Cực lòng cha goá con côi

Cực lòng cha goá con côi,
Ngồi mà nghĩ lại ai ôi cực lòng.
Tưởng đạo vợ chồng,
Thiên trường địa trường,
Thiên trường địa cửu.
Đường bách niên giai lão,
Đường cõi thọ trăm năm,
Nhớ khi ăn chung một mâm,
Trầu chung một hộp.
Bỗng đâu một hồi một lát,
Người cách biển xa mây!
Bỏ con anh thơ ngây,
Bỏ cha già đầu bạc.
Bỏ rèm thưa cửa nát,
Bỏ gào rớt mành rơi.
Bỏ múi lạt không coi,
Bỏ đường ve vãn gái trai,
Ba bốn niên người trót.

Khoai trồng không ai cuốc;
Mía cỏ mọc không vun;
Độ lạc để dế đùn,
Ruộng cồn cao anh bỏ mãi,
Ruộng cao cồn anh bỏ mãi.

Nằm đêm nghĩ lại,
Đã đau đớn khúc nôi,
Không có nữa thì thôi,
Mai có kỵ ông tôi.
Không có ai đi chợ,
Anh nhờ người đi chợ.

Mấy lâu người nhờ vợ,
Việc bếp núc không quen.
Anh về bắc hông lên,
Anh không biết đường trét bợ.
Anh ngồi cố công chụm lửa,
Giừ nước đáy cạn khô.
Anh trách con người mô vô,
Cho hông xôi này nặng vía.
Bữa thường thì chớ,
Bữa giỗ chạp ông bà,
Anh không dám mời người ta.
Mời anh em cũng lỡ,
Mời láng giềng cũng lỡ.

Ai trách chi đàn ông không vợ,
Ăn ở cho hẳn hiên.
Không phải vì đồng tiền,
Bà con rày nghĩ lại,
Xóm giềng rày nghĩ lại.

Khi sào bông sào vải,
Khi sào độ sào vừng,
Biết lấy ai viếng thăm,
Cửa nhà anh đơn bận.

Con anh thơ thẩn,
Biết lấy chi bù chì.
Cháu ở xa dì,
Biết lấy ai bú mớm.

Anh nhai cơm anh mớm,
Con ăn chưa được no.
Con ngồi khóc í o,
Anh bồng con lên giường nằm ngủ.

Con vẫn đòi bú,
Biết van hỡi cùng ai.
Trông cho rạng ngày mai,
Để anh bồng con đi xin sữa.

Xin người một bữa,
Người hãy còn cho.
Anh bồng đến bà o,
Bà o đi vắng.

Con khóc lẵng đẵng,
Anh bồng về mắc võng lên ru.
Thầy người van con tru,
Ở ngoài đồng ăn ló.

Người van ngõ trước,
Kẻ van ngõ xuôi.
Anh đuổi được tru rồi,
Mặt trời quá ngọ.

Hột gạo không có,
Anh đổ ló vô xay,
Miệng hát tay quay,
Anh ru hời ru hời.

Xay rồi anh tuôn lại,
Giừ không biết làm sao.
Giừ trấu thóc lộn nhào,
Không có ai sàng sảy,
Phải mượn người sàng sảy.

Đã sàng đã sảy,
Anh đổ thóc vô đâm,
Đến hột nước lạnh trong chum,
Ở ngoài khe chưa gánh.

Mượn được người gánh,
Anh phải thuê năm mười đồng,
Trăm việc nghìn công,
Anh thương con người ngày trước.

Sớm mai thức chước,
Canh giấm sẵn sàng.
Bên cửa sổ bức bàn,
Ngồi giường cao chiếu sạch.

Sớm mai chả lệch,
Trưa về rau ghép, cua nem,
Ước được một người như em,
Anh đưa về lo thất gia nội trợ.

Giừ thân anh đi hỏi vợ,
Chỉ lo gần lo xa,
Người đập đánh con ta,
Người dằn mèo nhiếc chó.

Hiền thì anh nói nhỏ,
Giận anh sẽ ra dùi,
Mụ láng giềng lại cười,
Cười anh thương con mà mắng vợ.