Trăng vào trời, mùng bảy trăng tỏ,
Sương ở trời, từng giọt sương sa.
Đá ở núi, lở xuống thành đồng chặn cả khe,
Mường ta rậm, cỏ với cây dìu chắc.
Cây lim, cây ná xuân sang là chặt,
Đóng bè, rời bản xuống miền xuôi.
Mường Miêng, mường Nghình, mường Hảm biết mấy năm rồi.
Năm mới đến, bỏ đi năm xấu.
Bỗng đâu trong rừng lại thêm loại gấu,
Gấu biết nói, gấu đi hai chân.
Ta cầu xin với trời, trời vẫn lần khân,
Để loài gấu mắt xanh gầm rít,
Lùa đàn bà, đồ chi vơ hết,
Suối không chảy, bản mường u buồn.
Đâu đâu cũng sợ thằng Tây trắng,
Tại Thanh Nga, Gia Hội khéo đúc nên tướng.
Vẫy suối, suối chảy; gọi rừng, rừng reo.
Hổ phục, voi chầu khi tướng đi đâu
Mỗi ngày nhìn trời không biết mấy trâu đem cúng.
Phà ơi, phà đã thương mường Quỳ, đoái đến,
Cho lúa kẻ Khum, kẻ Mai nặng trĩu chín vàng,
Cho suối chảy về bản ta toàn bạc trắng trong,
Cho dân các bản giết con hươu, con nai thật khoẻ.
Tướng đã đi rồi, bỏ người vợ trẻ,
Bỏ cả con thơ, dân bản ta nuôi.
Người đã đi, nhiều kẻ nín lời,
Đất này, đất của ta, từ ngày xưa lắm.
Không phải đất tạu, đất xin bọn quan hút thuốc phiện.
Cái nhà dựng lên, tay ta chặt cây,
Đau khổ đeo vào cổ nhiều rồi.
Thằng Tây trắng, thằng Tây trắng
Nó bảo đất này từ nay của hắn
Ta muốn bay vào với người “quan trên
Xin “quan trên” cho mang dao đi liền
Cùng đánh cho được thằng Tây trắng.
Ở Thanh Nga, Gia Hội nhiều người mong lắm
“Quan trên” gửi lời: “Bay nhớ câu
Đất kẻ Khum, kẻ Mai ai đã đi đâu
Thì yêu bản, mường như yêu nàng Ba Tạo
Hãy về lo sắm nỏ, sắm dùi, sắm gạo”.
Thanh Nga, Gia Hội nhiều người nghe
Kéo vô rừng sâu chặt ná làm bè
Lên Đồng Minh họp bàn với người khác
Góp gà, góp vịt, góp lúa, góp bạc,
Góp nhiều trai bản đi làm nghĩa quân.
Trai gái trẻ già theo lời nói của “quan trên”
Nửa đêm lên trăng xế
Dao dắt lưng, con rắn, con hùm chẳng kể
Pù Lấu đây rồi, xôi địu nặng vai
Khảm khắp dập dồn, phía Đông đã thấy ông mặt trời.
Dân bản ta đi theo hai ông tướng.
Um tùm núi rậm, bao người dưới trướng
Đi theo hai tướng có quản Thụ, quản Thông
Ông quản Tiệp người Chiếng Ngám ngã ba sông
Dân bản đi theo các ông
Đánh thằng Tây Trắng, loài gấu rừng độc ác
Đánh cho nó không còn biết ăn xôi, uống nác.


Bản dịch của Lang Văn Tôn ở Châu Hạnh, Quỳ Châu.

Nguồn: Đinh Xuân Lâm, Chương Thâu, Phan Đình Phùng - Cuộc đời và sự nghiệp, NXB Nghệ An, 2007 (dẫn lại từ Ninh Viết Giao, Kho tàng vè xứ Nghệ, tập VIII, NXB Nghệ An, 2000)
tửu tận tình do tại