Thì mại 時邁

Thiên Thì mại là bài ca nhạc về việc thiên tử đi tuần thú gặp gỡ chư hầu và cúng tế trời đất thánh thần.

Chú giải của Chu Hy:
Thiên Thì mại có 1 chương 15 câu.

Sách Xuân thu Tả truyện, đời Lỗ Tuyên Công năm thứ 12, chép: Xưa khi Vũ Vương đã thắng nhà Thương, liền làm bài tụng nói rằng: Ta thu góp hết giáo và thuẫn.

Nhưng Ngoại truyện lại cho là bài tụng của Chu Văn Vương. Thì thơ này là vào thời Chu Vũ Vương do Chu Công làm ra.

Ngoại truyện lại nói: “Kim tấu Tứ hạ, Phàn, Át, Cừ, thiên tử sở dĩ hưởng nguyên hầu dã” 金奏肆夏、繁、遏、渠，天子所以享元侯也 (Đánh chuông gõ nhịp tấu bài thơ Tứ hạ, bài Phàn, bài Át, bài Cừ để thiên tử cho vị nguyên hầu yến ẩm).

Vi Chiêu chua rằng: Bài nhạc Tứ hạ có một tên nữa là Phàn, bài nhạc Thiều hạ có một tên nữa là Át; bài nhạc Nạp hạ có một tên nữa là Cừ, tức đấy là ba bài nhạc trong 9 bài cửu hạ của Chu lễ (Cửu hạ, Vương hạ, Tứ hạ, Chiêu hạ, Nạp hạ, Chương hạ, Tề hạ, Tộc hạ, Cai hạ, Ngao hạ).

Lữ Thúc Ngọc nói rằng: Bài nhạc Tứ hạ là thơ Thì mại, bài nhạc Phàn và Át là thơ Chấp cạnh, bài nhạc Cừ là thơ Tư văn.

Chương này thuộc phú.

Giảng về câu 1-2:
Đây là bài ca nhạc về cuộc tuần thú, gặp gỡ chư hầu và tế cáo trời đất của thiên tử.

Nói ta đúng kỳ đi tuần thú các nước chư hầu, thì trời có thương ta như con hay chăng vậy thay? Vì rằng là không dám chắc chắn như thế.

Giảng về câu 3-8:
Đã thế rồi nói rằng: Trời thật đã tôn trọng nhà Chu, đã an bày có trật tự cho nhà Chu đấy. Cho nên khiến ta vừa đả động đến thì chư hầu trong bốn phương không ai là không kinh hãi chấn động.

Ta lại năng vỗ về an ủi các thần, cho đến những vị ở nơi sông sâu rộng, núi vút cao, không có vị thần nào là không cảm động. Thì tin rằng thiên tử nhà Chu thật là bực vua của thiên hạ vậy.

Giảng về câu 9-15:
Lại nói: Rạng rỡ thay nhà Chu của ta! Đã lấy pháp chế thưởng trách thăng truất để làm gương mẫu, định ngôi thứ trật tự chư hầu đang tại chức, nhà Chu đã đem lại thanh bình, thu góp hết các cung tên giáo thuẫn để không dùng đến nữa, và càng cầu lấy đức hạnh đẹp đẽ truyền bá ra khắp Trung Quốc. Thì tin rằng vua nhà Chu năng giữ gìn được mệnh trời.

Hoặc nói rằng: Bài thơ này tức gọi là chương cổ nhạc Tứ hạ vì có câu “Tứ vu thì hạ” mà được gọi như thế.