Vè các lái Vè thuỷ trình

Hát vô:
1. Ghe bầu các lái đi buôn,
Đêm khuya ngồi buồn, kể chuyện ngâm nga.
Bắt từ Gia Định kể ra,
Anh em thuận hoà ngoài Huế kể vô.
Trên thời ngói lợp toà đô,
Dưới sông thuỷ cát ra vô dập dìu.
Trên thời vua Thuấn, vua Nghiêu,
Ngoài dân, trong triều toà chính sửa sang.
Trên thời ngói lợp toà vàng,
10. Dưới dân buôn bán nghênh ngang chật bờ.
Này đoạn các lái trở vô,
Thuận An là chốn thuyền đô ra vào.
Vát ra một đỗi khơi cao,
Ta sẽ lần vào thì tới Cửa Ông.
Nay đà giáp phủ Thuận Phong,
Hòn Am, Cửa Kiểng nằm trong thay là.
Nới lèo, ráng bánh trở ra,
Khỏi mũi Châu Mới thì ta lần vào.
Ngó lên núi Ải rất cao,
20. Ta sẽ lần vào Hồ Chuối, Hang Dơi.
Ghe vô củi nước nghỉ ngơi,
Hòn Hành nằm đó là nơi Cửa Hàn.
Cửa Hàn còn ở trong xa,
Ngoài mũi Sơn Trà lại có Hòn Nghê.
Bãi Nồm, Bãi Bấc dựa kề,
Mỹ Khê làng mới làm nghề lưới đăng.
Ngó về Non Nước thẳng băng,
Có chùa thờ Phật, Phật hằng linh thiêng.
Lao Chàm nay đã gần miền,
30. Hòn Lá, Hòn Lụi nằm liền Hòn Tai.
Năm hòn nằm đó không sai,
Hòn Khô, Hòn Dài lố nhố thêm vui.
Ngó về Cửa Đợi thương ôi,
Hòn Nồm nằm đó mồ côi một mình.
Tam Ấp, Xà Bứa có rạn trời sinh,
Bàn Than, Cửa Lỡ liên kinh An Hoà.
Sa Cần, Châu Ổ bao xa,
Ngoài mũi Cây Quýt thiệt là Tổng Binh.
Lâm châm, cỏ ngựa trời sinh,
40. Làng Gành, Mỹ Giảng ăn quanh Vũng Tàu.
Nới lèo, ráng lái mau mau,
Châu Me, Lò Rượu sóng xao Hòn Nhàn.
Vát mặt xem thấy Bàn Than,
Ngoài cù lao Ré nằm ngang Sa Kỳ.
Quảng Ngãi, Trà Khúc núi chi?
Có hòn Thiên Ấn dấu ghi để đời.
Hòn Sụp ta sẽ buông khơi,
Trong vịnh, ngoài vời, núi đất mênh mang.
Buồm giăng ba cánh sẵn sàng,
50. Anh em chúng bạn nhiều đàng tư lương.
Mỹ Á, Cửa Cạn, Hàng Thương,
Chạy hết Bãi Trường xích thố băng băng.
Vát ra khỏi mũi Sa Hoàng,
Kìa kìa ngó thấy Tam Quan nhiều dừa.
Hèn chi lời thốt thuở xưa,
Nam thanh nữ tú đã vừa con ngươi.
Gặp nhau chưa nói đã cười,
Kìa mũi Từ Phú là nơi nhiều ghè.
Non xanh nước biếc chỉnh ghê,
60. Núi Hương, Gành Trọc dựa kề Lộ Giao.
Ngó ra thấy lố Khô Cao,
Ta sẽ đi vào cửa cạn Hà Ra.
Bàu Bàng, Gành Mét bao xa,
Trống Kinh, Hòn Đụn thiệt là Lố Ông.
Ngó vô thấy mũi Vi Rồng,
Hòn Lan, Nước Ngọt ăn vòng Hòn Khô.
Trực nhìn Suối Bún, Vũng Tô,
Ông Ầm nằm đó lớn to vô hồi.
Thương cha nhớ mẹ bùi ngùi,
70. Hòn núi Kẻ Thử có người bồng con.
Nhớ lời thề nước hẹn non,
Bồng con tạc đá ghi son để đời.
Vũng Nồm, Vũng Bấc buông khơi,
Trong vịnh ngoài vời, Hòn Cỏ, Hòn Cân.
Nam Lò, Eo Vượt rần rần,
San Hô, Mũi Mác ăn lần Hòn Mai.
Cửa Giã có hòn án ngoài,
Các lái thường ngày hay gọi Lao Xanh.
Vũng Mú, trong vịnh ngoài gành,
80. Cù Mông, Vũng Trích ăn quanh bãi liền.
Gành Bà ai khéo đặt tên,
Cảnh Dương, Gành Móm nối liền Vũng La.
Bắt từ Vũng Lấm bương qua,
Xuân Đài, Mũi Yến chạy qua Sông Cầu.
Mái Nhà, Cát Xối liền nhau,
Sơn thuỷ sắc màu tợ gấm kim quy.
Ngó vô mây nước cực kỳ,
Trong thì có mả, ngoài thì có lao.
Giữa kinh có một Hòn Trào,
90. Hòn Yến, Hòn Mác ăn vào Ma Liên.
Hòn Chùa, Hòn Dứa nằm riêng,
Chóp Chài nằm đó ăn liền Bãi Dinh.
Ngó vô thấy tháp xinh xinh,
Nới lèo, ráng lái Bãi Dinh dặm dài.
Tuy Hoà cách chẳng bao dai,
Qua khỏi nơi này tới cửa Đà Nông.
Hòn Khô đá chất chập chùng,
Thông trong có vịnh, giữa dòng có kinh.
Mũi Nạy có Đá Bia xinh,
100. Tạc để lưu truyền nối nghiệp Hùng Vương.
Vũng Rô núi tấn bốn phương,
Mịt mờ sơn thuỷ như sương tựa đồ.
Bịt bùng chỉ một đường vô,
Dầu nồm, dầu bấc không xô phía nào.
Hòn Nưa không thấp không cao,
Ta sẽ đi vào Bãi Võ sóng ngang.
Hòn Gầm sóng vỗ đá vang,
Chạy khỏi Cát Thắm lại sang Đồi Mồi.
Anh em thề thốt than ôi,
110. Chạy khỏi Đồi Mồi tới đầm Bà Gia.
Ngó vô bãi cát Trường Sa,
Có mũi Đăng Lưới, không nhà thôn dân.
Xa Cừ nay đã hầu gần,
Lần qua Bãi Giếng lánh thân Trâu Nằm.
Nam lò Hòn Khói tăm tăm,
Cứt Chim, Hòn Bạc, Cây Sung, Chà Là.
Nha Trang, đất Chụt bao xa,
Kẻ vô mua đệm, người ra mua chằng.
Gặp nhau chào hỏi lăng xăng,
120. Xùng xình Bãi Miễu, phăng phăng lướt vào.
Nhìn ra Nội, Ngoại sóng xao,
Vát mũi chạy vào Bãi Dài, Con Nghê.
Chụt đèn ngó xuống chỉnh ghê,
Ngó về Hòn Tý dựa kề Cam Linh.
Mò O, Dỏ Tó rất kinh,
Lại thêm Đá Vách dựa kề Vũng Găng.
Vũng Găng, Đá Vách tựa thành,
Hai bên núi tấn vây quanh như buồng.
Mặc dầu thuyền đậu bán buôn,
130. Nào ai đình trú ở luôn mặc lòng.
Túi thơ bầu rượu rong chơi,
Buồm giương ba cánh nhắm vời chạy ra.
Nam mù mù, Hòn Chông, Bãi Lúa,
Khỏi Ma Văn mới tới Phan Rang.
Vũng Tròn lai láng nguồn cơn,
Trông xa thăm thẳm là rừng Mũi Dinh.
Qua Mũi Dinh cho liền Chín Vại,
Tắt mặt trời bẻ lái đi ra.
Nhắm chừng Bãi Lưới băng qua,
140. Hướng tây chỉ mũi, lái đà gác đông.
An Hoà lẳng lặng muôn phần,
Bãi Tiên đã khỏi, Khu Ông lại gần.
Lao Cao, Cà Ná là đây,
Lòng Sông, Mũi Chọ thẳng ngay La Gàn.
Ngó vô thuyền đậu nghênh ngang,
Gành Son, Trại Lưới tiếng vang làng nghề.
Cửa Duồng nay đã gần kề,
Lạch kia Phan Rí ghe nghề xôn xao.
Nhắm chừng Mũi Nhỏ băng qua,
150. Vũng Môn, Đá Dựng đã xa Hòn Hường.
Hòn Nghề, Quang Thí dựa nương,
Hòn Rơm, Mũi Né là đường vô ra.
Ghe thuyền tụ tập gần xa,
Phú Hài, Phan Thiết ấy là trạm trung.
Hỡi ai đốn củi Gành Thông,
Sơn lâm một gánh chất chồng hai vai.
Kê Gà nay đã đến nơi,
Anh em làm lễ một hồi cho qua.
Nới lèo, quay lái trở ra,
160. Hòn Lan, Cửa Cạn ấy là Tam Tân.
Sóng ào ào, buồm giương ba cánh,
Chạy một hồi tỏ rạng La Gi.
Hòn Bà, Rạn Gõ một khi,
Ngoài khơi Rạn Đập, trong ni Rạn Hồ.
Buồm giương ba cánh chạy vô,
Hòn Bà, Hóc Kiểm quanh co Hồ Tràm.
Kim ngân lễ vật cúng dường,
Lâm râm khấn nguyện lòng thường chớ quên.
Bãi Giống chạy thẳng Xích Ram,
170. Lưới Rê qua khỏi, Rạn Cam nằm ngoài.
Ngoài Ba Luỹ sóng rền Cửa Cạn,
Vát một hồi tỏ rạng Thuỳ Vân.
Ngoài Kỳ Vân trong liền Giếng Bộng,
Vát một hồi lồng lộng ra khơi.
Ba non chót vót cao vời,
Muốn cho khỏi rạn phải lơi ra ngoài.
Vũng Tàu kia đã đến rồi,
Trình đồn, rồi lại thẳng nơi Sài Gòn.
Nhà Bè nước chảy chia hai,
180. Ai về Gia Định, Đồng Nai thì về.

Hát ra:
1. Tiếng đồn các lái Đồng Nai,
Tháng giêng cưa ván, tháng hai đóng thuyền.
Tháng ba củi lửa huyên thuyên,
Tháng tư dọn thuyền quay trở lộn ra.
Sài Gòn, Rạch Giá bao xa,
Lần theo tăm cá xa nhà đã lâu.
Một trăm ông lái làu làu,
Đi qua Giáp Nước, Vũng Tàu phải ghê.
Kỳ Vân có bãi lưới rê,
10. Non cao biển thẳm ủ ê tấc lòng.
Khúc nôi luỵ nhỏ đằm đằm,
Xích Ram đã khỏi, Bãi Dầm đã qua.
Hồ Tràm, Hồ Đắng de ra,
Thân Trong nằm trước, Mũi Bà nằm trong.
Cù Mi thượng hạ song song,
La Gi nằm khuất phía trong Hòn Bà.
Cây Khô, Cửa Cạn đã qua,
Trực nhìn Khe Cả nay đà kề bên.
Dập dìu ghe lưới bủa chen,
20. Xa trông đã thấy Mũi Đèn ở kia.
Đồn rằng Phan Thiết lịch thay,
Sớm chiều phiên chợ tối ngày bán buôn.
Trên đường xe chạy bon bon,
Dưới sông thuyền đậu bán buôn rộn ràng.
Phú Hài chừ đã liền sang,
Buồm giong ba cánh lòng càng thảnh thơi.
Mũi Né ta sẽ buông khơi,
Trong thời có xóm ăn chơi bĩ bàng.
Anh em nước, củi đàng hoàng,
30. Nước mắt hai hàng luỵ nhỏ xót xa.
Hòn Nôm, Quảng Thí kia là,
Ngó lên Mũi Nhỏ, trông qua Hòn Nghề.
Ngồi buồn cám cảnh ê chề,
Hỏi con sống bổ tới quê bao thì?
Con Nghê sao khéo dị kỳ,
Ra nằm nước mặn luận chi thương hàn.
Mãi trông vừa thấy một đàng,
Đi ngoài Nội, Ngoại, cầm làn gác giăng.
Anh em bèn bảo nhau rằng,
40. Trầu cau, nước hết, gác giăng làm gì?
Quạt cào sang kiếm một khi,
Chụt Đèn đã khỏi, tới thì Lò Kho.
Tai nghe lưới đánh, mành hò,
Buông lên một đỗi còn lo xùng xình.
Ngó vô Bãi Miễu vắng tanh,
Tứ bề quạnh quẽ trong mình xót xa.
Có người cố quận kia là,
Mai qua Bãi Chụt để mà gặp nhau.
Vừa chào, vừa chạy cho mau,
50. Kẻ lo mua bán, người sầu niềm tây.
Cầu Đá, Cửa Bé là đây,
Bãi Dông đã khỏi ló rày Nha Trang.
Trên thời quán xá rộn ràng,
Dưới sông thuyền đậu nghinh ngang quá chừng.
Gặp nhau mừng rỡ tưng bừng,
Rượu trà thết đãi vui chung chào mời.
Kẻ thời ăn uống vui chơi,
Người thời ve vãn những lời nguyệt hoa.
Kẻ thời mua song cùng lá,
60. Người thời mua đệm, mua cau, mua hèo.
Kẻ thời mua dây buộc lèo,
Người mua sống lá đem theo xỏ tiền.
Kẻ mua thuốc bánh, thuốc viên,
Người mua thuốc xấp để nguyên đem về.
Đôi ta kết nghĩa phu thê,
Cùng qua mua bán mà mê tấm tình,
Đất Chụt là đất nhàn thanh,
Trai chuyên biển giã, gái rành bán buôn.
Thôi thôi chớ nói thêm buồn,
70. Kéo neo mà chạy đi luôn kịp thời.
Ngó vô Hòn Đất thương ôi,
Ngoài thời Hòn Bạc lẻ loi một mình.
Vũng Túc, Cầm Bấc cảnh xinh,
Muôn Xưởng, Hòn Nọc liên kinh Chà Là.
Cây Sung, Mũi Cỏ đã qua,
Bến đò Cồn Cạn vang xa tiếng đồn.
Hòn Lớn, Hòn Nhỏ chỉn khôn,
Cứt Chim, Hòn Đỏ đêm hôm nào lầm.
Trông lên một đỗi tăm tăm,
80. Gần nơi Cửa Nhỏ rạng danh Bãi Trường.
Trâu Nằm ngoài nước chín phương,
Sóng xô, gió tạt mênh mông tứ bề.
Xa Cừ cách trở sơn khê,
Buông lên một đỗi ngó về Ba Gia.
Đồi Mồi chớn chở xê ra,
Thông trong Cát Thắm chạy ra Hòn Gầm.
Hòn Gầm sóng bổ lao xao,
Vát mặt nghinh vào Bãi Võ sóng ngang.
Thương con nhớ vợ trăm đàng,
90. Nước mắt hai hàng lệ ứa thấm biên.
Sừng sững Đá Chồng mọc lên,
Bia tạc để truyền nối đức Hùng Vương.
Hướng lên một đỗi dặm trường,
Vũng Rô núi tấn bốn phương như nhà.
Đầu gành Mũi Nạy xê ra,
Bên trên có bãi hiệu là Bãi Môn.
Bãi Tiên, Bãi Xép kề bên,
Hòn Khô nằm trước ấy miền Trà Nông.
Biển bờ lai láng mênh mông,
100. Ngó vô thấy tháp Dinh Ông, Đà Rằng.
Chóp Chài, Ma Liên, Mây Nứt chừng ngằn,
Hòn Chùa, Hòn Dứa nằm giăng kia là.
Hòn Yến, Hòn Mác, Cát Xối đã qua,
Mồ xây, mả đắp đồn xa ông Cao Biền.
Vốn là người ở Đại Niên,
Tìm long điểm huyệt, dựng nên chốn này.
Bàn Thang lum lúp lá, cây,
Anh em cố nhớ, kẻo rày dễ quên.
Hòn Lao nước chảy hai bên,
110. Thông trong Rạn Lẽ, phía trên Vũng Bầu.
Ngó vô Cửa Mới thêm rầu,
Nay bồi, mai lở cạn sâu vô chừng.
Gặp nhau nửa tủi, nửa mừng,
Xa xa Cát Xối liền chưn Mái Nhà.
Gành Đen chớn chở xô ra,
Gò Bàng cát sạn ăn qua Bãi Trầu.
Sơn Đài xanh ngắt một màu,
Hòn Yến cui cút lại hầu ngoài khơi.
Mưa sa gió lạnh tợ đồng,
120. Bãi Ngang, Gành Đỏ bạn cùng làng đôi.
Buồm giong, mắt ngó biển trời,
Ngó ra Lao Xá lẻ loi một mình.
Trông về Vũng Lấm rất xinh,
Vôi tô, ngói lợp, chen chân phố phường.
Đây kia nhà ở hai phương,
Bắc cầu Sông Cạn làm đường vãng lai.
Sáng chiều họp chợ xoay vần,
Thuyền bè tấp nập, khách thương đủ miền.
Trực tình nhớ tới sự riêng,
130. Kéo neo mà chạy nhắm miền quê xưa.
Hết Thìn sang Tỵ vừa trưa,
Song Giang nước lớn đò đưa Sông Cầu.
Quán Chùa nay ở nơi đâu,
Vũng Chào, Vũng Sứa lại hầu Vũng La.
Gành Tướng, Mũi Móm trông ra,
Mò O đã khỏi, sang qua Gành Bà.
Ngó về bãi cát Trường Sa,
Phong cảnh nơi đó xinh đà quá xinh.
Cù Mông, Vũng Trích ăn quanh,
140. Vũng Mú trực chỉ Lao Xanh sáng đèn.
Thuận buồm xuôi gió một phen,
Ghé vô Cửa Giã trong miền Hòn Mai.
Gành Ráng mút tận Bãi Dài,
Băng qua Bãi Nhạn vô chơi phố phường.
Đi cho thấu chữ Quy Nhơn,
Giáp đầm Thị Nại hãy còn sử xanh.
Vô chợ ăn bún song thần,
Hỏi mua nón ngựa để dành về quê.
Thiếu gì hải vị sơn khê,
150. Vào Nam ra Bắc ê chề ngựa xe.
Nói chơi sợ nẫu cười chê,
Có say đất khách mới mê nết người.
Nghĩ thôi dạ tợ dầu sôi,
Day qua Mũi Mác, San Hô giong buồm.
Eo Vượt ló thấy Cỏ, Cân,
Vũng Nồm, Vũng Bấc kề gần làng đôi.
Ngó vô Cách Thử thương ôi,
Trông chồng hoá đá, tích đời con ghi.
Vũng Tô, suối Bún là đây,
160. Hòn Khô, Nước Ngọt dựa kề Hòn Lan.
Vũng Bầu ở chếch phía nam,
Vi Rồng, Phương Mới giăng ngang kia là.
Lố Ông, Mũi Đụn đã qua,
Gành Méc đã khỏi, Hà Ra hầu gần.
Tiếp theo là xóm Hội Vân,
Phong cảnh xoay vần đến mũi Lộ Giao.
Vũng Cù sóng bổ lao xao,
Nồm thổi ngọt ngào, ghe chạy thưng thưng.
An Dũ sâu cạn không chừng,
170. Lời đồn có miếu thổ thần linh ghê.
Tam Quan rày đã gần kề,
Đất này nổi tiếng Tân Khê nhiều dừa.
Nhớ lời thề thốt thuở xưa,
Tiếng hát mài dừa lảnh lói thâu đêm.
Tai nghe dạ xót niềm riêng,
Nhổ neo mà chạy hướng lên Sa Hoàng.