một trong những tác phẩm nổi tiếng của ông được bạn bè khắp thế giới biết đến, trong đó có Việt Nam. Ông đã được trao tặng các danh hiệu Nhà thơ nhân dân Daghestan, Anh hùng lao động Liên Xô, Nhà thơ lớn của thế kỷ XX và giải thưởng Hoa sen của Hội nhà văn Á - Phi. Ông còn là là Đại biểu Xô-viết tối cao Liên Xô nhiều năm liền và đảm nhận cương vị lãnh đạo Hội nhà văn Daghestan hơn nửa thế kỷ.

Những vần thơ về tình bạn, tình yêu, tình nhân ái của Gamzatov làm xúc động lòng người trên toàn thế giới. Song đó mới chỉ là bản dịch. Những đồng bào của ông khẳng định rằng trong tiếng Avar Kavka, những vần thơ đó còn hay hơn rất nhiều.

Tổng thống Putin đã từng có lần mời Gamzatov đến chơi thành phố biển Sochi, nơi ông đang có chuyến công du và đích thân chúc mừng nhà thơ. Putin nói: “Bạn đọc yêu mến Gamzatov vì ông đã dạy chúng ta một cách rất chân thành và tinh tế những giá trị chung của con người như tình yêu, tình bạn, lòng thuỷ chung, sự trung thực... đã hàng chục năm nay, chưa nói đến văn đàn, ngay cả trong đời sống chính trị của đất nước, Rasul Gamzatov cũng là một tên tuổi không thể thiếu được...”

Ông có uy tín gần như tuyệt đối với tất cả mọi người ở Kavkaz, một vùng đất có nhiều xung đột sắc tộc, văn hoá, tôn giáo. Ông đã từng viết các câu thơ sau nói các vấn đề trong xã hội:

...Tôi hoàn toàn không ngạc nhiên
Từ xưa tới nay vẫn thế
Thuốc độc, lòng tham và tiền
Có thể giết người ta rất dễ
Nhưng tôi không hiểu một điều

Vì sao, tôi không biết:

Rằng nhiều khi sự thật và tình yêu
Cũng có thể làm cho người ta chết...

Phụ nữ và tình yêu luôn là đề tài chính trong các tác phẩm của ông. Gamzatov được nhiều bạn trẻ biết đến với câu thơ nổi tiếng: “Tôi đã yêu hàng trăm người phụ nữ. Nhưng trong mỗi người đều mang bóng dáng em”, và câu “không có ai hát hay bằng những người mẹ...”

Ngoài đề tài tình yêu xuyên suốt các tác phẩm, ông còn đề cao sự đấu tranh giành quyền bình đẳng cho phụ nữ. Những năm chiến tranh ông có hàng loạt tác phẩm ca ngợi chủ nghĩa anh hùng của quân dân Liên Xô. Ông còn từng viết truyện cho thiếu nhi rất âu yếm và hóm hỉnh. Gamzatov còn có câu nói đại ý: “Nếu bạn bắn vào quá khứ bằng súng lục, thì tương lai sẽ bắn vào bạn bằng đại bác”.

Zhuravli là bài thơ và sau này là bài hát nổi tiếng của Nga. Bài thơ đã được sáng tác sau khi ông tới Hiroshima, thăm Công viên tưởng niệm Hoà bình Hiroshima.

Nhà thơ Bùi Chí Vinh đã từng bày tỏ: “...Ngoài đời tôi thích Che Guevara, còn trong văn học tôi thích một nhà thơ chỉ đại diện cho 500.000 dân nhưng tác phẩm lại gây dấu ấn mạnh toàn thế giới. Đó là Rasun Gamzatov, người con vĩ đại của dân tộc Dagestan...”