O du kích nhỏ giương cao súng
Thằng Mỹ lênh khênh bước cúi đầu
Ra thế! To gan hơn béo bụng
Anh hùng đâu cứ phải mày râu!


1-1967

Bức ảnh “O du kích nhỏ” một tác phẩm nhiếp ảnh của nghệ sĩ Phan Thoan (sinh năm 1924) thực hiện vào ngày 21-9-1965, trong bối cảnh Không quân Hoa Kỳ oanh tạc dữ dội miền Bắc Việt Nam. Tác phẩm mô tả hình ảnh một nữ dân quân có vóc dáng nhỏ bé đang cầm súng áp giải một viên phi công Mỹ to lớn hơn rất nhiều. Bức ảnh sau khi ra đời đã gây được tiếng vang rất lớn trong dư luận Việt Nam và được coi là nguồn động viên cho cuộc chiến đấu của quân đội và nhân dân miền Bắc Việt Nam chống lại chiến tranh phá hoại của Không quân Hoa Kỳ. Năm 1966, bức ảnh được trưng bày trong Triển lãm ảnh toàn quốc. Khi xem bức ảnh này, Tố Hữu đã viết bài thơ trên.

Nguồn: Tố Hữu, Ra trận, NXB Văn học, 1972