春晚 Xuân Vãn 陳仁宗 Trần Nhân Tông 年少何曾了色空 Niên thiếu hà tằng liễu sắc không, 一 春心在百花中 Nhất xuân tâm tại bách hoa trung. 如今勘破東皇面 Như kim khám phá đông hoàng diện, 禪板蒲團看墜紅 Thiền bản bồ đoàn khán truỵ hồng. Dịch Nghĩa: Xuân Muộn Câu 1 : 年少何曾了色空 Niên thiếu hà tằng liễu sắc không, Từ HÀ TẰNG : HÀ là Như thế nào, là Ra Làm Sao ?. TẰNG là Từng, là Đã Từng. Nên : HÀ TẰNG : là một NGHI VẤN TỰ dùng theo cách PHẢN VẤN có nghĩa : Làm sao mà nói được đã từng ? LIỄU : là Kết thúc, là Hết.( kết liễu ). Nên... HÀ TẰNG LIỄU có nghĩa : Làm sao nói được là đã kết thúc...? Đưa đến nghĩa cả câu là : " Tuổi còn trẻ thì làm sao mà có thể nói là đã kết thúc với chuyện sắc không cho được ?!" Nghĩa bóng là : " Thanh niên thì làm sao mà có thể nói là không còn nghĩ đến chuyện sắc không nữa ?!". Đưa đến nghĩa của... CÂU 2 : 一 春心在百花中 Nhất xuân tâm tại bách hoa trung. NHẤT XUÂN TÂM : có nghĩa là Một tấm lòng xuân, là Một tấm lòng son trẻ. Nghĩa cả câu là... " Một tấm lòng xuân đều ở trong trăm hoa " Nghĩa bóng là : " Một tấm lòng xuân ( son trẻ ),( như cánh bướm cứ xuyên suốt mê mẫm mãi ) trong trăm ( ngàn ) đóa hoa ( đẹp ). Câu 2 nầy còn có thể ngắt câu như thế nầy : " NHẤT XUÂN, Tâm tại bách hoa trung " ! Có nghĩa : " Hễ đến mùa xuân là lòng cứ vướng bận mãi với trăm hoa ". Nhưng dù ngắt câu như thế nào thì nghĩa của nó vẫn ăn với Câu 1 cả ! CÂU 3, CÂU 4 thì nghĩa đã rõ : 如今勘破東皇面 Như kim khám phá đông hoàng diện, 禪板蒲團看墜紅 Thiền bản bồ đoàn khán truỵ hồng. KHÁM PHÁ : là Nghiệm ra được, là Thấu hiểu một cách rõ ràng. là Nhìn rõ bộ mặt thật. ĐÔNG HOÀNG : là Ông Hoàng ở hướng đông, ta gọi là Chúa Xuân. Ông Chúa của mùa Xuân ở hướng đông. THIỀN BẢN, BỒ ĐOÀN... THIỀN BẢN : là Miếng Ván dùng để ngồi Thiền. BỒ ĐOÀN : là Cái Vòng tròn được kết bằng cỏ Bồ, dùng để ngồi đọc kinh hay ngồi thiền. Cho nên... THIỀN BẢN và BỒ ĐOÀN là 2 thứ đồ đều dùng để ngồi thiền. Hai từ nầy hô ứng và nhấn mạnh cho nhau chỉ sự tu tập. Nghĩa của câu 3, câu 4 là : Như hiện nay ( Bây giờ ), đã nhìn rõ được bộ mặt thật của Chúa Xuân rồi ( Xuân đến rồi cũng sẽ đi, hoa nở rồi cũng sẽ tàn ! ). Nên, dù ngồi trên Thiền bản hay Bồ Đoàn gì cũng được ( đã tu tập thiền rồi, đã hiểu rõ nghĩa luân hồi đào thải rồi ) thì lòng rất thản nhiên mà nhìn những cánh hồng rơi rụng ! ( Nhìn hoa tàn mà không còn thương hương tiếc ngọc hay xót liễu vì hoa gì nữa cả, vì đã giác ngộ được lẽ tuần hoàn của tạo hóa ! ). Xin được góp bài DIỄN NÔM : VÃN : là Tối, là muộn, là Cuối, nên... XUÂN VÃN là Xuân Muộn, là CUỐI XUÂN Tuổi trẻ sắc không sao khỏi vướng, Lòng xuân quyến luyến mãi trăm hoa. Nhưng nay đà tỏ khi xuân tận, Hoa rụng lòng thiền chẳng xót xa ! Lục bát : Tuổi xuân nào dứt sắc không, Lòng xuân chìm đắm mãi trong sắc màu. Như nay đà tỏ âm hao, Tâm thiền hoa rụng chẳng nao lòng trần ! Đỗ Chiêu Đức.