Tìm bài trả lời thơ

Trẻ nhỏ níu áo hỏi
Sao về muộn quá mà?
Với ai giành năm tháng,
Mà đầu bạc thế a?

Một nhà giáo lão thành có cắt nghĩa cho tôi: 敲斷玉釵: Xao đoạn ngọc thoa – Xao đọan là gõ, đập cho rơi, cho rụng xuống – Ngọc thoa nghĩa đen là thoa bằng ngọc, đổ trang sức để phụ nữ cài tóc. Nhưng ở đây là hoa đèn, hoa đuốc tức là đọan cuối của lõi hoặc bấc nơi ngọn lửa cháy. Khi xuất hiện hoa đèn thì phải cắt, gạt hoa đèn đi để ngọn lửa được sáng hơn. Xao đọan ngọc thoa là gõ, đập để phần “hoa đèn” này rớt xuống cho ngọn lửa đèn sáng hơn.  Bài thơ này trong tập “Thiên gia thi” có ghi “Ức gia nhi nghĩ tác khuê trung tư kỷ chi từ giã” nghĩa là: Tưởng nghĩ tới nhà mà bắt chước làm như lời kẻ phòng khuê tưởng nhớ mình vậy” , nên là đề thơ nơi quán trọ mà cảnh tả là nơi quê nhà đang ước tính ngày về.

1. Thanh Nữ : tức Thanh Tiêu Ngọc Nữ , nữ thần thần thoại, cai quản về sương tuyết. Hoài Nam Tử, Thiên văn :  Tháng thứ ba của mùa thu ... Thanh Nữ xuất hiện, bắt đầu giáng sương tuyết xuống trần.
2. Tố Nga : tức Hằng Nga, sau đời Hán, kiêng tên Lưu Hằng, Hán Võ Đế, nên đổi là Thường Nga. Hằng và  thường đồng nghĩa, luôn luôn, thường thường.Vì ánh trăng vốn màu trắng, nên  gọi là Tố, sắc trắng của lụa trắng.
Thanh Nữ Tố Nga để chỉ những cô gái đẹp.

Xem sử tiên hiền của nước nhà,
Thành do cần kiệm, bại  xa hoa.
Hổ phách gối đầu sao cho được?
Xe dát chân châu lại thế à!
Sức cùng rắn Thục Sơn sao chém,
Hết vận ngựa Thanh Hải đâu ra!
Mấy người được dự Nam Huân khúc?
Rốt cục Thương Ngô khóc thúy hoa!

Bắc Hồ Nam Đại nước mênh mang,
Trăm thước cờ cao gió, cờ hàng.
Ba trăm năm ấy mộng sớm tàn,
Chung Sơn hổ cứ long bàn thế sao?

Ngày xuân phiêu bạt cuối trời,
Cuối trời đón ánh chiều rơi sắp tàn
Tiếng oanh lệ đẫm chứa chan,
Hoa cao nhất lấy lệ tràn tưới cho!

Ngày xuân tại cuối trời
Cuối trời hoàng hôn tắt
Oanh hót có lệ rơi
Ướt những hoa cao nhất!

Về bài thơ Thiên nhai
Có người cho rằng bài thơ tứ tuyệt ngũ ngôn này là một lời than cho mùa xuân đã tàn, cho đời người đã xế bóng, cho nhà Đường đã đến hồi vãn cuộc. Hãy xem câu cuối cùng. Vì câu trên đã dùng chữ “lệ” (nước mắt), nên ở đây dùng chữ “vi thấp” (làm ướt, tưới). Còn sao lại nói “tối cao hoa”?. Hoa cao nhất của cây hoa, cũng là những hoa nở muộn nhất trên cây hoa. Đến lượt những hoa này nở thì mùa xuân cũng gần hết rồi, cái đẹp sắp kết thúc. Những hoa cao nhất, muộn nhất này thường ít được nương nhờ che chở của hoa lá khác, rất dễ bị tổn hại bởi thời tiết nắng gió..Rõ ràng có sự so sánh ẩn dụ với cuộc đời trầm luân của chính nhà thơ. Lý Thương Ẩn làm bài thơ này vào những năm cuối đời. Ông mất năm 858, nhà Đường cũng mất sau đó khoảng 50 năm. Nhưng những năm này “không một ngày yên ổn” bởi các cuộc nổi loạn khắp nơi của các phiên trấn, các cuộc xâm lược của các bộ tộc thiểu số, sự tranh giành nội bộ và các cuộc khởi nghĩa của nông dân.

Ngọc bích điểm nên một cây cao,
Vạn nhành lục rủ tựa tơ thao.
Tháng hai, lá nhỏ ai đem cắt?
Xuân, gió đâu thua kéo dao nào!

Chim vượn như còn sợ lệnh quân,
Chắn che đây mãi gió mây vần.
Uổng công thượng tướng mưu thần toán,
Rút cục, hàng vương xe trói thân.
Quản Nhạc sánh tài không hổ thẹn,
Quan Trương mệnh yểu, biết xoay vần?
Miếu thờ Cẩm Lí sau có dịp,
Hận còn dù trọn Lương phụ ngâm!