Gái goá nhà giàu (1)

Ta thấy người ta vẫn bảo rằng:
Bảo rằng thằng Cuội ở cung trăng (2),
Cõi đời cũng lắm (a) nơi thanh quý,
Chị Nguyệt (3) dung chi đứa tục tằn (b).
Mình tựa (c) vào cây, cây chó ỉa,
Chân thò xuống giếng, giếng ai ăn.
Con người như thế mà như thế (4),
Như thế thì ra (d) nghĩ cũng xằng.
Dị bản:
(a) Vùng trời đâu thiếu
(b) cục cằn
(c) Ngồi tựa
(d) ta xem
_________________
(1) Bài thơ được cho là nói về một bà goá chồng khi còn trẻ, nhờ buôn thóc gạo nên giàu có. Bà thuê một người tài phú (người trông coi quản lý mọi việc giúp chủ) ở trong nhà do đó dư luận dị nghị. Tác giả vốn có quan hệ thân tình nên làm thơ nhắc nhở.
(2) “thằng Cuội ở cung trăng”: truyền thuyết xưa coi mặt trăng là cung điện của nàng Hằng Nga. Đây ý nói: kẻ phàm tục lọt vào nơi thanh quý.
(3) Chị Nguyệt sao lại đi dung thằng Cuội? Ý hỏi bà goá nhà giàu sao lại dung nạp kẻ ấy.
(4) Hai chữ “như thế” được dùng với hai nghĩa khác nhau.