Bi phẫn thi kỳ 1 悲憤詩其一 • Bài thơ về nỗi bi phẫn kỳ 1

悲憤詩其一
Bi phẫn thi kỳ 1
Bài thơ về nỗi bi phẫn kỳ 1

漢季失權柄，
Hán quý thất quyền bính,
Cuối đời Hán, triều đình để mất quyền bính,

董卓亂天常。
Đổng Trác loạn thiên thường.
Đổng Trác làm đảo lộn cương thường của trời.

志欲圖篡弒，
Chí dục đồ thoán thí,
Ý hắn muốn mưu việc cướp ngôi, giết vua,

先害諸賢良。
Tiên hại chư hiền lương.
Trước hết sát hại những người hiền lương.

逼迫遷舊邦，
Bức bách thiên cựu bang,
Hắn cưỡng ép triều đình dời về kinh đô cũ,

擁主以自彊。
Ủng chúa dĩ tự cương.
Khống chế nhà vua để làm thế lực cho mình.

海內興義師，
Hải nội hưng nghĩa sư,
Khắp trong thiên hạ, nghĩa quân nổi dậy,

欲共討不祥。
Dục cộng thảo bất tường.
Muốn cùng nhau đánh dẹp kẻ bất tường.

卓眾來東下，
Trác chúng lai đông hạ,
Quân của Đổng Trác từ phía đông kéo xuống,

金甲耀日光。
Kim giáp diệu nhật quang.
Áo giáp vàng sáng chói dưới ánh mặt trời.

平土人脆弱，
Bình thổ nhân thuý nhược,
Người miền đồng bằng vốn yếu đuối,

來兵皆胡羌。
Lai binh giai Hồ, Khương.
Còn quân kéo đến đều là người Hồ, người Khương.

獵野圍城邑，
Liệp dã, vi thành ấp,
Chúng săn bắt dân ngoài đồng, vây hãm thành ấp,

所向悉破亡。
Sở hướng tất phá vong.
Đi đến nơi nào, nơi ấy đều bị phá tan.

斬截無孑遺，
Trảm tiệt vô quyết di,
Chém giết sạch sẽ, chẳng để sót một ai,

尸骸相撐拒。
Thi hài tương sanh cự.
Thi thể chồng chất, ngổn ngang tựa vào nhau.

馬邊懸男頭，
Mã biên huyền nam đầu,
Bên mình ngựa treo đầu đàn ông,

馬後載婦女。
Mã hậu tải phụ nữ.
Phía sau ngựa chở những người phụ nữ.

長驅西入關，
Trường khu tây nhập quan,
Chúng ruổi dài về phía tây, tiến vào cửa ải,

迥路險且阻。
Quýnh lộ hiểm thả trở.
Con đường xa xôi vừa hiểm trở, vừa khó đi.

還顧邈冥冥，
Hoàn cố mạc minh minh,
Ngoảnh đầu nhìn lại, chỉ thấy xa xăm mờ mịt,

肝脾為爛腐。
Can tỳ vi lạn hủ.
Ruột gan ta đau đớn như đã nát rữa.

所略有萬計，
Sở lược hữu vạn kế,
Những người bị chúng cướp bắt có đến hàng vạn,

不得令屯聚。
Bất đắc linh truân tụ.
Nhưng không được phép tụ họp lại với nhau.

或有骨肉俱，
Hoặc hữu cốt nhục câu,
Trong số ấy có người cùng đi với thân thích,

欲言不敢語。
Dục ngôn bất cảm ngữ.
Muốn nói chuyện mà cũng không dám mở lời.

失意幾微間，
Thất ý kỷ vi gian,
Chỉ cần có một cử chỉ hơi trái ý,

輒言「斃降虜，
Triếp ngôn “Tễ hàng lỗ,
Chúng lập tức quát: “Hãy giết bọn tù binh đầu hàng này!

要當以亭刃，
Yếu đương dĩ đình nhận,
Nhất định phải cho chúng nếm mùi lưỡi dao,

我曹不活汝。」
Ngã tào bất hoạt nhữ.”
Bọn ta sẽ không để cho các ngươi sống!”

豈敢惜性命，
Khởi cảm tích tính mệnh,
Chúng ta nào dám tiếc tính mạng,

不堪其詈罵。
Bất kham kỳ lị mạ.
Nhưng không sao chịu nổi những lời chửi rủa ấy.

或便加棰杖，
Hoặc tiện gia truỳ trượng,
Có khi chúng còn dùng roi gậy đánh đập,

毒痛參並下。
Độc thống tham tịnh hạ.
Mọi thứ đau đớn, độc ác cùng lúc giáng xuống thân mình.

旦則號泣行，
Đán tắc hiệu khấp hành,
Buổi sớm vừa khóc gào vừa phải lên đường,

夜則悲吟坐，
Dạ tắc bi ngâm toạ,
Ban đêm lại ngồi than khóc thảm thiết.

欲死不能得，
Dục tử bất năng đắc,
Muốn chết cũng không thể chết được,

欲生無一可。
Dục sinh vô nhất khả.
Muốn sống thì chẳng thấy một điều gì đáng để sống.

彼蒼者何辜，
Bỉ thương giả hà cô,
Ta đã có tội gì với trời xanh,

乃遭此厄禍？
Nãi tao thử ách hoạ?
Mà phải gặp tai hoạ khốn cùng như thế?

邊荒與華異，
Biên hoang dữ Hoa dị,
Miền biên địa hoang vu khác hẳn đất Hoa Hạ,

人俗少義理。
Nhân tục thiểu nghĩa lý.
Phong tục con người nơi đây ít có nghĩa lý.

處所多霜雪，
Xứ sở đa sương tuyết,
Nơi ở thường đầy sương tuyết,

胡風春夏起。
Hồ phong xuân hạ khởi.
Gió Hồ nổi lên ngay cả trong mùa xuân, mùa hạ.

翩翩吹我衣，
Phiên phiên xuy ngã y,
Gió phần phật thổi tung áo ta,

肅肅入我耳。
Túc túc nhập ngã nhĩ.
Tiếng gió lạnh lẽo rít vào tai.

感時念父母，
Cảm thì niệm phụ mẫu,
Cảm thương thời thế, lại nhớ cha mẹ,

哀嘆無終已。
Ai thán vô chung dĩ.
Ta đau đớn than thở không bao giờ dứt.

有客從外來，
Hữu khách tòng ngoại lai,
Mỗi khi có khách từ bên ngoài đến,

聞之常歡喜。
Văn chi thường hoan hỉ.
Nghe tin, ta thường vô cùng mừng rỡ.

迎問其消息，
Nghênh vấn kỳ tiêu tức,
Ta chạy ra đón, hỏi thăm tin tức,

輒復非鄉里。
Triếp phục phi hương lý.
Nhưng lần nào người ấy cũng chẳng đến từ quê ta.

邂逅徼時願，
Giải cấu kiêu thì nguyện,
Bất ngờ, mong ước bấy lâu gặp được cơ hội thực hiện:

骨肉來迎己。
Cốt nhục lai nghênh kỷ.
Người thân sai người đến đón ta về.

己得自解免，
Kỷ đắc tự giải miễn,
Bản thân ta đã có thể thoát khỏi cảnh tù đày,

當復棄兒子。
Đương phục khí nhi tử.
Nhưng lại phải bỏ lại những đứa con.

天屬綴人心，
Thiên thuộc chuế nhân tâm,
Tình máu mủ trời sinh gắn chặt lòng người,

念別無會期。
Niệm biệt vô hội kỳ.
Nghĩ đến lúc chia lìa, không biết bao giờ mới gặp lại.

存亡永乖隔，
Tồn vong vĩnh quai cách,
Sống hay chết cũng sẽ vĩnh viễn cách xa,

不忍與之辭。
Bất nhẫn dữ chi từ.
Ta không đành lòng nói lời từ biệt với các con.

兒前抱我頸，
Nhi tiền bão ngã cảnh,
Con bước tới ôm lấy cổ ta,

問母欲何之？
Vấn mẫu dục hà chi?
Hỏi: “Mẹ định đi đâu?

人言母當去，
“Nhân ngôn mẫu đương khứ,
Người ta nói mẹ sắp ra đi,

豈復有還時？
Khởi phục hữu hoàn thì?
Liệu rồi mẹ có ngày trở lại không?

「阿母常仁惻，
A mẫu thường nhân trắc,
Mẹ thường là người nhân từ, thương xót,

念何更不慈？
Niệm hà cánh bất từ?
Vì sao bây giờ lại chẳng thương con?

我尚未成人，
Ngã thượng vị thành nhân,
Con vẫn còn chưa trưởng thành,

奈何不顧思！」
Nại hà bất cố tư!”
Sao mẹ nỡ không nghĩ đến con?”

見此崩五內，
Kiến thử băng ngũ nội,
Chứng kiến cảnh ấy, ngũ tạng ta như vỡ nát,

恍惚生狂痴。
Hoảng dịch sinh cuồng si.
Tinh thần hoảng loạn, gần như hoá thành điên dại.

號泣手撫摩，
Hiệu khấp thủ phủ ma,
Ta gào khóc, đưa tay vuốt ve các con,

當發復回疑。
Đương phát phục hồi nghi.
Đang định lên đường lại quay lại, lòng đầy do dự.

兼有同時輩，
Kiêm hữu đồng thì bối,
Lại có những người cùng cảnh ngộ trước kia,

相送告離別。
Tương tống cáo ly biệt.
Đến tiễn đưa và nói lời từ biệt.

慕我獨得歸，
Mộ ngã độc đắc quy,
Họ ngưỡng mộ vì riêng ta được trở về,

哀叫聲摧裂。
Ai khiếu thanh tồi liệt.
Nhưng lại đau đớn kêu gào đến xé lòng.

馬為立踟躕，
Mã vi lập trì trù,
Ngựa vì thế cũng đứng lại, chần chừ không bước,

車為不轉轍。
Xa vi bất chuyển triệt.
Cỗ xe dường như cũng không thể chuyển bánh.

觀者皆歔欷，
Quan giả giai hư hy,
Những người chứng kiến đều nghẹn ngào than thở,

行路亦嗚咽。
Hành lộ diệc ô yết.
Kẻ đi đường cũng phải khóc theo.

Cứ đi mãi, ta buộc phải cắt đứt tình quyến luyến,

去去割情戀，
Khứ khứ cát tình luyến,
Xe gấp rút lên đường, mỗi ngày một đi xa.

遄征日遐邁。
Thuyên chinh nhật hà mại.
Đường dằng dặc ba nghìn dặm,

悠悠三千里，
Du du tam thiên lý,
Đến bao giờ mẹ con mới lại được gặp nhau?

何時復交會？
Hà thì phục giao hội?
Nghĩ đến những đứa con do chính mình sinh ra,

念我出腹子，
Niệm ngã xuất phúc tử,
Lồng ngực ta đau đớn như bị phá nát.

胸臆為摧敗。
Hung ức vi tồi bại.

既至家人盡，
Ký chí gia nhân tận,
Khi về đến nhà, người thân đã chết hết,

又復無中外。
Hựu phục vô trung ngoại.
Cả họ hàng bên nội lẫn bên ngoại đều chẳng còn ai.

城郭為山林，
Thành quách vi sơn lâm,
Thành quách đã hoá thành rừng hoang,

庭宇生荊艾。
Đình vũ sinh kinh ngải.
Trong sân nhà mọc đầy gai góc và cỏ ngải.

白骨不知誰，
Bạch cốt bất tri thuỳ,
Những bộ xương trắng không biết là của ai,

縱橫莫覆蓋。
Tung hoành mạc phúc cái.
Nằm ngổn ngang mà chẳng có gì che phủ.

出門無人聲，
Xuất môn vô nhân thanh,
Bước ra ngoài cửa, không nghe thấy tiếng người,

豺狼號且吠。
Sài lang hiệu thả phệ.
Chỉ có chó sói tru gào và sủa vang.

煢煢對孤景，
Quỳnh quỳnh đối cô cảnh,
Một mình trơ trọi đối diện với chiếc bóng cô độc,

怛吒靡肝肺。
Đát tra mỹ can phế.
Ta đau đớn kêu than, ruột gan như không còn nữa.

登高遠眺望，
Đăng cao viễn diểu vọng,
Lên nơi cao nhìn ra xa,

神魂忽飛逝。
Thần hồn hốt phi thệ.
Thần hồn bỗng như lìa khỏi thân thể.

奄若壽命盡，
Yểm nhược thọ mệnh tận,
Thoắt chốc tưởng như tính mạng đã chấm dứt,

旁人相寬大。
Bàng nhân tương khoan đại.
Những người bên cạnh phải cùng nhau an ủi ta.

為復彊視息，
Vi phục cưỡng thị tức,
Ta mới lại cố gượng mở mắt và thở,

雖生何聊賴？
Tuy sinh hà liêu lại?
Nhưng dù còn sống thì có gì để trông cậy?

托命於新人，
Thác mệnh ư tân nhân,
Ta đành gửi thân cho người chồng mới,

竭心自勖勵。
Kiệt tâm tự úc lệ.
Dốc hết tâm sức để tự khuyên răn, gắng gượng.

流離成鄙賤，
Lưu ly thành bỉ tiện,
Vì từng lưu lạc nên thân phận trở thành thấp hèn,

常恐復捐廢。
Thường khủng phục quyên phế.
Ta thường lo sợ mình lại bị ruồng bỏ.

人生幾何時，
Nhân sinh kỷ hà thì,
Đời người có được bao lâu,

懷憂終年歲！
Hoài ưu chung niên tuế!
Mà phải ôm nỗi lo buồn suốt cả năm tháng!