Gẫm như các chủ làng Nghệ Đi cấy thuê

Gẫm như các chủ làng Nghệ,
Đến mùa cày cấy ăn chia mà sầu.
Điếu thuốc chí nhẫn miếng trầu,
Coi như nước nể, buồn rầu lắm thôi.
Khi mô giời mở khúc hồi,
Được như thuở trước, dân tôi được nhờ.
Nửa đêm gà gáy tờ mờ,
Cõng má lên rú, coi cờ muốn ăn.
Đứa thì khuy mấn buộc khăn,
Đứa thì giục cấy cho lanh mà về.
Tháng sáu nắng gớm nắng ghê,
Úp mặt xuống ruộng, nón mê trên đầu.
Cuốc cuốc nó đã kêu sầu,
Nỏ thấy nhà giàu đem bữa cơm trưa.
Thỉnh thoảng có trận gió đưa,
Tay chân rũ mỏi, cơm trưa ăn chiều.
Nói ra thì nhủ lắm điều,
Mặt trời khuất núi, chủ mới kêu cho về.
Ra về, trời đã tối rồi,
Bụng thương con dại khúc nôi nhục nhằn.
Tháng một gió dội căm căm,
Miệng thì khô đẳng, dưới đường buốt chân.
Ra đi mưa rét đường trơn,
Cấy được gánh mạ, giã ơn nhà thầy.
Thầy thời áo kép, chân giày,
Mấy người đi cấy, xanh gầy khổ thân.
Xin thầy ăn ở có nhân,
Thương người cấy chút để phần cho con.
Cuông ăn cuông bay về lèn,
Gà kia ở lại làm quen với thầy.
Một hai ba bốn trốc cồi,
Thầy coi Ó, Nại hơn người giữa ta.
Ra về trời tối đường xa,
Thầy cho bát gạo nghĩ mà đắng cay.
Tư, năm lúa chín vui thay,
Thầy kêu đến gặt, rau thời đãi đây .
Được bữa cơm mới no thay,
Thầy lợp nhà lộng, thầy quày nhà ngang.
Nhà thầy rất mực giàu sang,
Ruộng nhiều của lắm đàng hoàng ăn tiêu.
Đầy tớ thì thầy chắt chiu,
Công gặt, công cấy, thầy kêu không tiền.
Gặt rồi liền đến vụ chiêm,
Tôi không cày nữa, tôi tìm gánh xăng.
Bán đi rồi tiền cũng bằng,
Công cấy một nắng hai sương cho thầy.