01

Hai mươi năm, kể từ ngày Điômushka mất
Phủ qua trên người tấm chăn cỏ thôi
Tôi vẫn day dứt thương xót con tôi!
Tôi cầu nguyện cho con, không cầm táo để
Cho vào miệng ăn trước ngày Chúa cứu thế,
Phải rất lâu, tôi mới tỉnh lại người.
Tôi chẳng buồn trò chuyện cùng ai
Chính ông nội Xaveli ở ngay bên cạnh
Tôi chẳng có tâm trạng nào, toàn tránh.
10. Việc thì đầy mà chẳng muốn động tay.
Bố chồng định dùng dây cương ngựa dạy tôi ngay
Quật cho sớm bình thường quay trở lại,
Tôi đã đáp ông, không hề e ngại:
“Hãy giết con đi!” Tôi cúi xuống thấp, dưới chân
“Hãy giết con đi!” đằng nào cũng chết là xong!”
Bố chồng treo dây cương về chỗ.
Suốt ngày lại đêm, tôi lọ mọ
Bên mộ con của Điôma, loanh quanh.
Tôi dùng khăn phảy mộ sạch bong,
20. Để làm sao cho mau mọc cỏ
Trùm lên sớm che cho kín mộ,
Tôi nguyện cầu tất cả cho con trai,
Tôi buồn lòng nhớ cha mẹ mình hoài:
Họ quên mất rồi con gái họ!
Đàn chó nhà tôi có làm họ sợ?
Với gia đình tôi, họ xấu hổ chăng?
Ôi, không đâu, con yêu dấu, không!
Mấy con chó nhà con không đáng sợ,
Gia đình con không có gì làm ta khó đỡ,
30. Còn chuyện đi bốn mươi vecta
Mới kể cho nhau nghe chuyện của nhà.
Mới hỏi chuyện các con vừa gặp hạn -
Thấy cũng xót bắt ngựa giống băng băng chạy!
Đã từ lâu, cha mẹ định đến thăm con,
Nhưng lăn tăn một chuyện nghĩ luôn
Cha mẹ đến - con mừng vui, khóc lóc
Cha mẹ rút - con buồn phiền, gào khóc!”

Mùa đông về, thật chán ngán, dài ghê
Hai vợ chồng tôi sát cánh, xẻ chia
40. Khi ở nhà của Xaveli xây thêm khu phụ
Chúng tôi mải buồn lo nhiều vụ. -

“Có chuyện gì, ông nội mất rồi à?”

- Không. Ông nằm bẹp tại phòng mình mà
Sáu ngày liền, không ló ra mới lạ.
Sau đó ông vào rừng đi cho đã.
Ông nội vừa hát, vừa khóc dài dài,
Đến mức rừng cây phải khóc than hoài!
Còn thu tới, ông dự ngày sám hối
Ở tu viện Pesôtrnuwi một buổi.

50. Tôi và Philip cố dắt díu nhau về thăm
Hai bố mẹ tôi lấy một vài lần.
Tôi bắt tay vào làm một việc.
Đã ba năm, tôi định liệu,
Hết tuần này tới tuần sau.
Tuân theo một trật tự như nhau.
Năm nào cũng vì con: bận tối mắt
Chẳng có lúc nào nghĩ lan man, buồn chán,
Cầu Chúa cho con lo liệu mọi việc làm
Ngay việc làm dấu thánh trên trán mình.
60. Chỉ dám ăn khi đồ ăn còn thừa lại
Khi cho người già và con ăn xong tạm,
Chỉ lên giường khi bải hoải, mệt nhoài…
Và cứ đến ngày thứ tư lại thấy rồi
Gặp chuyện buồn đau mới len vào ám chặt -
Nó bám phải ai, là bám chắc,
Người ấy đành chịu chết không buông tha!

Bay về phía trước như chim ưng hùng oai,
Bay sau chim ưng như quạ đen ám mãi,
Bay về đằng trước - không quay trở lại,
70. Bay ở phía sau - không để lại cái gì…

Chương 5. Con sói cái - Глава 5. Волчица

4-5.в рот яблоко До Спаса не беру..
Điều kiêng: nếu trong nhà có trẻ bị chết còn nhỏ tuổi, mà người mẹ lại ăn táo trước lễ Phục sinh, thì đứa con trên thiên đường sẽ không được tặng quà.

5..Спас — là tên gọi ba ngày lễ phục sinh của nhà thờ, cùng trong tháng tám theo lịch cũ: ngày 1 - (lễ Phục sinh mật ong), ngày 6 - (lễ Phục sinh táo). và ngày 16- (lễ Phục sinh Bánh mỳ) gắn với việc tiễn đưa mùa hè, thu hoạch xong.

49.Песочный монастырь — Игрицкий, theo tên gọi trong dân gian, — Песошный (gọi theo tên con sông Pexôshnia) một tu viện nằm cách Kôxtrôma mười sáu vecta trên đường Ỉarôxlavxki.

Что на роду написано, Того не миновать! —
Số phận thế nào, thì đành phải chịu. Tránh trời không khỏi số.

129-130.а бабам на Руси три петли шелку белого
Đàn bà có ba vòng thòng lọng: Thòng lọng đầu tiên là lụa đỏ, (…) Thòng lọng thứ hai là lụa trắng, (…), Thòng lọng thứ ba là lụa đen)
+ChatGPT giải thích:
Nekrasov mượn biểu tượng dân gian “ba vòng tơ” để nói đến số phận bi thương hoặc con đường đời đã được định sẵn của con người (thường là nông dân, phụ nữ).
• Vòng đỏ – khởi đầu, tình yêu, tuổi trẻ.
• Vòng trắng – hy vọng, chờ đợi, sự cam chịu.
• Vòng đen – kết thúc bi kịch, cái chết hoặc khổ đau.
Nói cách khác, “ba vòng tơ” là hình ảnh nghệ thuật cô đọng cho toàn bộ hành trình của đời người trong xã hội Nga cũ – từ tuổi xuân đến bi kịch cuối cùng.
Tóm lại:
“Ba vòng tơ đỏ, trắng, đen” trong thơ Nekrasov là một ẩn dụ dân gian về định mệnh và khổ đau của con người, nơi ba màu tượng trưng cho sự sống – hi vọng – cái chết.

+Một cách giải thích khác:
Người con gái có ba số phận:
-Белая - девка-вековуха- con gái không đi lấy chồng và ở vậy cùng cha mẹ suốt đời,
-красная - có chồng,
-чёрная - vào tu viện
GPT:…chồng thêm một lớp bi kịch xã hội:
ba “đường đời” ấy — đường nào cũng không mang lại hạnh phúc trọn vẹn cho người phụ nữ nông dân.
• Ở vậy → nghèo, cô độc.
• Lấy chồng → cực khổ, bị đày đoạ.
• Đi tu → trốn đời, bi thương.
Vì thế, hình ảnh ba sợi tơ thành biểu tượng cho định mệnh khép kín, không lối thoát của người phụ nữ Nga.
Dịch tự nhiên:
Ba vòng tơ:
Vòng trắng — đời con gái ở vậy,
Vòng đỏ — đời đàn bà có chồng,
Vòng đen — đời người tu hành, trốn khổ.

Chương 7. Một năm khó khăn - Глава 6. Трудный год

2.Звезда играла на небе
В тот год необычайная ~ Сбылось: пришла бесхлебица! —
Theo dân gian, khi có sao Chổi xuất hiện, là điềm báo có chiến tranh hay tai hoạ thiên nhiên nặng nề.
23-24.Рубазу чистую надела в Рождество Что я беду накликала ~ Надела в Рождество. — Mặc áo sạch vào lễ Phục sinh là gây ra tai hoạ.
65-67.Да правды из мошенника ~ Что тени из стены! —
Tìm sự thật từ kẻ lừa đảo – cũng như tìm bóng từ bức tường!
Hoặc dịch tự nhiên hơn:
Từ kẻ gian mà đòi chân lý – chẳng khác gì đòi cái bóng từ tường!
Ý nghĩa tổng quát:
Câu này là lời châm biếm, phê phán — nói rằng từ kẻ gian trá thì không bao giờ có thể mong có sự thật hay lẽ phải.
Giống như tục ngữ Việt Nam có thể dịch tương đương:
Đòi nghĩa ở kẻ gian, khác nào vắt đá ra nước.”
hoặc
“Tìm công lý ở kẻ dối trá cũng như tìm bóng trong tường.”

Нет мужа, нет заступника! — Không có chồng thì không có ai bảo vệ.

Chương 7.Bà tỉnh trưởng- Глава 7. Губернаторша

62-63.Рабочий конь солому ест, А пустопляс — овес! —
Ngựa làm việc thì ăn rơm,
Còn ngựa lười, ngựa chơi thì ăn yến mạch!
Giải thích ý nghĩa:
Đây là một câu châm ngôn, tục ngữ mỉa mai trong thơ Nekrasov (và trong dân gian Nga), nói về sự bất công xã hội:
• “Рабочий конь” – con ngựa làm việc vất vả → tượng trưng cho người lao động, nông dân.
• “Пустопляс” – con ngựa lười, chỉ biết “nhảy nhót vô ích” → tượng trưng cho kẻ ăn không ngồi rồi, bọn quan lại hoặc kẻ sống sung sướng mà chẳng làm gì.
• “Солома” (rơm) là thức ăn tồi.
• “Овес” (yến mạch) là thức ăn tốt, chỉ dành cho ngựa quý.
Nghĩa bóng: người làm việc cực nhọc thì chịu khổ, kẻ vô tích sự lại được hưởng thụ.
Ý nghĩa phê phán:
Câu thơ thể hiện tinh thần hiện thực phê phán đặc trưng của Nekrasov:
Trong xã hội Nga phong kiến, sự bất công lộn ngược đến mức kẻ làm việc thì đói, còn kẻ ăn bám lại no đủ. Перефразировка народной пословицы «Рабочий конь на соломе, а пустопляс на овсе» (Даль, с. 39).

«111.Чей памятник?» — Сусанина. — Tượng của Ivan Xuxanin (tác phẩm của nhà điêu khắc V.I. Đemut-Manil ôpxki), được dựng tại Kôxtrôm vào năm 1851.

CHương 8.Truyện ngụ ngôn của đàn bà - Глава 8. Бабья притча

60.Спасибо! умер Ситников
Nhân vật Sitnikov (Ситников)
Sitnikov là viên quản lý điền trang của địa chủ, thuộc tầng lớp trung gian giữa quý tộc và nông dân. Hắn đại diện cho kiểu người xảo trá, dâm đãng, lợi dụng quyền thế, rất phổ biến trong xã hội Nga phong kiến mà Nekrasov thường phê phán.
Maria
Maria là người phụ nữ nông dân có chồng – hiền lành, trong sạch, tiêu biểu cho vẻ đẹp đạo đức của người phụ nữ Nga. Sitnikov tán tỉnh cô, nhưng cô cự tuyệt.
Mẹ chồng cô lại lo rằng con trai sẽ bị bắt đi lính, nên đồng ý cho con dâu chiều ý viên quản lý — hy vọng hắn giúp gia đình thoát nạn. Đây là chi tiết rất bi kịch, thể hiện sự tha hoá do nghèo đói và áp bức: người dân bị đẩy đến chỗ phải hi sinh phẩm hạnh để sống sót.
“Спасибо, умер Ситников”
Câu này thể hiện tâm trạng nhẹ nhõm, biết ơn số phận khi kẻ đe doạ danh dự và hạnh phúc của Maria đã chết.
Nó có thể hiểu là:
“Tạ ơn trời, Sitnikov chết rồi — Maria thoát nạn.”
Đó là sự vui mừng xen lẫn cay đắng: người dân nghèo chỉ có thể “hạnh phúc” khi cái ác tự tiêu diệt, chứ bản thân họ không đủ sức tự bảo vệ mình.

75-78.У гроба Иисусова ~ В Иордань-реке купалася… — Thành phố Jerusalem ở Palestin, theo truyền thuyết trong Kinh Thánh, nơi có mộ Chúa Jesu, và núi thánh Aphon ở Hy Lạp, sông Jordan chảy gần Jerusalem, Chúa Jesu đã tắm ở đây - là những nơi linh thiêng.

81.”Ключи от счастья женского ~ Гуляет — бог забыл!..» — Cơ sở của truyền thuyết về chùm chìa khoá mở ra hạnh phúc có trong mô tip «Плача о писаре» И. А. Федосовой

Nếu em gái nhỏ tuổi hơn lấy chồng trước chị cả, thì chị cả sẽ bị gọi là “gái ế”, hàng tồn kho,

101,Điềm báo: Muốn có trí nhớ tốt, phải ăn nhiều trứng chim ưng.

Крепь – chế độ nông nô / vật cản, nút thắt, chướng ngại, trở ngại