Nằm đêm nghĩ lại chuyện xưa Vè dạy con

Nằm đêm nghĩ lại chuyện xưa,
Mẹ cha còn sống như chưa qua đời.
Con mà nhỏ dại ăn chơi,
Lớn lên con nhớ mấy lời mẹ khuyên.
Trai khôn chẳng khác chiếc thuyền,
Gái khôn cầm bách mối giềng giữ chung.
Trai thời tứ đức tam cang,
Gái thời tiết hạnh giữ chung một đời.
Xưa kia mẹ bảo đôi lời,
Con đừng phóng túng mà đời luỵ thân.
Ai ai muốn hưởng lộc trần,
Trước lo cha mẹ, sau phần vợ con.
Mẹ già cất bước về non,
Cũng như tiểu sử lời còn để đây.
Ở ăn bát nước cho đầy,
Đừng cho xao xuyến, giữ lòng đoan trang.
Con đừng bắt chước điếm đàng,
Chân mày cạo gọt như hàng chỉ giăng.
Con mà lam lũ làm ăn,
Ở cho có bực, có ngằn để sau.
Siêng năng con được làm giàu,
Biếng lười thiếu trước hụt sau loã lồ.
Con mà lập được gia mô,
Con đừng bắt chước phấn tô điểm hường.
Thương sao cho vẹn mối thương,
Tính sao cho trọn mọi đường cũng dưng.
Mấy lời mẹ bảo bâng khuâng,
Đêm nằm nhớ tới từng lời dạy xưa.
Nói ra con phải ngăn ngừa,
Con đừng nói bướng ai ưa chút nào.
Con mà ở được thanh thao,
Con đừng chuốc dại ai mà có ưa.
Con nghèo tạm đỡ muối dưa,
Con đừng xảo quyệt, đẩy đưa tiếng đời.
Nói ra con lựa từng lời,
Con đừng tráo chác theo đời đảo điên.
Rượu chè cờ bạc đừng ghiền,
Con giàu hút xách bạc tiền cũng tiêu.
Mẹ khuyên con lánh bốn điều,
Khắc vô ngũ nội mọi chiều còn ghi.
Con nghèo nhiều kẻ khinh khi,
Thân con vô nghiệp hàn vi gia đình.
Mẹ khuyên lời bảo thật tình,
Con đừng ăn quán nghỉ đình hổ ngươi.
Kẻ qua người lại chê cười,
Thân con không biết năm, mười, bảy, ba.
Con người có mẹ có cha,
Không vâng cha mẹ hoá ra hoang đàng.
Tiếng thơm bay thấu mấy đàng,
Lời hôi chôn cất bên đàng cũng hôi.
Con người có chúa có tôi,
Có cha có mẹ đứng ngồi mới yên.
Nói ra anh chị đừng phiền,
Ở cho ngay thẳng xóm giềng được khen.
Đừng chê duyên nợ con hèn,
Con coi bụi hẹ rã bèn còn thơm.
Con còn mang tiếng đặt đơm,
Con chưa chùi rửa đêm hôm chuyện này.
Nói ra không biết hổ ngươi.
Để đời phun nhổ tiếng lười khổ tâm.
Con còn mang tiếng thậm thâm,
Chuyện người không giấu nói thầm phanh phui.
Con đừng nói ngược nói xuôi,
Nói qua nói lại cho người rối beng.
Làm cho một đám nát kèn,
Hai bên cô bác nào khen tiếng gì.
Con mà ở vậy họ khi,
Cũng như bạc nọ lộn chì bạc pha.
Mấy lời mẹ bảo thốt ra,
Con mà ở vậy mẹ cha thêm buồn.
Con coi cây cối nước nguồn,
Mẹ sanh con được qua truông một lần.
Sanh con lo tảo lo tần,
Lo con rách rưới, lo phần ấm no.
Công trình mẹ khổ đắn đo,
Công cha bồng bế, không cho lăng loàn.
Con không học tiếng khôn ngoan,
Con theo một lũ điếm đàng làm chi.
Mấy lời mẹ bảo con ghi,
Dầu ai đem nút đổi khuy cũng đừng.
Con mà ăn nói không chừng,
Nói chi những tiếng lẫy lừng khó nghe.
Ra đi con phải kiêng dè,
Gặp người già cả không e chào liền.
Gặp đường chật hẹp nép nghiêng,
Con đừng chen lấn ngã nghiêng té nhào.
Con mà ở được thanh tao,
Kính người già cả tuổi cao, lu mờ.
Mẹ cha con phải phụng thờ,
Con đừng hăm hở xác xơ kẻ cười.
Con mà biết chỗ hổ người,
Tránh đi cho khỏi giữ mười lời khuyên.
Con đừng ham bạc ham tiền,
Đem duyên bán rẻ để phiền cho duyên.
Gái khôn chẳng khác chiếc thuyền,
Trai khôn cầm bách mối giềng thẳng ngay.
Con đừng vợ một, vợ hai,
Ăn chơi lầm lạc, có ngày luỵ thân.
Con mà tiết kiệm ân cần,
Siêng năng làm lụng, để phần ấm no.
Đêm nằm con liệu con lo,
Con còn phóng túng bạc kho không còn.
Nghe ai để vợ bỏ con,
Tiếng tai đầu đĩ, chẳng mong được gì.
Bên tây con học bên đông,
Bên đông học bắc người không có cần.
Con mà bổn phận làm dâu,
Gia đình giữ trọn một câu sanh thành.
Mẹ cha dầu có rách lành,
Mai cơm chiều cháo nhọc nhằn chớ nao.
Con đừng ham chỗ sang giàu,
Giàu nhiều thất đức ham giàu mà chi.
Giàu mà không biết nghề gì,
Những ăn, những phá sau thì cực thân.
Mẹ khuyên con nhớ mười phần,
Dù cho mai tảo chiều tần cũng vui.
Ở gần con đừng ngược xuôi,
Kẻ qua người lại tới lui thân tình.
Con mà giữ dạ sắt đinh,
Con đừng quyến luyến nhân tình khó buông.
Làm cho cha mẹ thêm buồn,
Ép con gả phứt cho êm một bề.
Con mà dính bén say mê,
Cầm lâu sinh sự đùm đề thê nhi.
Bằng mà không gả con đi,
Để thì thêm xấu, để mà làm chi.
Gả con thiếu hết lễ nghi,
Cau khô, trầu héo, rượu thì hiếm hoi.
Mẹ khuyên con ở với đời,
Đừng nghe tiếng lóng nhiều lời đắng cay.
Con mà ăn tối lo mai,
Chuyện mình đừng để cậy ai đong lường.
Ra đi con giữ mọi đường,
Con đừng lơi lả, vấn vương khó mình.
Lênh đênh chiếc lá thuyền trành,
Nay doi mai vịnh cho tình đảo điên.
Hồi nào đồng nội đồng thuyền,
Bây giờ ngã nghiệp mối giềng phanh phui.
Nhắn từ kẻ tới người lui,
Ngày nay đổ bể rối nùi ra đây.
Buổi mai bát nước đã đầy,
Buổi chiều đổ xuống hết rày đặng đâu.
Làm cho cha mẹ dãi dầu,
Con không có giữ một câu sanh thành.
Mẹ cha dầu có nhọc nhằn,
Sanh con giữ vẹn duyên lành của con.
Nhớ xưa Dương Ngọc ở non,
Trồng khoai, cuốc rẫy duyên còn thanh tao.
Đông cung săn bắn ra vào,
Phải dươn trời định thế nào cũng xuôi.
Có phần kể tới người lui,
Vợ chồng duyên hão ngậm ngùi vào ra.
Nhớ xưa có nàng Nguyệt Nga,
Trung trinh giữ tiết kể đà sáu năm.
Đời xưa Võ Hậu mai dâm,
Tiếng nhơ để lại ngàn năm cũng còn.
Tiếng thơm để lại chẳng mòn,
Lời nhơ để lại cũng còn lời nhơ.
Tổ tiên con ráng phụng thờ,
Mấy lời mẹ bảo ngày giờ chớ quên.
Mẹ cha còn sống thì hơn,
Không cha, không mẹ như đờn đứt dây.
Có cha như bát nước đầy,
Côi mẹ chích cảnh lạc bầy kêu sương.
Kể ra mọi việc trăm đường,
Xin con cố gắng nghe tường từng câu.