Hành lộ nan kỳ 1 行路難其一 • Đường đi khó kỳ 1

Chùm ba bài thơ này của Lý Bạch là nhạc phủ cựu đề. Năm Thiên Bảo thứ nhất (742), ông được Đường Huyền Tông triệu vào Trường An, giữ chức Hàn lâm cung phụng. Lý Bạch vốn mong đem tài năng giúp vua trị nước, nhưng triều đình chỉ xem ông như một văn nhân làm thơ mua vui. Ông lại bị quyền thần gièm pha, bài xích, đến năm Thiên Bảo thứ 3 (744) phải nhận vàng rồi rời khỏi kinh thành. Theo cách hiểu phổ biến, ba bài thơ được sáng tác trong thời gian này, khi bạn bè đặt tiệc tiễn ông rời Trường An. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng chùm thơ đã được làm sớm hơn, vào khoảng năm Khai Nguyên thứ 19 (731).

Chùm thơ thể hiện những mâu thuẫn sâu sắc trong tư tưởng Lý Bạch sau khi gặp trở ngại trên đường chính trị. Bài thứ nhất đi từ đau khổ, bế tắc đến niềm tin rằng cuối cùng mình vẫn có ngày thực hiện được lý tưởng. Bài thứ hai lên án xã hội quyền quý ở Trường An, tiếc nhớ những bậc minh quân biết trọng dụng hiền tài và quyết định rời bỏ chốn quan trường. Bài thứ ba nhìn lại số phận bi thảm của nhiều người tài giỏi trong lịch sử, từ đó bộc lộ ý muốn tránh xa danh lợi, vui với chén rượu và giữ lấy tự do. Tuy có lúc chán nản và muốn lui về, Lý Bạch vẫn không thực sự từ bỏ khát vọng lập công giúp đời; vì vậy, trong cả ba bài luôn tồn tại sự giằng co giữa xuất thế và nhập thế, giữa thất vọng với hy vọng.

Về nghệ thuật, chùm thơ nổi bật ở kết cấu phóng túng, câu thơ dài ngắn xen kẽ, nhịp điệu biến đổi theo từng trạng thái cảm xúc. Lý Bạch sử dụng nhiều điển cố nhưng không cầu kỳ mà biến chúng thành phương tiện bộc lộ trực tiếp tâm trạng. Những hình ảnh tượng trưng như Hoàng Hà đóng băng, Thái Hàng phủ tuyết, đường rẽ chằng chịt và cánh buồm vượt biển đã cụ thể hoá những trở ngại cùng khát vọng của thi nhân. Mạch thơ thay đổi đột ngột giữa buồn đau, phẫn uất, hoài nghi và tự tin, tạo nên phong cách lãng mạn, hào sảng, tiêu biểu cho cá tính thơ Lý Bạch.