Kinh loạn ly hậu thiên ân lưu Dạ Lang ức cựu du thư hoài tặng Giang Hạ Vi thái thú Lương Tể 經亂離後天恩流夜郎憶舊遊書懷贈江夏韋太守良宰 • Sau loạn lạc được ơn vua đày đi Dạ Lang, nhớ lần du ngoạn cũ, viết tặng thái thú Giang Hạ là Vi Lương Tể

經亂離後天恩流夜郎憶舊遊書懷贈江夏韋太守良宰
Kinh loạn ly hậu thiên ân lưu Dạ Lang ức cựu du thư hoài tặng Giang Hạ Vi thái thú Lương Tể
Sau loạn lạc được ơn vua đày đi Dạ Lang, nhớ lần du ngoạn cũ, viết tặng thái thú Giang Hạ là Vi Lương Tể

天上白玉京，
Thiên thượng Bạch Ngọc kinh,
Chốn Bạch Ngọc kinh ở trên trời,

十二樓五城。
Thập nhị lâu ngũ thành.
Có mười hai lầu và năm toà thành.

仙人撫我頂，
Tiên nhân phủ ngã đính,
Tiên nhân xoa đỉnh đầu ta,

結發受長生。
Kết phát thụ trường sinh.
Từ lúc búi tóc đã truyền dạy đạo trường sinh.

誤逐世間樂，
Ngộ trục thế gian lạc,
Trót lỡ đuổi theo niềm vui thế tục,

頗窮理亂情。
Phả cùng lý loạn tình.
Lại muốn nghiên cứu tận cùng lẽ trị loạn hưng vong.

九十六聖君，
Cửu thập lục thánh quân,
Chín mươi sáu vị thánh quân thời cổ,

浮雲掛空名。
Phù vân quải không danh.
Danh tiếng rốt cuộc chỉ như mây nổi treo giữa khoảng không.

天地賭一擲，
Thiên địa đổ nhất trịch,
Đem cả đất trời ra đánh cược một ván,

未能忘戰爭。
Vị năng vong chiến tranh.
Vẫn chưa thể quên chuyện chiến tranh.

試涉霸王略，
Thí thiệp bá vương lược,
Thử đem mưu lược bá vương ra thi thi triển,

將期軒冕榮。
Tương kỳ hiên miện vinh.
Hy vọng đạt được vinh hoa xe lọng tước lộc.

時命乃大謬，
Thời mệnh nãi đại mậu,
Nhưng thời vận và số mệnh lại quá trái ngược,

棄之海上行。
Khí chi hải thượng hành.
Như bị ném ra nổi trôi trên biển khơi.

學劍翻自哂，
Học kiếm phiên tự sẩn,
Học kiếm thuật lại tự cười mình,

為文竟何成。
Vi văn cánh hà thành.
Làm văn chương rốt cuộc thành tựu được gì?

劍非萬人敵，
Kiếm phi vạn nhân địch,
Kiếm thuật chẳng địch nổi muôn người,

文竊四海聲。
Văn thiết tứ hải thanh.
Văn chương chỉ may mắn trộm lấy tiếng thơm bốn biển.

兒戲不足道，
Nhi hí bất túc đạo,
Tất cả như trò trẻ con chẳng đáng nói,

五噫出西京。
Ngũ y xuất Tây kinh.
Cất bài ca Ngũ y mà rời khỏi Tây kinh.

臨當欲去時，
Lâm đương dục khứ thời,
Lúc sắp sửa bước chân ra đi,

慷慨淚沾纓。
Khảng khái lệ triêm anh.
Lòng ngậm ngùi đau đớn, giọt lệ đầm đìa dải mũ.

嘆君倜儻才，
Thán quân thích thảng tài,
Khen anh có tài năng tuấn dật khôi ngô,

標舉冠群英。
Tiêu cử quán quần anh.
Phong thái đứng đầu trong các bậc anh hùng.

開筵引祖帳，
Khai diên dẫn tổ trướng,
Mở yến tiệc, dựng trướng tiễn đưa,

慰此遠徂征。
Uý thử viễn tồ chinh.
Để an ủi kẻ ra đi đường xa như ta.

鞍馬若浮雲，
Yên mã nhược phù vân,
Yên ngựa đông đúc tấp nập như mây nổi,

送余驃騎亭。
Tống dư Phiêu Kỵ đình.
Tiễn ta đến tận đình Phiêu Kỵ.

歌鍾不盡意，
Ca chung bất tẫn ý,
Tiếng đàn ca chuông trống chưa nguôi trọn ý,

白日落昆明。
Bạch nhật lạc Côn Minh.
Mặt trời đã lặn xuống hồ Côn Minh.

十月到幽州，
Thập nguyệt đáo U Châu,
Tháng mười ta đi đến đất U Châu,

戈鋋若羅星。
Qua diên nhược la tinh.
Giáo mác của quân giặc dày đặc như sao sa.

君王棄北海，
Quân vương khí Bắc Hải,
Vương công quan lại lơ là bỏ mặc vùng Bắc Hải,

掃地借長鯨。
Tảo địa tá trường kình.
Dọn sạch đất đai cho con cá kình lớn (An Lộc Sơn) hoành hành.

呼吸走百川，
Hô hấp tẩu bách xuyên,
Hơi thở của nó làm chuyển động cả trăm sông,

燕然可摧傾。
Yên Nhiên khả tồi khuynh.
Núi Yên Nhiên vững chãi cũng có thể bị tàn phá sụp đổ.

心知不得語，
Tâm tri bất đắc ngữ,
Trong lòng biết rõ giặc sắp mưu phản nhưng không dám nói,

卻欲棲蓬瀛。
Khước dục thê Bồng Doanh.
Nên lại muốn lui về ở ẩn chốn Bồng Doanh.

彎弧懼天狼，
Loan hồ cụ Thiên Lang,
Giương cung thì sợ sao Thiên Lang,

挾矢不敢張。
Hiệp thỉ bất cảm trương.
Kẹp mũi tên trong tay mà không dám bắn.

攬涕黃金臺，
Lãm thế Hoàng Kim đài,
Lau nước mắt đứng ở đài Hoàng Kim,

呼天哭昭王。
Hô thiên khốc Chiêu Vương.
Gào trời mà khốc than Yên Chiêu Vương.

無人貴駿骨，
Vô nhân quý tuấn cốt,
Không còn ai coi trọng xương ngựa tuấn,

騄耳空騰驤。
Lục Nhĩ không đằng tương.
Ngựa thần Lục Nhĩ đành nhảy vót trong vô vọng.

樂毅倘再生，
Nhạc Nghị thảng tái sinh,
Nhạc Nghị nếu như có tái sinh,

於今亦奔亡。
Ư kim diệc bôn vong.
Ở thời nay cũng phải bỏ chạy trốn.

蹉跎不得意，
Tha đà bất đắc ý,
Lận đận ngập ngừng chẳng được như ý,

驅馬過貴鄉。
Khu mã quá Quý Hương.
Đành cưỡi ngựa đi qua vùng Quý Hương.

逢君聽弦歌，
Phùng quân thính huyền ca,
Gặp lại anh, được nghe tiếng đàn ca,

肅穆坐華堂。
Túc mục toạ hoa đường.
Trang nghiêm ngự ngồi nơi hoa đường.

百里獨太古，
Bách lý độc thái cổ,
Vùng đất trăm dặm anh cai trị giữ nguyên phong khí thái cổ,

陶然卧羲皇。
Đào nhiên ngoạ Hy hoàng.
Say sưa ngất ngây nằm ngủ tựa thời Phục Hy.

徵樂昌樂館，
Trưng nhạc Xương Lạc quán,
Mời tấu nhạc tại quán Xương Lạc,

開筵列壺觴。
Khai diên liệt hồ trường.
Mở tiệc lớn, bày vô số hũ chén rượu ngon.

賢豪間青娥，
Hiền hào gian thanh nga,
Bậc hiền hào tài giỏi xen lẫn cùng các mỹ nữ,

對燭儼成行。
Đối chúc nghiễm thành hàng.
Trước ánh nến trang nghiêm ngồi thành hàng.

醉舞紛綺席，
Tuý vũ phân ỷ tịch,
Điệu múa lúc say rộn rã trên chiếu gấm,

清歌繞飛梁。
Thanh ca nhiễu phi lương.
Tiếng hát trong trẻo quấn quít quanh xà nhà.

歡娛未終朝，
Hoan ngu vị chung triêu,
Cuộc vui chơi chưa dứt trọn một buổi,

秩滿歸咸陽。
Trật mãn quy Hàm Dương.
Anh đã hết hạn làm quan, trở về Hàm Dương.

祖道擁萬人，
Tổ đạo ủng vạn nhân,
Lễ tiễn đưa có đến hàng vạn người vây quanh,

供帳遙相望。
Cung trướng dao tương vương.
Trướng tiệc bày ra ngút tầm mắt xa xa.

一別隔千里，
Nhất biệt cách thiên lý,
Một khi chia tay liền cách trở ngàn dặm,

榮枯異炎涼。
Vinh khô dị viêm lương.
Vinh khô thay đổi, tình đời nóng lạnh khác nhau.

炎涼幾度改，
Viêm lương kỷ độ cải,
Thói đời nóng lạnh trải qua mấy lần thay đổi,

九土中橫潰。
Cửu thổ trung hoành hội.
Khắp chín vùng đất bỗng chốc vỡ tan hoảng loạn.

漢甲連胡兵，
Hán giáp liên Hồ binh,
Binh giáp nhà Hán trộn lẫn với lính rợ Hồ,

沙塵暗雲海。
Sa trần ám vân hải.
Khói bụi cát mù mịt cả vùng mây biển.

草木搖殺氣，
Thảo mộc dao sát khí,
Cỏ cây cũng rung chuyển sùng sục sát khí,

星辰無光彩。
Tinh thần vô quang thái.
Mấy chòm sao trên trời mất sạch vẻ quang thái.

白骨成丘山，
Bạch cốt thành khâu sơn,
Xương trắng chất thành từng gò núi,

蒼生竟何罪。
Thương sinh cánh hà tội?
Bách tính muôn dân rốt cuộc có tội tình gì?

函關壯帝居，
Hàm quan tráng đế cư,
Cửa Hàm Cốc hiểm trở bảo vệ nơi đế đô,

國命懸哥舒。
Quốc mệnh huyền Kha Thư.
Vận mệnh quốc gia lại phó thác treo trên tay Kha Thư Hàn.

長戟三十萬，
Trường kích tam thập vạn,
Ba mươi vạn quân cầm giáo dài,

開門納凶渠。
Khai môn nạp hung cừ.
Lại mở cửa quan đón nhận tên trùm giặc dữ.

公卿如犬羊，
Công khanh như khuyển dương,
Hàng công khanh bị xua đuổi như chó cừu,

忠讜醢與菹。
Trung đảng hải dữ thư.
Kẻ trung thần can gián bị băm vằm thành mắm muối.

二聖出遊豫，
Nhị thánh xuất du dự,
Hai vị vua phải rời kinh đi tuần thú tránh loạn,

兩京遂丘墟。
Lưỡng kinh toại khâu khư.
Hai kinh thành (Trường An, Lạc Dương) biến thành gò đống hoang tàn.

帝子許專征，
Đế tử hứa chuyên chinh,
Hoàng tử Vĩnh Vương được phép tự chuyên chinh phạt,

秉旄控強楚。
Bỉnh mao khống cường Sở.
Cầm cờ tiết chế nắm giữ vùng đất Sở mạnh.

節製非桓文，
Tiết chế phi Hoàn, Văn,
Tài tiết chế điều hành lại chẳng bằng Tề Hoàn Công, Tấn Văn Công,

軍師擁熊虎。
Quân sư ủng hùng hổ.
Dưới quyền quân sư lại toàn lũ hung hãn như gấu hổ.

人心失去就，
Nhân tâm thất khứ tựu,
Lòng người mất hướng đi về xu ngược,

賊勢騰風雨。
Tặc thế đằng phong vũ.
Thế giặc trỗi dậy cuồn cuộn như bão táp mưa sa.

惟君固房陵，
Duy quân cố Phòng Lăng,
Chỉ có anh kiên cố giữ vững đất Phòng Lăng,

誠節冠終古。
Thành tiết quán chung cổ.
Lòng thành tiết nghĩa đứng đầu từ xưa đến nay.

僕卧香爐頂，
Bộc ngoạ Hương Lô đính,
Ta vốn nằm ẩn cư ở đỉnh Hương Lô,

餐霞漱瑤泉。
Xan hà, sấu dao tuyền.
Ăn mây hớp sương, súc miệng dòng suối ngọc.

門開九江轉，
Môn khai Cửu Giang chuyển,
Mở cửa thấy Cửu Giang uốn lượn,

枕下五湖連。
Chẩm hạ Ngũ Hồ liên.
Dưới gối nối liền vùng Ngũ Hồ.

半夜水軍來，
Bán dạ thuỷ quân lai,
Nửa đêm thuỷ quân kéo đến,

潯陽滿旌旃。
Tầm Dương mãn tinh chiên.
Đất Tầm Dương rợp trời cờ quạt.

空名適自誤，
Không danh thích tự ngộ,
Chút hư danh trót tự làm hại mình,

迫脅上樓船。
Bách hiếp thướng lâu thuyền.
Ta bị ép buộc phải bước lên lầu thuyền.

徒賜五百金，
Đồ tứ ngũ bách kim,
Uổng công ban tặng năm trăm lượng vàng,

棄之若浮煙。
Khí chi nhược phù yên.
Ta vứt bỏ đi coi nhẹ như làn khói nổi.

辭官不受賞，
Từ quan bất thụ thưởng,
Từ quan không nhận phần thưởng,

翻謫夜郎天。
Phiên trích Dạ Lang thiên.
Rốt cuộc lại bị gièm pha khép tội đày tới vùng trời Dạ Lang.

夜郎萬里道，
Dạ Lang vạn lý đạo,
Đường đi Dạ Lang xa xăm vạn dặm,

西上令人老。
Tây thướng linh nhân lão.
Ngược dòng về phía tây khiến người mau già nua.

掃蕩六合清，
Tảo đãng lục hợp thanh,
Khi giặc giã được quét sạch vũ trụ yên bình,

仍為負霜草。
Nhưng vi phụ sương thảo.
Ta vẫn như cây cỏ hứng chịu sương tuyết oan khuất.

日月無偏照，
Nhật nguyệt vô thiên chiếu,
Mặt trời mặt trăng vốn không chiếu soi lệch lạch,

何由訴蒼昊。
Hà do tố thương hạo?
Biết làm sao kêu van với trời xanh?

良牧稱神明，
Lương mục xưng thần minh,
Vị quan cai trị giỏi như anh được khen là thần minh,

深仁恤交道。
Thâm nhân tuất giao đạo.
Rất đỗi nhân từ thương tình bạn cũ.

一忝青雲客，
Nhất thiểm thanh vân khách,
Một mai hổ thẹn làm khách mây xanh,

三登黃鶴樓。
Tam đăng Hoàng Hạc lâu.
Ba lần bước lên lầu Hoàng Hạc.

顧慚禰處士，
Cố tàm Nễ xử sĩ,
Ngoảnh lại hổ thẹn với danh sĩ Nễ Hành thời trước,

虛對鸚鵡洲。
Hư đối Anh Vũ châu.
Hờ hững đối diện bãi Anh Vũ.

樊山霸氣盡，
Phàn Sơn bá khí tận,
Khí bá vương ở núi Phàn Sơn đã tan sạch,

寥落天地秋。
Liêu lạc thiên địa thu.
Mênh mông hiu hắt giữa mùa thu đất trời.

江帶峨眉雪，
Giang đới Nga My tuyết,
Dòng sông mang theo tuyết tan từ núi Nga My,

川橫三峽流。
Xuyên hoành Tam Giáp lưu.
Sông ngòi cuồn cuộn chảy qua vùng Tam Giáp.

萬舸此中來，
Vạn khả thử trung lai,
Muôn con thuyền từ đây xuôi ngược,

連帆過揚州。
Liên phàm quá Dương Châu.
Cánh buồm giăng giăng nối đuôi qua đất Dương Châu.

送此萬里目，
Tống thử vạn lý mục,
Phóng tầm mắt theo vạn dặm xa xăm,

曠然散我愁。
Khoáng nhiên tán ngã sầu.
Nỗi sầu trong lòng chợt khoáng đạt tiêu tan.

紗窗倚天開，
Sa song ỷ thiên khai,
Khung cửa sổ mỏng mở ra tựa lưng vào trời cao,

水樹綠如髮。
Thuỷ thụ lục như phát.
Cây cối bên dòng nước xanh tươi như mái tóc thiếu nữ.

窺日畏銜山，
Khuy nhật uý hàm sơn,
Nhìn mặt trời chỉ sợ lặn sau núi,

促酒喜得月。
Xúc tửu hỉ đắc nguyệt.
Giục chuốc rượu mừng vui khi trăng lên.

吳娃與越艷，
Ngô oa dữ Việt diễm,
Gái đẹp đất Ngô và người diễm lệ đất Việt,

窈窕誇鉛紅。
Yểu điệu khoa diên hồng.
Yểu điệu khoe sắc trang điểm phấn hồng.

呼來上雲梯，
Hô lai thượng vân thê,
Gọi họ bước lên gác cao mây thềm,

含笑出簾櫳。
Hàm tiếu xuất liêm lung.
Mỉm cười vén rèm bước ra.

對客小垂手，
Đối khách tiểu thuỳ thủ,
Đối diện trước khách múa điệu tiểu thuỳ thủ,

羅衣舞春風。
La y vũ xuân phong.
Tà áo lụa tung bay rộn rã trong gió xuân.

賓跪請休息，
Tân quỵ thỉnh hưu tức,
Khách quỳ xuống xin ngưng nghỉ,

主人情未極。
Chủ nhân tình vị cực.
Chủ nhân tình cảm nồng hậu vẫn chưa thoả.

覽君荊山作，
Lãm quân Kinh Sơn tác,
Xem bài thơ Kinh Sơn của anh sáng tác,

江鮑堪動色。
Giang, Bão kham động sắc.
Sẽ khiến Giang Yêm, Bão Chiếu xưa cũng phải biến sắc kinh ngạc.

清水出芙蓉，
Thanh thuỷ xuất phù dung,
Như hoa sen thơm mọc lên từ dòng nước trong,

天然去雕飾。
Thiên nhiên khứ điêu sức.
Vẻ đẹp tự nhiên không hề đẽo gọt gượng gạo.

逸興橫素襟，
Dật hứng hoành tố khâm,
Hứng phóng khoáng tràn đầy nơi ngực áo rộng,

無時不招尋。
Vô thời bất chiêu tầm.
Không lúc nào là không tìm gặp tri âm.

朱門擁虎士，
Chu môn ủng hổ sĩ,
Nơi cửa đỏ quy tụ đông đảo tráng sĩ dũng mãnh,

列戟何森森。
Liệt kích hà sâm sâm.
Hàng giáo cắm rợp rậm rạp làm sao.

剪鑿竹石開，
Tiễn tạc trúc thạch khai,
Đục đá đốn trúc mở rộng lối đi,

縈流漲清深。
Oanh lưu trướng thanh thâm.
Dòng nước uốn lượn dâng lên trong trẻo và sâu thẳm.

登臺坐水閣，
Đăng đài toạ thuỷ các,
Lên đài cao ngồi nơi thuỷ các,

吐論多英音。
Thổ luận đa anh âm.
Bàn luận thốt ra toàn những tiếng kiệt xuất.

片辭貴白璧，
Phiến từ quý bạch bích,
Vài lời quý hơn ngọc bích,

一諾輕黃金。
Nhất nặc khinh hoàng kim.
Một lời hứa coi nhẹ vàng mười.

謂我不愧君，
Vị ngã bất quý quân,
Anh bảo rằng ta không làm thẹn lòng anh,

青鳥明丹心。
Thanh điểu minh đan tâm.
Có chim xanh chứng giám cho tấm lòng son.

五色雲間鵲，
Ngũ sắc vân gian thước,
Chim hỉ thước trong mây ngũ sắc,

飛鳴天上來。
Phi minh thiên thượng lai.
Vừa bay vừa hót từ trên trời giáng xuống.

傳聞赦書至，
Truyền văn xá thư chí,
Truyền tin rằng chiếu đại xá đã tới,

卻放夜郎回。
Khước phóng Dạ Lang hồi.
Tha cho kẻ bị đày Dạ Lang trở về.

暖氣變寒谷，
Noãn khí biến hàn cốc,
Hơi ấm xua tan thung lũng giá lạnh,

炎煙生死灰。
Viêm yên sinh tử hôi.
Khói nóng bùng lên từ đống tro tàn.

君登鳳池去，
Quân đăng Phụng Trì khứ,
Anh bước lên ngai Phụng Trì làm quan lớn,

忽棄賈生才。
Hốt khí Giả Sinh tài.
Sao nỡ bỏ quên tài năng của Giả Nghị này?

桀犬尚吠堯，
Kiệt khuyển thượng phệ Nghiêu,
Chó nhà Kiệt còn sủa vua Nghiêu,

匈奴笑千秋。
Hung Nô tiếu Thiên Thu.
Giặc Hung Nô cười chê Xa Thiên Thu.

中夜四五嘆，
Trung dạ tứ ngũ thán,
Đêm khuya thở dài bốn năm bận,

常為大國憂。
Thường vi đại quốc ưu.
Luôn vì vận mệnh nước lớn mà lo âu.

旌旆夾兩山，
Tinh bái giáp lưỡng sơn,
Cờ xí hai bên quả núi,

黃河當中流。
Hoàng Hà đương trung lưu.
Sông Hoàng Hà chảy qua ở giữa.

連雞不得進，
Liên kê bất đắc tiến,
Như gà buộc với nhau không thể tiến lên,

飲馬空夷猶。
Ẩm mã không di do.
Ngựa đang uống nước thì ngập ngừng do dự.

安得羿善射，
An đắc Nghệ thiện xạ,
Làm sao có được Hậu Nghệ bắn giỏi,

一箭落旄頭。
Nhất tiễn lạc Mao Đầu!
Một mũi tên bắn rơi sao Mao Đầu dẹp tan giặc loạn!