答安南國武使臣詩

家在三韓東復東,
日南消息杳難通。
行人遠到星初動,
天子高居海既同。
挏酒真堪消永夜,
飛車那得溯長風。
知君萬里還鄊夢,
猶是鈎陳豹尾中。

 

Đáp An Nam quốc Vũ sứ thần thi

Gia tại Tam Hàn đông phục đông,
Nhật Nam tiêu tức diểu nan thông.
Hành nhân viễn đáo tinh sơ động,
Thiên tử cao cư hải ký đồng.
Bôi tửu chân kham tiêu vĩnh dạ
Phi xa ná đắc tố trường phong.
Tri quân vạn lý hoàn hương mộng,
Do thị câu trần báo vĩ trung.

 

Dịch nghĩa

Nhà tôi ở mãi miền cực đông Tam Hàn,
Ít được biết đến tin tức Nhật Nam.
Người từ phương xa tới, sao sớm lấp lánh,
Thiên tử ở trên cao, bốn bể lại chầu.
Cùng vui chén rượu giải khuây đêm dài,
Xe bay đâu có thể đi ngược gió mạnh.
Biết ông hồn quê muôn dặm đang mong trở về,
Nhưng bận việc sứ giả, vẫn phải đi theo xe của thiên tử.


Sau khi đại phá quân Thanh, vua Quang Trung lại trở về Nam, việc binh ở Bắc Hà giao cho Ngô Văn Sở và Phan Văn Lân, việc giao thiệp với nhà Thanh giao cho Ngô Thì Nhậm và Phan Huy Ích. Mùa hạ năm 1789, vua Quang Trung cử một đoàn sứ giả sang Trung Quốc nhằm thể hiện thiện chí giảng hoà và để cầu phong. Triều đình nhà Thanh tiếp đón thịnh tình và chấp nhận việc phong vương cho Quang Trung nhưng ép nhà vua phải tự thân sang dự lễ bát tuần vạn thọ của Càn Long vào năm sau (1790). Được sự chuẩn bị kỹ càng giữa Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích với Phúc Khang An, tổng đốc lưỡng Quảng, năm 1790, đoàn sứ bộ nước ta do giả vương Phạm Công Trị dẫn đầu, Ngô Văn Sở là trọng thần hàng võ, Phan Huy Ích là trọng thần hàng văn cùng Vũ Huy Tấn, Đoàn Nguyễn Tuấn, Vũ Danh Tiên... cả thảy 150 người sang sứ nhà Thanh. Trong thời gian ở Bắc Kinh, sứ đoàn ta có gặp gỡ với sứ đoàn Triều Tiên, ta chủ động gửi thơ kết giao, gồm một bài của Phan Huy Ích và một bài của Vũ Huy Tấn. Hai bài thơ đều được Từ Hạo Tu của Triều Tiên hoạ lại, và được chép trong Yên hành kỷ của Từ Hạo Tu.

Nguồn:
1. Lý Xuân Chung, “Hai bài thơ xướng hoạ giữa Vũ Huy Tấn với sứ thần Triều Tiên mới được phát hiện”, Thông báo Hán Nôm học, 2005
2. Nguyễn Duy Chính, “Cuộc gặp gỡ giữa phái đoàn Triều Tiên và Đại Việt ở triều đình nhà Thanh năm Canh Tuất (1790)”, Tạp chí Nghiên cứu và Phát triển, số 6(83), 2010