Nguyễn

Nếu thuở ấy duyên trao quạt thắm, chàng Kim không phải về quê Liêu Dương chịu tang chú; biến cố bán tơ không xảy ra, quan phủ Lôi Châu lập tức giải quyết xong vụ án oan cho dân nghèo; thì đôi lứa đã sắt cầm hoà hợp, cốt nhục sum vầy; ngọc bích nguyên lành, trâm vàng chẳng gãy. Thế thì khách làng chơi lấy đâu ra tiền vàng để mua tiếng cười; người anh hùng nơi biên thuỳ như Từ Hải sao lại phải chịu trói mình xin hàng? Nhưng nếu như thế, làm sao tỏ rõ được hiếu hạnh của người con gái chốn phòng khuê, làm sao thấy được sự quyền biến, cơ trí của bậc hiệp nữ? Thế mới biết: Việc đời không trắc trở thì không kỳ lạ; cảnh ngộ càng gian truân thì phẩm chất lại càng sáng ngời.

Nàng thực là người thấu hiểu lẽ đời, hẳn phải biết trời xanh kia cũng xót thương kẻ có tài; ta cũng nghĩ như vậy, xin nàng chớ oán trách phận hồng nhan là vô duyên bạc mệnh. Chỉ hiềm nỗi: Chưa qua mối lái đã vội tự đính ước, một khi đã sa chân vào chốn bùn nhơ thì dễ trở thành thói quen lưu lạc. Có người sẽ cho rằng đó là điệu bộ lả lơi như nước trôi mây nổi; rồi sa đoạ vào thói đón ngõ đưa kề. Nhưng họ đâu biết rằng: Dẫu như cành hạnh đỏ ghé bờ tường, nàng chưa từng trao tấm lòng thơm cho lũ bướm phấn; dẫu ngậm hờn giữ lưỡi gươm sắc bén, nàng vẫn nén lòng vì sợ liên luỵ đến kẻ vô can. Nàng vẫn giữ lòng băng tuyết sáng trong như gương, lặng lẽ trải qua những năm tháng u sầu. Viên ngọc không tì vết ấy, giá trị quý hơn mấy toà thành liên tiếp; cánh hoa trôi theo dòng nước, giấc mơ vẫn đau đáu hướng về bến cũ. Nếu công bằng mà luận xét, ta nên bỏ qua những dấu vết bên ngoài mà suy xét tận cùng tấm lòng bên trong của nàng.

Huống chi: Mười bài thơ mới, được xếp vào hàng đầu của tập thơ Đoạn Trường; khúc đàn bốn dây oán hận, phổ thành âm điệu của kẻ Bạc Mệnh. Nghe thê lương đến não lòng, mà vẫn thấy bóng dáng thướt tha in bóng. Hoa cũng phải nhường sắc thắm, liễu cũng phải ghen nét kiều. Sánh với phong tao phương Bắc, lúc khóc lúc cười đều mang đầy vận vị; vượt trội hơn phấn son Nam triều, dù trang điểm đậm nhạt đều vô cùng thích hợp. Thật đúng khi các bậc tiền bối đều đem lòng chung thuỷ với nàng, viết kín tên nàng nơi vạt áo tay góc tụ; khiến cho nghìn năm sau người chép sử vẫn nhặt nhạnh nét phong lưu từ chút son phấn tàn rơi.

Than ôi! Một kiếp đày ải chốn phong trần, biết bao lần gặp tai ương ma nghiệp. Trời tình bát ngát, bể hận mênh mang. Cánh hoa rụng, sợi tơ bay theo gió biết nương tựa vào đâu. “Việc ấy can hệ gì đến anh, mà anh lại đi sầu muộn thay cho người cổ đại?” Thế nhưng, nghe tiếng tỳ bà dưới đêm trăng, vạt áo xanh của quan tư mã dễ dàng thấm lệ; hát khúc Ngọc Thụ bên sông, mái đầu bạc như điểm thêm hoa. Từ xưa danh sĩ và giai nhân vốn có mối tiền duyên nơi kiếp Hoa Nghiêm trần ải; xin chớ trách núi xanh đất vàng, nghìn năm sau vẫn chung một nỗi bi thương chìm nổi.

Ta vốn là kẻ đa tình, cảm khái sâu sắc vì gặp người đồng điệu. Chưa ngộ được lẽ “không hoa” hư ảo của cõi sắc giới, nên lại càng thương xót cho giấc mộng huyễn hoặc nơi trần thế. Như chứa chấp nàng A Kiều trong nhà vàng, luống những mơ mộng giữa khoảng không; mượn hình ảnh mỹ nhân phương thảo để vẫy gọi hương hồn người đời trước. Nhân lúc hứng bút dâng trào liền viết ra những dòng suy nghĩ, rồi theo từng hồi của truyện mà ngâm vịnh thành thơ. Lời lẽ dông dài này, xin mượn làm câu chuyện trò bên cửa sổ lúc nghe mưa; nếu hương hồn nàng có hiển linh, biết đâu sẽ gặp nhau trong một đêm lướt sóng nhẹ bên bến nước Lạc Thần.

Vẽ nét đẹp này, kiệt tác của trời cao,
Bonart hẳn đã chạm vinh quang bất tử;
Chẳng ai có thể hoạ tài tình đến thế,
Ngoại trừ tình yêu khắc sẵn trong lòng.

Kìa dáng ngực ngà, đường nét thon trong,
Kìa tóc, làn da, bờ môi, mắt biếc,
Đôi mắt vô tình trao cái nhìn tha thiết,
Chuốc độc hồn ta - ngon hơn mật cung đình.

Ôi lộc trời ban! Nhờ phép thuật anh linh,
Ta sẵn sàng lao vào nơi hòn tên mũi đạn,
Chẳng chút can trường sợ mệnh trời ngã rẽ.

Bức hoạ tuyệt vời, Nàng ban tặng niềm mong,
Với ta hôm nay, người chính là bảo vật,
Như tượng thần Minerva giữ trọn thành Troy.

Anh lao nhanh xuống triền đồi
Chân dẫm đá lăn rầm rập
Trên cao giữa bốn bức tường
Còi tù rúc lên u uất.

Anh hít hương cây ngào ngạt
Lồng ngực phập phồng lửa rèn
Nắng ấm đồng hành từng bước
Nhảy múa cùng bóng đổ nghiêng.

“Ước chi họ cho tôi thời gian...”
Anh nhảy băng qua thảm cỏ
Tiện tay hái hai lá vàng
Căng tràn nắng và nhựa ứa.

Súng thép xanh đen khạc đạn
Tia lửa khô khốc vút qua
“Ước chi họ cho tôi thời gian...”
Anh đã tới gần bờ nước.

Anh cúi mặt xuống dòng trong
Vừa uống vừa cười reo vui
“Ước chi họ cho tôi thời gian...”
Anh rướn người toan nhảy bước.

“Ước chi họ cho tôi thời gian...”
Một con ong đồng nóng bỏng
Đã quật anh ngã bên bờ
Máu hoà vào dòng nước chảy.

Nhưng anh đã kịp nhìn ngắm
Kịp uống ngụm suối trong ngần
Kịp đưa lên môi chạm khẽ
Hai chiếc lá đẫm nắng xuân.

Kịp đặt chân sang bờ mới
Kịp cười bọn sát nhân điên
Kịp chạy về phía người nữ

Anh đã có thời gian sống cho riêng mình.

Vì quá yêu, tôi mất giấc ngủ say,
Nếm chút vui mà chuốc cay đắng lại.
Gieo dự định trên cát bờ hoang dại,
Hy vọng tan như tuyết dưới mặt trời.

Cứ khước từ lý trí bảo ban lời,
Để bướng bỉnh nghe Siren dụ dỗ.
Tim rớm máu bởi đòn đau thống khổ,
Sợ lành da nên vứt gạc băng đi.

Nỗi khát khao và sợ hãi sầu bi,
Như quái thú Hydre nghìn đầu tái sinh lại.
Cứ cào xé linh hồn tôi điên dại,
Chẳng nương tay, tàn bạo đến khôn cùng.

Nhưng tình yêu tha thiết đến tận cùng,
Chẳng động lòng một Giai nhân bạc bẽo.
Mọi công lao, mọi tơ lòng tơ nẻo,
Hoá mong manh như mạng nhện giăng mùng.

Thầy Càng Tồi đến khám người bệnh nọ,
Thầy Càng Tốt đồng nghiệp cũng vừa qua.
Thầy Càng Tốt vẫn hy vọng chan hoà,
Dù bạn học cam đoan người nằm đó
Sẽ sớm muộn về chầu nơi tiên tổ.
Mỗi ông bầu một thứ thuốc, một đường,
Bệnh nhân nghe theo mưu kế Càng Tồi,
Nên rốt cuộc cũng xuôi tay nhắm mắt,
Trả nợ xong với tạo hoá, thế thôi!

Ấy thế mà trước thi thể lạnh ngắt,
Hai vị thầy vẫn đắc thắng như không.
Một ông bảo: “Chết rồi, ta đoán trúng!”
Ông kia rền: “Phải hắn nghe lời ta,
Thì giờ đây đã sống khoẻ, sống hùng!”

Nhìn Clorinde dưới trời cao mòn mỏi,
Triệu thần tình đau đớn khóc cho nàng.
Họ thầm thì: “Ôi căn bệnh bạo tàn,
Huỷ sắc nàng, phá cả vương quốc ta!”

Lại đây nào, thầy thuốc khắp gần xa,
Hãy xem thử cơn sốt này nặng nhẹ.
Nếu uyên bác, các ông thừa biết thế,
Nhìn mạch đi, nghe nhịp đập tim nàng.

Nhưng kìa ai! Đang lạm dụng đặc quyền?
Tay dừng lâu trên đỉnh tuyết trinh nguyên,
Nơi lửa ngầm thiêu đốt cả nhân gian!

Giường bệnh nàng, cho phép đến gần bên,
Nhưng chớ để bàn tay kia lưu luyến...
Nơi quân vương thèm đặt nụ hôn lên!

Bước chân người, đứa con của lặng im,
Đặt xuống uy nghiêm, chậm rãi, dịu mềm,
Hướng về phía chiếc giường tôi tỉnh thức,
Cứ lặng câm và băng giá tiến lên.

Hỡi hình bóng thánh thần, người tinh khiết,
Những bước e dè, ôi ngọt ngào sao!
Trời đất ơi!... mọi món quà tôi biết,
Đều theo chân trần, lặng lẽ đi vào.

Nếu như từ làn môi đang ghé lại,
Người sẵn lòng dâng hiến một nụ hôn,
Để xoa dịu kẻ ngày đêm khắc khoải
Đang trú ngụ sâu thẳm giữa tâm hồn,

Thì xin đừng vội trao điều êm dịu,
Hạnh phúc vô biên: có - hoá - bằng không,
Bởi tôi sống nhờ chuỗi ngày ngóng đợi,
Nhịp bước chân người chính nhịp tim phong.

Hỡi Thần Yêu, thơ ta mãi tôn sùng,
Bởi ơn Người làm mềm lòng băng giá;
Thưởng vòng nguyệt quế ta cài lên tóc hạ,
Nàng Iris trao nụ hồng ngát bờ môi.

Hồn ta dìm trong hạnh phúc lên ngôi!
Kỷ niệm cũ sao ngọt ngào tâm tưởng!
Nếu nét bút vẽ chân lý muôn phương,
Thì tài hoa đã nhận phần thưởng lớn!

Kỳ quan thần thánh ơi, vần thơ cuộn sóng
Sẽ mang lời ca tụng khắp càn khôn,
Để thiên hạ phải nghiêng mình kính ngưỡng:

Nàng đáp đền bằng hào phóng vô biên;
Ban kho báu, ban vương miện triều miên,
Dẫu trao đi... chỉ một nụ hôn mềm.

Tháng Giêng nhắn nhủ năm mới: “Chào!”
Tháng Hai bảo tuyết: “Hãy tan mau.”
Tháng Ba gọi chim di cư: “Trở lại!”
Tháng Tư khẽ bảo: “Hoa nở đâu?”

Tháng Năm: “Hỡi những bạn thợ lao công,”
Tháng Sáu: “Biển ơi, cuốn ta xa tận cùng.”
Tháng Bảy nhắc mặt trời: “Mùa ngươi đó,”
Tháng Tám: “Làm người, hạnh phúc mênh mông.”

Tháng Chín bảo lúa: “Hoá vàng tươi,”
Tháng Mười reo: “Tự do nhé, bạn tôi!”
Tháng Mười một nhắc cây: “Thay áo mới,”
Tháng Chạp tiễn năm: “May mắn, đi thôi!”

Và thêm mười hai tháng mỗi năm,
Con trai ơi, cha vẫn âm thầm,
Dành trọn thời gian bấy nhiêu tháng,
Để nói yêu con tận đáy lòng.

Bởi sắc đẹp nàng không ai sánh nổi,
Và trời ban tính kiêu hãnh khôn cùng;
Cầm dao đi, Clorinde, hỡi người thương,
Dùng tàn nhẫn chứng minh lòng độ lượng.

Hãy hành động như thần tiên cao thượng,
Chẳng cần kìm bản tính vốn nghiêm túc;
Dùng bạo tàn để thể hiện dịu dàng,
Lấy nhát dao chí mạng lành vết thương.

Kẻ phản trắc! Nàng ngại ngần xuống tay;
Giải thoát ta khỏi đau khổ đoạ đày,
Nàng lại nghĩ là hành vi tàn bạo?

Trời đất hỡi! Người ta yêu điên đảo,
Lại tiếc thương một cái chết ta cầu,
Để mỗi ngày ta chết vạn lần đau.