Đất Văn Lang

Trồng manh cải trước sân
Khó nhọc vầy mưa nắng
Cây nọ củ to vàng
Mà hoa thì ốm trắng
Cây này vàng rực hoa
Còn củ chừng ngón cẳng
Đừng đối nghịch nhau mà
Chúng ta cùng chiến thắng

Bài này dịch theo hướng: mượn chuyện trồng cải để kêu gọi sự đoàn kết để chống lại giặc Pháp.

Nơi này, thu ấy mười năm trước
Thành quách y xì, cảnh khác xa
Nến trắng đèn hồng nhoè viễn-cận
Dù xanh nón trắng lẫn Tây-Ta
Tô giang sóng dậy hờn sôi sục
Nùng lĩnh trăng côi chiếu hiền hoà
Nghe nói đi đêm giờ cấm ngặt
Ông còn nhớ những chuyến ngâm ca?

Lại trên đường sông Ghép
Chiều buông nhẹ mái chèo.
Âu chìm trong bóng tối,
Núi dựng lưng trời treo.
Gió giật thuyền chài lắc,
Người đi cát níu neo
Đều đều muôn sóng vỗ
Lòng khách chợt buồn theo

Lại trên đường sông Ghép
Chiều buông nhẹ mái chèo.
Âu chìm trong bóng tối,
Núi dựng lưng trời treo.
Gió giật thuyền chài lắc,
Người đi cát níu neo
Đều đều muôn sóng vỗ
Lòng khách chợt buồn theo

Khói dày sương nặng cây im gió
Chuông sáng chùa nào vọng tới đây
Âm lạnh ghim vào bông tuyết sớm
Tiếng ngân xa tận đỉnh đồi mây
Tù và vọng gác ba canh lặng
Cát bụi đường thành không hạt bay
Tỉnh táo tới đây hòng hỏi chủ
Nỗi niềm khó giải trước sư thầy.

Bồn vuông một thước, núi năm gang
Đã tưởng so cùng cảnh bồng hoang
Thợ đắp khéo chi đều hạn hẹp
Trời xây tệ mấy cũng thênh thang
Bóng mai nước gợn dường lay động
Cánh hạc đêm về khẽ vọng vang
Tời tối, đã loà thêm thấm rượu
Mông lung lão ngỡ lạc thiên đàng

Thơ dứt, trong lòng muôn sóng cuộn
Sao người lại ghét, biết đâu chừng
Dở, hay, xấu, tốt ta nào định
Tươi, héo, buồn vui trước đã từng
May có đồng liêu lòng một hướng
Buồn vì thế cuộc lệ ba thưng
Già đây vụng mấy lời như thế
Chưa hẳn trời hồng hiện cánh ưng

Ngồi giở tập thơ, nâng chén rượu
Vỗ đùi khen mãi tác gia hay
Ngâm tràn say khướt ba ngàn khúc
Sách ố lề lay chục vạn ngày
Già bệnh bị khinh ngay lúc sống
Văn thơ được tụng tới ngày nay
Công hầu thuở ấy giờ đâu nhỉ
Dưới bóng trăng ngà chua xót thay!

Dịch nghĩa:
Thương lũ ruồi sa

Ngủ dậy vẫn còn dở say, mở cửa sổ
Cớ gì ruồi xanh nhiều thế
Chỉ cốt tìm một hạt gì đó để no bụng
Đâu cần dùng cái lưỡi để phát âm thanh khéo léo
Thương ngươi chỉ quen ở bụi cây đám cỏ
Thừa cơ người (đang say), không ngờ rơi xuống nồi canh
Ông trời sinh biến thật lắm chuyện
Tránh cái nắng, đuổi uế khí mà lòng chưa nguôi được

Dịch thơ:

Tỉnh giấc còn say, ngồi mở cửa
Vo ve loạn xạ đám ruồi xanh
Chỉ cần hạt bẩn ăn no nóc
Mà uốn lưỡi dài hát quẩn quanh
Thương chúng, vốn quen sà đống cỏ
Lừa người, đâu ngỡ lọt nồi canh
Ông trời rỗi việc sao sinh lắm
Xua uế, đuổi oi...bực vẫn hành

Ghi chú:
Theo tui thì đây là bài châm biếm ngay từ cái tựa đề. Nói thương chớ thực ra là hả hê lắm. Cụ Nguyễn mượn lũ ruồi để chửi khéo bọn tiểu nhân dơ bẩn, xu nịnh, ăn bám, quấy nhiễu...rồi kết cục cũng sẽ toi mạng vì tham ăn.
Tui dịch theo hướng mỉa mai ẩn dụ đó.

Diệt thù báo quốc lòng ghi tạc
Múa giáo hòng xoay lật đất trời
Sống giữ biên thuỳ không dấy bụi
Chết giương chính khí mãi lưu đời
Lòng trung, lũ giặc còn kiêng nể
Việc lớn, lòng vua lại rối bời
Khách tới Bồ Cô tìm vết tích
Ảm đạm sông chiều lặng lẽ trôi