Biệt Đổng Đại kỳ 1 別董大其一 • Từ biệt Đổng Đại kỳ 1

Đổng Đại tức Đổng Đình Lan 董庭蘭, một cầm sư nổi tiếng thời Đường, từng là môn khách của Phòng Quản. Năm Khai Nguyên thứ 23 (735), Cao Thích lên Trường An dự thi, hai người năm quen và kết bạn. Mùa xuân năm Thiên Bảo thứ 6 (747), Phòng Quản bị giáng chức và phải rời triều đình, Đổng Đình Lan cũng rời khỏi Trường An. Đến mùa đông năm ấy, ông gặp Cao Thích tại Tuy Dương, địa điểm thuộc khu vực Thương Khâu, tỉnh Hà Nam ngày nay. Hai bài thơ này được làm khi hai người sau nhiều năm xa cách trùng phùng ngắn ngủi rồi lại từ biệt mỗi người một nẻo đông tây.

Khi gặp lại nhau, hoàn cảnh của cả hai đều không thuận lợi. Đổng Đình Lan tuy nổi tiếng về tài đàn nhưng vẫn phải phiêu bạc. Cao Thích cũng chưa gặp thời, nhiều năm lưu lạc và thường sống trong cảnh nghèo túng. Vì vậy, cuộc chia tay không chỉ gợi nỗi buồn ly biệt mà còn chất chứa tâm sự của những con người có tài năng, có hoài bão nhưng chưa tìm được chỗ đứng trong cuộc đời. Hai bài thơ tạo thành một chỉnh thể bổ sung cho nhau. Bài thứ nhất thiên về khích lệ bạn, có cảnh tượng hùng tráng và giọng điệu hào sảng; bài thứ hai quay về nỗi niềm bản thân, mang giọng cảm khái xen lẫn hài hước. Cao Thích không né tránh cảnh nghèo và sự lưu lạc, nhưng cũng không chìm trong bi thương. Ngôn ngữ giản dị, trực tiếp, khí điệu mạnh mẽ cùng cách chuyển từ cảnh buồn sang lời động viên đã tạo nên phong cách phóng khoáng đặc biệt của chùm thơ.

Bài thứ nhất này mở ra bằng khung cảnh mùa đông rộng lớn và lạnh lẽo: mây vàng phủ kín nghìn dặm, ánh mặt trời trở nên mờ tối, gió bắc thổi đàn nhạn đi giữa tuyết bay. Cảnh vật thích hợp với tâm trạng của những người đang phải chia lìa trong cảnh ngộ khó khăn. Tuy nhiên, từ nền cảnh u ám ấy, giọng thơ bất ngờ vươn lên mạnh mẽ: Đổng Đại không cần lo phía trước thiếu người tri kỷ, bởi tài danh của ông đã được biết đến khắp thiên hạ. Lời thơ vừa an ủi bạn, vừa thể hiện lòng tin tưởng chân thành vào tài năng của bạn.