25.00
Thể thơ: Phú
Thời kỳ: Hán
2 bài trả lời: 1 bản dịch, 1 thảo luận
4 người thích
Từ khoá: A Kiều (7) thất sủng (26)
Đăng bởi Vanachi vào 08/11/2008 10:59, đã sửa 3 lần, lần cuối bởi Vanachi vào 04/02/2014 13:08

長門賦

夫何一佳人兮,步逍遙以自虞。
魂踰佚而不反兮,形枯槁而獨居。
言我朝往而暮來兮,飲食樂而忘人。
心慊移而不省故兮,交得意而相親。

伊予志之慢愚兮,懷貞愨之懽心。
願賜問而自進兮,得尚君之玉音。
奉虛言而望誠兮,期城南之離宮。
修薄具而自設兮,君曾不肯乎幸臨。
廓獨潛而專精兮,天漂漂而疾風。
登蘭臺而遙望兮,神怳怳而外淫。
浮雲鬱而四塞兮,天窈窈而晝陰。
雷殷殷而響起兮,聲像君之車音。
飄風迴而起閨兮,舉帷幄之襜襜。
桂樹交而相紛兮,芳酷烈之誾誾。
孔雀集而相存兮,玄猿嘯而長吟。
翡翠脅翼而來萃兮,鸞鳳翔而北南。

心憑噫而不舒兮,邪氣壯而攻中。
下蘭臺而周覽兮,步從容於深宮。
正殿塊以造天兮,鬱並起而穹崇。
間徙倚於東廂兮,觀夫靡靡而無窮。
擠玉戶以撼金鋪兮,聲噌吰而似鍾音。

刻木蘭以為榱兮,飾文杏以為梁。
羅豐茸之遊樹兮,離樓梧而相撐。
施瑰木之欂櫨兮,委參差以槺梁。
時彷彿以物類兮,像積石之將將。
五色炫以相曜兮,爛耀耀而成光。
緻錯石之瓴甓兮,像玳瑁之文章。
張羅綺之幔帷兮,垂楚組之連綱。

撫柱楣以從容兮,覽曲臺之央央。
白鶴噭以哀號兮,孤雌跱於枯楊。
日黃昏而望絕兮,悵獨託於空堂。
懸明月以自照兮,徂清夜於洞房。
援雅琴以變調兮,奏愁思之不可長。
案流徵以卻轉兮,聲幼眇而復揚。
貫歷覽其中操兮,意慷慨而自卬。
左右悲而垂淚兮,涕流離而從橫。
舒息悒而增欷兮,蹝履起而彷徨。
揄長袂以自翳兮,數昔日之愆殃。
無面目之可顯兮,遂頹思而就床。
摶芬若以為枕兮,席荃蘭而茞香。

忽寢寐而夢想兮,魄若君之在旁。
惕寤覺而無見兮,魂迋迋若有亡。
眾雞鳴而愁予兮,起視月之精光。
觀眾星之行列兮,畢昴出於東方。
望中庭之藹藹兮,若季秋之降霜。
夜曼曼其若歲兮,懷鬱鬱其不可再更。
澹偃蹇而待曙兮,荒亭亭而復明。
妾人竊自悲兮,究年歲而不敢忘。

 

Trường Môn phú

Phù hà nhất giai nhân hề, bộ tiêu dao dĩ tự ngu.
Hồn du dật nhi bất phản hề, hình khô cảo nhi độc cư.
Ngôn ngã triêu vãng nhi mộ lai hề, ẩm thực lạc nhi vong nhân.
Tâm khiểm di nhi bất tỉnh cố hề, giao đắc ý nhi tương thân.

Y dư chí chi mạn ngu hề, hoài trinh xác chi hoàn tâm.
Nguyện tứ vấn nhi tự tiến hề, đắc thượng quân chi ngọc âm.
Phụng hư ngôn nhi vọng thành hề, kỳ Thành Nam chi ly cung.
Tu bạc cụ nhi tự thiết hề, quân tằng bất khẳng hồ hạnh lâm.
Khuếch độc tiềm nhi chuyên tinh hề, thiên phiêu phiêu nhi tật phong.
Đăng lan đài nhi dao vọng hề, thần hoảng hoảng nhi ngoại dâm.
Phù vân uất nhi tứ tái hề, thiên yểu yểu nhi trú âm.
Lôi ân ân nhi hưởng khởi hề, thanh tượng quân chi xa âm.
Phiêu phong hồi nhi khởi khuê hề, cử duy ác chi xiêm xiêm.
Quế thụ giao nhi tương phân hề, phương khốc liệt chi ngân ngân.
Khổng tước tập nhi tương tồn hề, huyền viên khiếu nhi trường ngâm.
Phí thuý hiếp dực nhi lai tuỵ hề, loan phụng tường nhi bắc nam.

Tâm bằng y nhi bất thư hề, tà khí tráng nhi công trung.
Hạ lan đài nhi chu lãm hề, bộ thung dung ư thâm cung.
Chính điện khốitạo thiên hề, uất tịnh khởi nhi khung sùng.
Gian tỷ ỷ ư đông sương hề, quan phù mỹ mỹ nhi vô cùng.
Tễ ngọc hộ dĩ hám kim phô hề, thanh tăng hoành nhi tự chung âm.

Khắc mộc lan dĩ vi suy hề, sức văn hạnh dĩ vi lương.
La phong nhung chi du thụ hề, ly lâu ngô nhi tương sanh.
Thi khôi mộc chi bạc lô hề, uỷ sâm si dĩ khang lương.
Thì phảng phất dĩ vật loại hề, tượng Tích Thạch chi tương tương.
Ngũ sắc huyễn dĩ tương diệu hề, lạn diệu diệu nhi thành quang.
Trí thác thạch chi linh bích hề, tượng đại mội chi văn chương.
Trương la ỷ chi mạn duy hề, thuỳ Sở tổ chi liên cương.

Phủ trụ my dĩ thung dung hề, lãm Khúc Đài chi ương ương.
Bạch hạc khiếu dĩ ai hiệu hề, cô thư trĩ ư khô dương.
Nhật hoàng hôn nhi vọng tuyệt hề, trướng độc thác ư không đường.
Huyền minh nguyệt dĩ tự chiếu hề, tồ thanh dạ ư động phòng.
Viện nhã cầm dĩ biến điệu hề, tấu sầu tứ chi bất khả trường.
Án lưu chuỷ dĩ khước chuyển hề, thanh ấu diểu nhi phục dương.
Quán lịch lãm kỳ trung tháo hề, ý khảng khái nhi tự ngang.
Tả hữu bi nhi thuỳ lệ hề, thế lưu ly nhi tòng hoành.
Thư tức ấp nhi tăng hy hề, sỉ lý khởi nhi bàng hoàng.
Du trường duệ dĩ tự ế hề, sổ tích nhật chi khiên ương.
Vô diện mục chi khả hiển hề, toại đồi tứ nhi tựu sàng.
Đoàn phân nhược dĩ vi chẩm hề, tịch thuyên lan nhi thần hương.

Hốt tẩm mị nhi mộng tưởng hề, phách nhược quân chi tại bàng.
Dịch ngụ giác nhi vô kiến hề, hồn vương vương nhược hữu vong.
Chúng kê minh nhi sầu dư hề, khởi thị nguyệt chi tinh quang.
Quan chúng tinh chi hàng liệt hề, Tất, Mão xuất ư đông phương.
Vọng trung đình chi ái ái hề, nhược quý thu chi giáng sương.
Dạ mạn mạn kỳ nhược tuế hề, hoài uất uất kỳ bất khả tái canh.
Đạm yển kiển nhi đãi thự hề, hoang đình đình nhi phục minh.
Thiếp nhân thiết tự bi hề, cứu niên tuế nhi bất cảm vong.

 

Dịch nghĩa

Có một nàng giai nhân, cứ đi đi lại lại mãi.
Hồn vảng vất mà không chịu trở lại, hình hài khô héo đơn độc.
Đại vương từng nói sớm đi tối về có nhau, nhưng lại vui vẻ cùng người khác mà quên thiếp.
Lòng đứt tuyệt không đếm xỉa đến thiếp, lại kết giao tâm đầu cùng người mới.

Lòng thiếp mê muội (nên gây tội lỗi), nhưng lòng thành vẫn như xưa hướng về người, không thay đổi.
Mong mỏi được người ban cho tiếp kiến, được nghe lời ngọc của quân vương.
Nghe những lời hư huyễn mà mong là hiện thực, ở nơi ly cung tại Thành Nam.
Bữa cơm đạm bạc tự tay làm, nhưng quân vương từng nói chẳng muốn tới thăm.
Một mình trầm tư, trời nổi gió lớn.
Lên đài cao trông ngóng nơi xa, tâm trí phiêu du khắp nơi vô định.
Mây trôi che bốn phía, trời âm u trải khắp.
Tiếng sấm dậy râm ran, cứ ngỡ tiếng xe của quân vương tới thăm.
Gió thổi vào sâu chốn thâm cung, thổi màn lay động bâng khuâng.
Cành quế đan nhau rối rít, hương bay toả thơm ngát.
Chim công tụ tập săn sóc có nhau, vượn đen hót dài.
Chim phí thuý gấp cánh họp bầy, loan phượng lượn bắc năm.

Tâm sầu khôn nguôi, tà khí thổi mạnh xâm lấn.
Xuống đài cao ngắm nhìn quanh, bước dạo nơi thâm cung.
Điện chính cao chọc trời, tất cả điện khác đều sừng sững.
Dừng lại ở dưới mái đông, mọi vật đều trạm trổ tinh vi vô cùng.
Đẩy cửa ngọc làm rung vòng tay nắm vàng, âm thanh vang vọng như tiếng chuông.

Trạm khắc gỗ mộc lan làm rui, kèo, trang trí gỗ văn hạnh làm rường.
Vô số cột được sắp xếp, đan xen chống đỡ, phản chiếu lẫn nhau.
Lấy gỗ khôi làm đầu cột, dựng xen kẽ trong phòng rộng.
Thử nghĩ lấy gì mà so sánh đây, có núi Tích Thạch cao vòi vọi.
Năm sắc màu tương chiếu, xán lạn huy hoàng.
Xếp đá hoa trên nền gạch, như hoa văn trên mai rùa.
Treo lụa bạch làm màn, tơ nước Sở làm dây buộc.

Nâng then cửa dạo ung dung, nhìn điện Khúc Đài mênh mông.
Hạc trắng kêu ai oán, chim mái côi lẻ trông mòn mỏi trên cành khô (chờ đợi chim trống về).
Trời hoàng hôn không thể trông ngóng, một mình buồn nơi phòng trống.
Trăng sáng soi chiếu, đêm dài dần hết nơi thâm cung.
Gảy khúc đàn thanh nhã giải sầu, nhưng lại không thể gảy lâu được.
Khúc đàn chuyển theo âm chuỷ ai oán, tiếng lúc nhẹ nhàng lúc dâng cao.
Suốt khúc đàn, ý mạnh mẽ trào dâng.
Những người hầu xung quanh cũng rơi lệ, nước mắt chảy dọc ngang.
Nén lòng lại thêm nghẹn ngào, xỏ giày đứng dậy bàng hoàng.
Lấy tay áo che mặt khóc, hối tiếc khi xưa gây tai hoạ lỗi lầm.
Không còn mặt mũi gặp lại, tủi thẹn lại trở lên giường.
Vò cỏ nhược thơm làm gối, trải cỏ lan làm đệm giường.

Vừa chợp mắt lại mộng tưởng, hồn phách như ở cạnh quân vương.
Hoảng sợ tỉnh dậy lại không còn thấy nữa, tinh thần như vừa đánh mất gì.
Nghe tiếng gà gáy mà buồn rầu, trở dậy nhìn trăng sáng soi.
Ngắm nhìn các sao bày xếp, sao Tất, Mão ló ra ở phương đông.
Nhìn trong sân thấy ảm đạm, như sương giáng tiết mùa thu.
Đêm dài đằng đẵng như năm, nhớ nhung sầu uất khôn nguôi.
Hết đi lại đứng chờ trời sáng, bình minh dần sáng bừng.
Thần thiếp trộm tự buồn tủi, đến già chẳng bao giờ quên người.


Trường Môn phú đầu tiên được thấy trong Văn tuyển, trong lịch sử văn học được đánh giá như nở một đoá hoa tươi mới trong thể loại phú. Lời dẫn trong Văn tuyển viết: “Hiếu Vũ hoàng đế Trần hoàng hậu thì đắc hạnh, pha đố, biệt tại Trường Môn cung, sầu muộn bi tứ. Văn Thục đô Thành Đô Tư Mã Tương Như thiên hạ công vi văn, phụng hoàng kim bách cân vi Tương Như, Văn Quân thụ tửu, nhân ư giải bi sầu chi từ. Nhi Tương Như vi văn dĩ ngộ chủ thượng, Trần hoàng hậu phục đắc thân hạnh” 孝武皇帝陳皇后時得幸,頗妒,別在長門宮,愁悶悲思。聞蜀郡成都司馬相如天下工為文,奉黃金百斤為相如文君取酒,因於解悲愁之辭。而相如為文以悟主上,陳皇后復得親幸 (Trần hoàng hậu của vua Hán Vũ Đế được sủng hạnh, nhưng hay ghen, bị đưa ra cung Trường Môn, lòng sầu muộn. Nghe nói Tư Mã Tương Như tại Thành Đô là kinh đô đất Thục giỏi văn, mang trăm cân vàng đến mua rượu của Tương Như và Văn Quân, nhờ làm bài văn giải mối sầu bi. Tương Như làm văn dâng khiến vua hồi tâm, Trần hoàng hậu lại được sủng hạnh).

Trần hoàng hậu tức Trần A Kiều vốn được vua Hán Vũ Đế sủng ái phong hoàng hậu, nhưng sau khi có người đẹp Vệ Tử Phu, bà hay ghen nên bị vua đưa ra cung Trường Môn. Nghe nói Tư Mã Tương Như là người giỏi thơ phú nên mang trăm cân vàng nhờ ông làm bài phú này dâng lên vua. Lời dẫn trong Văn tuyển nói sau khi đọc bài phú này, bà lại được vua sủng hạnh trở lại, nhưng trên thực tế Hán Vũ Đế chỉ cảm thông cho bà chứ không còn sủng ái bà như trước nữa.

Cung Trường Môn do Hán Cao Tổ cho xây, sau còn có tên là Trường Tín hay Trường Lạc. Đời Hán Thành Đế cũng có Ban tiệp dư bị thất sủng vì chị em Triệu Phi Yến 趙飛燕 và Triệu Hợp Đức 趙合德 dèm pha mà cũng bị đưa ra đây.

 

 

 

Xếp theo:

Trang trong tổng số 1 trang (2 bài trả lời)
[1]

Ảnh đại diện

Bản dịch của Điệp luyến hoa

Có một nàng giai nhân chừ, bồi hồi đi lại mãi thôi.
Hồn vảng vất mà không về chừ, vóc hình khô héo đơn côi.
Từng hứa sớm đi mà tối lại chừ, vui yến tiệc mà quên nhau.
Lòng đoạn tuyệt mà chẳng đoái hoài chừ, cùng ai hợp ý tâm đầu.

Thiếp nhớ nhung mà âu sầu chừ, vẫn giữ một mối thành tâm.
Chờ chiếu cố mà tiếp kiến chừ, được lời ngọc mà chịu vâng.
Nghe tiếng hư mà tưởng thực chừ, ở ly cung tại Thành Nam.
Bữa đạm bạc mà tự soạn chừ, nhưng người từng chẳng muốn giá lâm.
Chỉ một mình mà trầm tư chừ, trời nổi gió mà ầm ầm.
Lên đài lan mà trông xa chừ, chỉ thất vọng mà bần thần.
Mây bốn phía mà che khuất chừ, trời âm u mà xa xăm.
Nghe sấm dậy mà râm ran chừ, ngỡ tiếng người ra thăm.
Nơi khuê phòng mà gió lộng chừ, thổi màn lay động bâng khuâng.
Cành quế đan mà rối rít chừ, hương nồng đượm mà toả lan.
Công tụ hội mà ôn tồn chừ, vượn đen hót mà dài ngân.
Phí thuý chấp cánh mà họp bầy chừ, phượng loan lượn bắc rồi nam.

Tâm sầu muộn mà không nguôi chừ, tà khí thổi mà lạnh lùng.
Xuống đài lan mà nhìn quanh chừ, bồi hồi dạo chốn thâm cung.
Chính điện cao chọc tới trời chừ, thảy nguy ngất trong không trung.
Dừng chân đứng dưới mái đông chừ, nhìn tinh vi lộng lẫy khôn cùng.
Đẩy cửa ngọc lay động khuyên vàng chừ, tiếng vang vang vọng tựa chuông rung.

Trạm khắc mộc lan làm rui chừ, trang trí văn hạnh làm rường.
Vô số cột được bài trí chừ, xếp đan xen mà linh lung.
Lấy gỗ quý mà làm đầu chừ, dựng rải rác trong phòng không.
Có thể lấy gì so sánh chừ, núi Tích Thạch sừng sững giương.
Năm sắc cùng nhau tương chiếu chừ, ánh toả xán lạn huy hoàng.
Xếp đá hoa trên nền gạch chừ, tựa mai rùa vẽ hoa văn.
Treo lụa bạch làm màn che chừ, rủ tơ Sở làm dây chăng.

Nâng then cửa bước ung dung chừ, ngắm Khúc Đài sao mênh mông.
Hạc trắng kêu nghe thảm thiết chừ, chim lẻ trên cành mỏi trông.
Trời hoàng hôn lòng đứt tuyệt chừ, một mình buồn bã phòng không.
Trăng cao soi bóng lẻ loi chừ, đêm thanh tàn chốn thâm cung.
Lấy đàn biến tấu nhã khúc chừ, giải nỗi sầu mà lại chẳng xong.
Chuyển theo âm chuỷ lưu loát chừ, tiếng nhẹ nhàng mà du dương.
Suốt khúc đàn tỏ tâm tình chừ, bao ý mạnh mẽ trào dâng.
Chung quanh buồn rơi lệ chừ, nước mắt chảy ướt dọc ngang.
Nén lòng lại thêm nghẹn ngào chừ, xỏ giày đứng dậy bàng hoàng.
Nâng tay áo mà che mặt chừ, hối lỗi xưa để tai ương.
Mặt mũi nào mà xuất hiện chừ, lòng tủi thẹn lại lên giường.
Vò cỏ thơm mà làm gối chừ, đệm trải lan mà ngát hương.

Vừa thành giấc mà mộng tưởng chừ, phách tới bên cạnh quân vương.
Hoảng sợ tỉnh mà không thấy chừ, hồn như mất gì kinh hoàng.
Nghe gà gáy mà sầu bi chừ, dậy ngước nhìn trăng sáng trong.
Xem các sao la liệt xếp chừ, Tất, Mão ló tại phương đông.
Ngóng trong sân ảm đạm chừ, tựa tiết thu phủ dày sương.
Đêm đằng đẵng như năm dài chừ, nhớ bứt rứt mà chẳng thể nguôi lòng.
Hết đi rồi đứng đợi sáng chừ, bình minh dần toả bừng bừng.
Thần thiếp trộm buồn tủi chừ, đến già chẳng dám quên quân vương.

Lộ tòng kim dạ bạch,
Nguyệt thị cố hương minh.
Chưa có đánh giá nào
Chia sẻ trên FacebookTrả lời
Ảnh đại diện

tư mã tương như

có ai còn 5 bài phú khác của tư mã tương như ko share mình với...có link ko cho mình xin cái link đi

Chưa có đánh giá nào
Chia sẻ trên FacebookTrả lời