Lương Châu từ kỳ 1 涼州詞其一

Lương Châu nay thuộc tỉnh Cam Túc, giữa Lan Châu và Vũ Uy, trước đây là nơi hàng bao thế kỷ người Hồ và người Hán đánh nhau. Lương Châu từ là một khúc hát trong nhạc phủ thịnh hành vào đời Đường nói về chuyện trận mạc biên ải, thuộc Cận đại khúc từ. “Từ” ở đây có nghĩa là lời hát, chưa phải thể từ phát triển hoàn chỉnh vào đời Tống. Lương Châu là một châu ở vùng biên giới tây bắc thời cổ, trị sở thuộc khu vực Vũ Uy, tỉnh Cam Túc ngày nay. Đây là vùng đất quan trọng trên hành lang Hà Tây, nơi giao lưu giữa trung nguyên và Tây Vực.

Thơ Vương Hàn còn lại không nhiều, trong đó nổi tiếng nhất là hai bài Lương Châu từ. Hai bài cùng viết về đời sống của quân lính nơi biên ải tây bắc nhưng có sắc thái khác nhau. Bài thứ nhất tái hiện một cuộc tiệc rượu trong quân doanh, qua đó biểu hiện khí phách hào sảng, coi nhẹ sống chết của người chinh chiến. Bài thứ hai chuyển sang cảnh xuân muộn mà biên tái vẫn lạnh lẽo, tiếng hồ già thổi khúc Chiết dương liễu trong đêm khơi dậy nỗi nhớ quê của người lính. Bài thứ nhất đặc biệt nổi tiếng, từng được Vương Thế Trinh đời Minh tôn là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của thơ thất tuyệt đời Đường. Tuy nhiên, giọng điệu chủ đạo của bài thơ vẫn có nhiều cách lý giải, có người xem đó là lời bi thương trước chiến tranh, có người lại nhấn mạnh tinh thần hào phóng, đùa với cái chết của các tướng sĩ. Thực ra, sức hấp dẫn của bài thơ nằm chính ở sự hoà quyện giữa hào hùng và bi tráng ấy. Hai câu cuối không đơn thuần là tiếng than bi luỵ. Người lính biết rõ cái chết có thể đến bất cứ lúc nào nên càng muốn uống thật thoả, sống thật mạnh mẽ trong giây phút hiện tại. Vì vậy, trong vẻ bi thương vẫn có khí phách ngang tàng, hào sảng.