Trong Nhật ký của mình, khi bàn về cuộc đấu súng và cái chết của Puskin, nữ bá tước Phikelmôn có nhận xét rằng:
…người phụ nữ bất hạnh [N.N.Puskina] đã lâm vào một tình huống giả trá nhất. Không dám cất tiếng nói chuyện với anh rể tương lai, không dám đưa mắt lên nhìn anh rể, bị cả xã hội theo dõi, xét nét, nàng luôn trong tâm trạng hốt hoảng, không bình yên, không dám tin rằng, Georges d’Anthès lại chọn chị gái chứ không chọn nàng (thích chị gái hơn nàng), liệu có phải do nàng ngây thơ, hay có thể, do suy nghĩ đơn giản, chất phác đến mức ngạc nhiên, [29] nàng đã tranh luận với chồng, liệu trong tim một người có tình yêu mà nàng rất trân quý lại có thể thay đổi chỉ do tính háo danh mà thôi [31][94]
Theo ý kiến của Phikelmôn, điều làm Puskin hết sức đau buồn là nhiều bạn bè của nhà thơ lại lên án việc làm của Natalia Nikôlaiepna.

GPT bình luận:
Trong câu tiếng Nga, cụm từ «в сердце, любовью которого она дорожила» nghĩa là:
• trái tim (của người đàn ông) mà nàng trân quý tình yêu của anh ta.
“Người đàn ông” ở đây không phải Pushkin, mà là Georges d’Anthès.
Tức là:
• Natalia không muốn tin rằng D’Anthès lại có thể thay đổi tình cảm của mình;
• nàng quý trọng tình yêu mà D’Anthès dành cho nàng (tức là nàng tin – hoặc thích nghĩ – rằng D’Anthès yêu mình);
• và nàng tranh luận với Pushkin xem liệu D’Anthès có thể thay đổi lòng mình đến mức… bỏ nàng để theo đuổi chị gái hay không.
Tóm lại:
“trái tim” là trái tim của D’Anthès, còn “tình yêu mà nàng trân quý” là tình yêu của D’Anthès dành cho chính nàng.
1. Natalia hoàn toàn không ý thức được mức độ nguy hiểm
Theo rất nhiều hồi ký đương thời, Natalia:
• không hiểu rằng lời ong tiếng ve về nàng và D’Anthès đã đến mức đe doạ thanh danh Pushkin;
• không hiểu rằng Pushkin bị dồn vào thế phải thách đấu;
• không nghĩ rằng chuyện ấy là “tình yêu” mà ai đó nghi ngờ nàng.
Nàng nhìn D’Anthès như một người ngưỡng mộ vô hại trong xã hội thượng lưu — điều vốn rất phổ biến thời đó.
=> Vì không cảm thấy có lỗi, nàng không thấy cấm kỵ khi bàn về chuyện anh ta.
2. Natalia tin rằng D’Anthès chỉ tán tỉnh mình như một trò giao tế
Thời ấy, trong xã hội Petersburg:
• phụ nữ đẹp thường được đàn ông theo đuổi công khai như một “trò chơi”,
• nhưng điều đó không đồng nghĩa ngoại tình,
• và các bà vợ vẫn có thể kể lại với chồng như một chuyện “tào lao salon”.
Nàng tưởng đây chỉ là dạng chuyện phiếm xã giao, không phải vấn đề sâu sắc.
3. Natalia muốn chứng minh với chồng rằng… không có gì đáng ghen!
Theo hồi ký của Vyazemsky và Gorchakov, Pushkin đã ghen nặng và tỏ thái độ căng thẳng.
Khi Natalia nói:
“Không thể nào D’Anthès lại đổi dạ thay lòng nhanh vậy đâu!”
– nàng có thể chỉ muốn trấn an chồng, ý là:
“Anh ghen vô lý rồi, chuyện đó không phải như anh nghĩ”.
Nhưng nàng không biết rằng chính câu nói ấy làm Pushkin càng đau đớn hơn.
4. Natalia không hiểu trò “cưới chị – tán em” của D’Anthès
Khi D’Anthès bất ngờ đính hôn với chị gái nàng (Ekaterina Goncharova), Natalia:
• hoàn toàn rối trí,
• không hiểu vì sao một người từng theo đuổi mình lại cưới một cô gái khác,
• nên mới hồn nhiên hỏi chồng về “khả năng thay lòng đổi dạ.
Trong đầu nàng, đây chỉ là một nghịch lý tâm lý, không phải đề tài “nghi ngờ đạo đức”.
5. Natalia nói vì quá tin chồng
Dù những năm sau có nhiều lời đồn, nhưng trong thực tế:
• Natalia rất yêu và tôn trọng Pushkin,
• và thường chia sẻ với chồng những điều nàng không hiểu.
Nàng tưởng rằng nàng đang tìm lời khuyên từ người chồng thông minh, chứ không ngờ điều này đang xúc phạm lòng tự trọng của ông.
Tóm lại:
Natalia dám nói chuyện này với chồng không phải vì vô lễ hay táo bạo, mà vì:
• nàng hồn nhiên, không thấy có gì nghiêm trọng,
• nàng không hiểu tình hình chính trị–xã hội xung quanh,
• nàng chỉ muốn giải thích rằng nàng không có lỗi,
• và nàng hoàn toàn không thấy mình đang chạm vào nỗi đau của chồng.
Đó là một trong những bi kịch lớn nhất:
Pushkin hiểu mọi thứ; Natalia không hiểu gì.