Bình luận nhanh 1

nghithigia25/02/2026 09:14
Dịch nghĩa: ĐỀN THỜ BỐN VỊ THẦN NỮ Sóng gió chẳng ưa gì cửa thành bên bờ biển, Những người phụ nữ trung trinh chết vì nước, thản nhiên như đang ngồi xếp bằng. Cớ sao ngoài đất Triệu ra, trung nguyên không…

四位祠

海涯城闕惡風波,
殉國貞方宛副跏。
可柰趙原無寸凈,
駕鰲得一此山河。

 

Tứ vị từ

Hải nhai thành khuyết ố phong ba,
Tuẫn quốc trinh phương uyển phó già.
Khả nại Triệu nguyên[1] vô thốn tịnh,
Giá Ngao[2] đắc nhất thử sơn hà.

 

Dịch nghĩa

Thành cung ven biển chẳng ưa gì sóng gió,
Những người phụ nữ trung trinh chết vì nước, thản nhiên như đang ngồi xếp bằng.
Hận thay đất đai của họ Triệu không còn nơi nào sạch sẽ,
Nên hoá làm thần Giá Ngao được cả cõi sơn hà này.


Nguyên chú: Đền ở ngoài thành, cách cửa đông hai dặm, phía đông Kiếm Hồ ở thôn Cựu Lâu, huyện Thọ Xương. Đời Nam Tống, có người tên là Lục Tú Phu đưa nhà vua cùng Dương thái hậu đi tránh quân Nguyên, đến sống ở hang núi trong vùng hải đảo, dựng lầu rào luỹ xung quanh, quân Nguyên biết đến phá đi. Tú Phu giúp nhà vua nhảy xuống biển, thái hậu, công chúa, phi tần đều cùng tuẫn tiết, gió lốc nổi lên sóng lớn đưa xác bốn vị cung phi ra Biển Đông, trôi dạt đến cửa Càn Môn. Dân chúng vớt xác đem đi chôn cất, mà sắc diện vẫn hồng hào như khi còn sống, rất là linh thiêng. Thời vua Trần Anh Tông đi đánh dẹp Chiêm Thành, trú quân nghỉ ở cửa bể, mộng thấy bốn vị thần nữ tiến đến yết kiến, thưa rằng: “Bọn thiếp đều là người nhà họ Triệu gặp nạn, may được thác gửi trên đất của bệ hạ. Xin nguyện theo phù hộ thành công.” Quả nhiên, đoàn thuyền đi trên biển không gặp trở ngại gì. Khi thắng trận trở về, nhà vua cho dựng miếu thờ ở cửa biển, các triều đại sau đều phong sắc Thượng liệt thần. Miếu thờ này vốn ở thôn Càn Miếu, huyện Quỳnh Lưu. Các vị thần đề câu đối ở miếu Kiếm Hồ: “Chính khí bất tuỳ phong thuỷ hoán, Linh thanh trường dữ trạch sơn hàm” (Chính khí không tan theo sóng gió, Tiếng tăm còn mãi với non sông). Câu đối này chưa tra xét được, và được tạo năm nào không rõ. Sách Nam Tống kỷ chép: Hang núi sau khi bị phá huỷ, có người tên là Uông Lập Tín[3] nói: “Trung nguyên không có một tấc đất nào là nơi thanh tịnh cả”. Nói rồi, Lập Tín đi tìm đất nơi nhà Triệu đã mất.

Chú thích:
[1]
Chỉ đất của nhà Tống (Trung Quốc). Triệu là họ của dòng dõi vua nhà Tống.
[2]
Giá Ngao quan âm, vị thần bảo hộ cho người và thuyền bè trên biển, là một trong 33 hoá thân của Quan âm Bồ Tát (theo kinh Pháp hoa). Hai câu cuối ý nói bốn vị thánh nương, tuy đất nhà đai tổ tiên nhà Tống đã bị mất không còn giữ được, nhưng họ lại mở ra một cõi sơn hà mới trên biển, trở thành những vị thần bảo hộ cho những lớp thần dân của riêng mình.
[3]
Uông Lập Tín 汪立信 (?-1275), tướng quân cuối thời Nam Tống. Trong cuộc giao chiến với quân Nguyên, khi đến Cao Bưu nghe tin thất trận của quân Tống, biết tình thế không thể cứu vãn, bèn cảm khái than: “Ngoo kim nhật do đắc tử ư Tống thổ” 吾今日猶得死於宋土 (Hôm nay ta vẫn còn được chết ở đất Tống).


[Thông tin 1 nguồn tham khảo đã được ẩn]

 

Xếp theo:

Trang trong tổng số 1 trang (2 bài trả lời)
[1]

Ảnh đại diện

Bản dịch của Nguyễn Ngọc Phương

Lâu thành biên bể nộ phong ba,
Liệt nữ đoan nghiêm tựa kiết già.
Quê Triệu hận rằng khôn tấc lặng,
Cưỡi Ngao đắc nọ tấm sơn hà.


Chưa có đánh giá nào
Trả lời
Ảnh đại diện

Một chút kiến giải về bài Tứ Vị Từ của Bùi Cơ Túc

Chú thích:

- 趙原:趙宋之原地: Vùng đất khởi nguyên nhà Triệu Tống.
- 駕鰲:駕鰲觀音 - 是觀音三十三應化身之一: Hoá thân này là vị thần bảo hộ cho người và thuyền bè trên biển.

Dịch nghĩa:

Thành khuyết nơi bờ biển dấy trận giao tranh ác liệt.
Những Liệt nữ trung trinh tuẫn quốc ngày đó, nay ngồi đây tựa như những bộ kiết già.
Bởi đáng hận thay quê hương họ Triệu Tống đã không còn tấc đất nào yên lặng sạch sẽ.
Nên làm vị thần Cưỡi Ngao bảo hộ người đi biển, rồi đắc được cả cõi sơn hà đó.

---

Uông Lập Tín 汪立信 (?-1275) tướng quân cuối thời Nam Tống. Trong cuộc giao chiến với quân Nguyên, khi đến Cao Bưu nghe tin thất trận của quân Tống, biết tình thế không thể cứu vãn, bèn cảm khái than: “吾今日猶得死於宋土” - “Hôm nay ta vẫn được chết ở đất Tống”.

Nói về Tứ Vị Thánh Nương, tuy rằng không được chết trên mảnh đất quê hương, nơi khởi nguyên nhà Triệu Tống, nhưng họ lại mở ra một cõi sơn hà mới, cõi sơn hà trên biển. Tại đó, họ chính là những vị thần đứng đầu, bảo hộ cho những lớp thần dân của riêng mình.


15.00
Trả lời