Cải tiến máy móc

Người ta chí loàn lăng thế giới,
Trí càng ngày càng mới, càng sâu.
Trời cao, đất rộng mặc dầu,
260. Đua tài, sánh khéo biết đâu là ngần.
Một việc sửa trăm lần, ngàn lượt,
Để sau mà khôn trước mới là.
Phi cầu lại bịa phi xa,
Điện xưa có tuyến, nay đà không dây.
Kể đôi việc gần đây cho biết,
Còn trăm nghề kể xiết ngần nào.
Máy dầu, máy điện, máy tàu,
Năm nay khéo một, năm sau khéo mười.
Vậy mới biết lượng người như bể,
270. Của bằng non chẳng kể vào đâu.
Bỏ ra khắp Á, khắp Âu,
Dù may, dù rủi chẳng sầu lỗ thua.
Người nước mình ruột cua gan sứa,
Chỉ lo co đủ bữa thì thôi.
Chim lồng cá chậu đua bơi,
Ếch ngồi đáy giếng coi trời bằng vung.
Được một cái khum khum méo méo,
Đã ra tài cậy khéo khoe danh.
Nhãn tiền còn chẳng phân minh,
280. Biết đâu đến việc tày đình ở sau.
Đời trước thế, thời sau cũng thế;
Vật trăm năm giữ để trơ trơ.
Đồ đồng, đồ gỗ, đồ tơ,
Đồ sắt, đồ gốm so xưa khác nào.
Đặng mấy kẻ phú hào chí khí,
Dám đua gan đấu trí cùng ai?
Đua thì đua hại, đua tai,
Đua ăn tiệc lớn, đua xài bạc muôn.
Đấu những chuyện bán buôn quyền tước,
290. Vứt bạc tiền như nước bỏ không.
Còn như bá nghệ, canh nông,
Lợi to ích lớn một đồng chẳng li.
Ti máy gỗ cùng ti máy sợi,
Chở hoả thuyền cho tới hoả xa.
Lợi gần cho chí lợi xa,
Lợi gì cũng để người ta nó làm.
Thương ôi nỗi trời Nam, biển Quế,
Cùng là nòi trí tuệ, anh thông.
Sao cho gắng chí, gắng công,
300. Sao cho chẳng phụ con Rồng, cháu Tiên.