Khách trung ngộ huý nhật cảm tác 客中遇諱日感作 • Ở đất khách gặp ngày giỗ, cảm xúc làm thơ

Nguyên chú: “Ngô Lễ Khê viết: Quân tử hữu chung thân chi tang phụ mẫu chi huý nhật dã, nhi khách trung thích ngộ thử nhật, vân thiên vạn lý, phần tử nhất phương; cố mao thuỷ nhi vô tòng, hận quan sơn chi nan súc. Gia tình quốc sự khổ, huống bình phân; bất giác tang bồng chi chí dị túc, nhi nhược hôi hương hoả chi thành nan cung, nhi tự uất tưởng vật loại chi tế ngư tế thú. Huy thế không tàm, thính điểu thanh chi hành bất đắc, ca đê đầu mạc nại. Ư thị, chỉnh dung tham bái, vọng kiến giám ư hư linh; đối kính thôi sầu, chỉ tự ta phu lão cảnh. Thử thiên từ ý ôn nhã, huyết mạch liên lạc, tổng nhân hiếu niệm a thành; toàn vô văn sức; hành dịch quân tử nghi các tả nhất thông.” 吳澧溪曰：君子有終身之喪父母之諱日也，而客中適遇此日，雲天萬里，枌梓一方；顧毛水而無從，恨關山之難縮。家情國事苦，况平分；不覺桑蓬之志易足，而若灰香火之誠難供，而自鬱想物類之祭魚祭獸。揮涕空慙，聽鳥聲之行不得，哥低頭莫奈。於是整容參拜，望見鑒於虛靈；對鏡催愁，只自嗟夫老境。此篇辭意溫雅，血脈聯絡，總因孝念呵成；全無文飾；行役君子宜各寫一通。 (Ngô Lễ Khê bình: Người quân tử có tang suốt đời ấy là ngày giỗ cha mẹ, mà giữa đường xa xôi lại gặp phải ngày ấy, trời mây muôn dặm, quê hương một phương, dòng nước khó làm tan nỗi hận, quan san khó nén được. Việc nước tình nhà, nỗi khổ ngang nhau, nào biết chí tang bồng dễ thoả, mà đốt nén hương tỏ lòng thành khó thay, mới thấy uất buồn nhớ những món đồ tế cúng thì bày cá bày thịt tế. Gạt lệ thẹn nghe tiếng chim kêu thì không đi được, cúi đầu nào biết làm gì. Thế rồi sửa soạn dung mạo tham bái mong vong linh chứng giám, soi gương sầu giục chỉ biết tự than vãn cảnh già. Bài thơ này ý lời ôn nhã, huyết mạch liền lạc, đều vì lòng hiếu mà nên thơ, cả bài không thấy dấu vết tô vẻ, người quân tử đi làm việc nơi xa nên mỗi bài đều viết một mạch.)

Nguyên chú: “Nguyễn Tố Như viết: Nan dị nhị tự tự hữu thâm ý, cú pháp viên hoạt xuất tự thiên thú” 阮素如曰：難易二字似有深意句法圓活出自天趣 (Nguyễn Tố Như bình: Hai chữ khó, dễ như có thâm ý, cú pháp tròn trịa trôi chảy tự nhiên).

[Thông tin 1 nguồn tham khảo đã được ẩn]