Chuyện là vậy, thưa các ông hào hiệp,
Ta từng sống với thợ thuyền làm việc cho ta
Có đúng không, thế đã tốt chưa?…”
- Phải, cuộc sống các ông địa chủ
Thật đáng tị ghen về mọi thứ,
430. Có ai muốn chết! Ai lại bỏ đi! -

“Và hết rồi! Mọi thứ đã trôi qua!…
Nghe kìa! Kèn trống đám ma vang lại!..”

Nhóm mugich chăm chú nghe mê mải
Và đúng là: từ làng Kudmin vọng tới đây
Trong không gian buổi sáng ban mai
Vang âm thanh làm người nghe xao xuyến
Tiếng cầu nguyện: “Mong người nông dân vừa chết
Hổn lên thiên đàng siêu thoát bình yên!” -
Nhóm chu du mở lời nguyện cầu thêm
440. Và đưa tay trang nghiêm làm dấu thánh…

Gavrilo Aphanasevich
Bỏ mũ xuống - hướng mắt nhìn Chúa trên cao
Cùng đưa tay làm dấu thánh theo:
“Chuông không nguyện cho người nông dân đã mất!
Mà nguyện cho tầng lớp địa chủ ra đi thật!
Ôi cuộc đời thật rộng lớn bao la!
Xin vĩnh biệt, xin mãi mãi chia tay!
Hãy vĩnh biệt ngay giai tầng địa chủ!
Nước Nga ngày nay không còn như cũ!
450.Này, Proshka! Sau khi uống chút vôt ka
Và huýt sáo)…
“Chẳng vui vẻ gì mà
Nhìn khuôn mặt nước Nga nay thay đổi
Ơi tổ quốc sao không may mãi mãi
Quê hương yêu mến của ta!
Tầng lớp quý tộc cao quý của nước Nga
Dường như mọi thứ bị che đi khuất cả,
Đã chết hết! Dù ta có đi đâu nữa
Đến đâu toàn chỉ thấy cảnh nông dân
Uống rượu say nằm vạ vật xa gần,
460. Các vị quan lại thu phần thuế đặc biệt,
Những tù nhân Ba Lan trên đường chuyển tiếp
Với những kẻ trung gian ngu đần.
Đôi khi có thấy vài đoàn
Đi thành nhóm diễu qua. Ta phỏng đoán:
Chắc là, những người nổi loạn
Do có lòng biết ơn dư dả, ứ thừa
Từ một làng nào đó, một miền quê nhà!
Và trước hết cảnh đám đông qua lại
Từng đoàn xe ngựa, xe ba ngựa chạy mãi
470. Những chiếc xe sáu ngựa kềnh càng!
Một gia đình địa chủ trên xe đi ngang -
Các bà mẹ trông uy nghi, đáng kính,
Các cô gái xinh xinh, đài các
Đám con trai quý tộc, nghịch ngợm luôn tay chân!
Tiếng chuông rung nghe vọng vang,
Tiếng lục lạc thu hút tai ta chăm chú
Ai cũng thích nghe không biết đủ.
Thì còn biết giải khuây bằng kiểu cách gì?
Chả lẽ bằng quang cảnh chán phè
480. Đi mỗi bước, chỉ thấy càng kinh ngạc:
Đâu đây, mùi nghĩa trang chợt nghe đậm đặc,
Vậy nghĩa là ta sắp tới làng rồi
Khu điền trang… Trời đất ơi!
Toà nhà đẹp xinh thời ông chủ
Nay bị đập tan ra thành gạch vỡ
Gạch xếp thành hàng nằm đó một nơi,
Ngay ngắn từng chồng chiếm chỗ dài!
Khu vườn rộng mênh mông một thời của chủ
Không khí thiêng liêng hàng cây trăm tuổi
490. Đang nằm dưới lưỡi rìu của nông dân
Anh ta nằm xoài ra mải ngó ngang
Củi gỗ ở đâu sao ra nhiều thế!
Đầu óc nông dân thật nhẫn tâm quá thể,
Liệu anh ta có khi nào suy nghĩ sâu xa
Rằng cây sồi anh ta vừa chặt đổ ra
Là do chính tay ông nội ta đã trồng xuống đất
Từ một thuở xa xưa lắm
Rằng dưới bóng cây thanh lương trà kia
Các con ta đã khôn lớn, trưởng thành ra
500. Cả Ganichka và Verôchka nữa
Cùng ta chơi trò hét truyền tin khi chúng nhỏ?
Rằng dưới bóng cây bồ đề này,
Vợ ta ngỏ lời yêu ta thắm thiết, đắm say
Rằng nàng báo tin ngày vui sướng
Có thai đứa con đầu bao mong ước
Và mặt nàng xinh đẹp, sáng rực yêu thương
Ngả lên ngực ta đầy tự tin
Như trái anh đào đang đỏ rực
Nông dân chỉ quan tâm mình lợi thực -
510. Dù phá đi điền trang của chủ nhà
Nơi gắn bó niềm vui của tất cả trẻ già!
Nếu đi qua làng, càng đau lòng, chua xót,
Khi thấy ta, nông dân ngồi im không nhúc nhích,
Không thấy tự hào cao thượng ở đâu ra,
Mà thấy sao chua chát, xót xa
Trong rừng không còn nghe tiếng tù và thổi
Chỉ nghe độc tiếng rìu chặt cây dữ dội
Họ phá tan!…còn biết làm gì nay?
Có ai ra bảo vệ rừng đây?…
520. Ruộng đồng chẳng gieo trồng, toàn hoang hoá
Thời vụ đến vẫn chưa gieo hạt giống cả
Chẳng thấy đâu dấu vết nền nếp ngày xưa!
Ôi Tổ quốc! ôi Mẹ hiền của ta!
Ta không buồn cho bản thân ta được
Ta thấy tiếc cho quê hương đất nước,
Tổ quốc như bà goá đau buồn,
Đang đứng kia, tóc xoã thả buông,
Mặt mày chưa rửa lau trang điểm,
Dinh thự được sang tay mất biến,
530. Đem đổi trao thay chủ hết rồi.
Quán rượu mở ra khắp chốn, khắp nơi!
Cho dân nghiện rượu uống không kiềm chế,
Họ gọi dân đến trụ sở của địa phương để
Bắt ngồi học chữ, đọc, viết thông
Dân thường có cần đến chữ hay không!
Trên khắp nước Nga, mẹ hiền Tổ quốc
Như trên trán phạm nhân in dấu vết
Như đóng dấu trên mông ngựa thường làm
Mấy từ được đóng dấu rõ ràng:
540. “Đồ vứt đi và hàng nốc rượu!”
Muốn đọc trôi chảy nhóm từ này hiểu được
Người nông dân cần gì thứ chữ Nga cao siêu
Họ đâu cần phải học làm gì nhiều!…