Đá đỏ kết tinh từ máu người
Đã ngàn đời chìm ngỉm đất sâu

Làng nghèo
Sao còn lắm rác
Để đất đai sinh rặt chổi cùn
Những đồi chổi rành
Những truông chổi đót
Quét vẹt trời miền Trung
Cạnh đá sắc còn hằn nguyên vết chém
Dấu tích tháng năm buồn
Nghèo khó cắn xé nhau
Con đi qua những địa tầng mưng máu
Gặp những hình nhân rỗng tim
Gặp những trung thần chết đứng
Gặp những vương triều xô nghiêng chính sử
Bây giờ hoai rữa hư không

Lũ đàn ông
Mặt mày như chó vện
Dưới hang hốc bò lên
Sau một ngày
Người đột lốt ma
Sau một đêm
Ma lột thành người

Đá đỏ
Đâu chỉ là may mắn
Của người hay của ta
Lẫn trong đá vôi, đá mồ côi, đá mẳn
Lẫn trong những cơn ho khản đắng
Lẫn trong trận mưa rừng nhấm nhẳng
Đá đỏ hiện hình
Đá đỏ mất tăm

Ta lẫn vào vỉa mạch xa xăm
Chạm hài cốt bao thời lính trận
Bên thanh kiếm trần không rỉ
Hòn đất rụng trên đầu

Ngỡ vẳng tiếng ngựa phi
Ta men theo hoá thạch trơ lì
Thấy người sảy chân ngã quỵ
Thấy người chết không kịp kêu

Mẹ ơi
Đá đỏ kết tinh từ máu người lương thiện
Trầm uất gì bẹp dí dưới vực sâu
Mảnh đất này ngỡ có gì đâu
Ngoài gió Lào bỏng rát
Bạc phau trang vở trắng học trò

Con không tin mảnh đất này rụi rọ
Ai ra đi cũng chẳng muốn quay về
Có một mảnh đời còn trong đống rác
Xin mẹ cho con bới tìm
Con không tin
Xứ này đói lịm
Khi chân trời vẫn rợp cánh chim
Giữa ngổn ngang đá gan gà thiêm thiếp
Nhú lên câu ví dặm đậm đà

Con là thằng con trai của cha
Không tin nhà mình suốt đời lợp rạ
Không tin da đàn ông làng ta hễ quệt móng tay vào là bong như vẩy cá
Thường mượn khói thuốc lào chườm nỗi xót xa
Và thả xuống sông đống ưu tư để tống khứ bao trưa chiều mệt lử

Những đêm rằm
Con quỳ trước án thư
Lặng lẽ thắp hương
Lật từng trang gia phả
Cầu mong đá mềm như đất
Để nhỡ có va vào không gẫy cẳng què tay
Để khi được còn canh chừng khi mất
Ôi! Những viên đá đỏ trớt trầy
Đã ngàn đời chui lủi với hoàng sơ

Trai làng ta
Rồng rắn theo nhau lên miền ngược
Âm thầm như nước
Lần tìm quá khứ bớt vận may
Quá khứ ngủ vùi trong đất

Lặng câm trùng điệp thượng ngàn
Nín bặt đêm ngày
Không hé một câu
Thất cơ rồi lỡ vận

Như người lính không cam làng bại trận
Găm mặt mày lê hết với bùn đen
Những số phận không bắt ánh đèn
Đem sức vóc thử một lần may mắn
Họ là con
Trong con có họ
Tìm tương lai ngay chính tay mình
Trời trên đầu có lúc bớt xanh
Đất dưới chân
Có kỳ đỡ lạnh
Những hố hào đá đỏ gầy xanh
Những mặt toàn sương gió
Con lặng soi hòn đá đỏ trên tay
Gặp sắc lửa tháng năm binh biến
Gặp dáng mẹ buồn lo khẩn nguyện
Gặp màu xanh hút hồn thăm thẳm mắt em

Đá đỏ
Mặt trời ngầm của đất
Lưu giữ trong mình
Cốt lõi nhân sinh

Từ đất vùi cát lấp
Lại hiển linh
Nơi cơ khổ bần hàn

Mẹ ơi
Sau những tháng ngày độn thổ
Con ngoi lên
Từ thăm thẳm đại ngàn
Bất chợt
Quờ tay lên ngực
Bắt gặp trái tim mình
Trái tim thắm màu đá đỏ
Vẫn nguyên hình thuở cắt rốn chôn rau.


Nguồn: Hoàng Trần Cương, Trầm tích, NXB Hội nhà văn, 1996