Trùng dương cúc tửu Rượu cúc ngày trùng dương

[1]

Họp.

[2]

Thắm.

[3]

Thẻ là dụng cụ đo mực thước, để tính thời gian, tiếng Hán gọi là “lậu tiễn”. Người xưa dùng chiếc bầu đựng nước, bên trong đặt chiếc thẻ đo độ dài, để cho nước giỏ từng giọt và bầu nước vơi dần, rồi căn cứ vào độ dài của thẻ mà tính thời gian. Thẻ diễn là thời gian kéo dài. Ý câu thơ nói mực nước trong cái hồ đã dời xa độ số ghi ở trên cột.

[4]

Dịch chữ Hán “đông ly”, chỉ giậu phía đông khu vườn của Đào Tiềm, nơi ông trồng đầy cúc. Đào Tiềm trong bài Ẩm tửu có câu: “Thái cúc đông ly hạ” (Hái hoa cúc ở chân giậu phía đông).

[5]

Vương Xương Linh đời Đường tiết trùng dương gặp cảnh đẹp lên chơi lầu phía bắc. Bài thơ Cửu nhật đăng cao của ông có câu “Tễ cảnh trùng dương thướng bắc lâu” (Cảnh trùng dương đẹp lên lầu bắc).

[6]

Thù du: Tên một loại cây ở núi, tương truyền hàng năm đến ngày 9 tháng 9 có quỷ đến xâm hại, nếu lấy cành thù du cài vào mái tóc thì sẽ tránh được. Tích từ truyện Hoàn Cảnh theo Phí Trường Phòng học phép tiên. Một hôm Phí bảo Hoàn rằng: “Mồng 9 tháng 9 nhà anh sẽ xảy ra tai nạn, anh phải về ngay, bảo người nhà cầm cây thù du, lên chỗ cao, uống rượu cúc mới tránh được nạn”. Hoàn theo lời đem người nhà lên núi, đến chiều trở về thì thấy gà, chó, trâu, dê đều chết cứng.

[7]

Chỉ Phí Trường Phòng.

[8]

Tây Thiên, Thiên Trúc (Ấn Độ), đất Phật.