Tác giả nêu lên hai thực thể : ĐẢO và ĐẤT LIỀN. Không nói ra , nhưng ai cũng biết đó là hai thực thể được cấu tạo từ những tư chất giống nhau như hai con người : "Đảo" là đất , "Đất liền" cũng là đất , "lòng vả như lòng sung" vậy thôi . Nhưng xa cách. Vì xa cách nhau , mà "loạn xạ cả lên" mỗi khi " chiều" với một nhân tố thứ ba xen vào giữa không gian xa cách ấy , đó là " CHIM" (!), "chim én bay" - thường là biểu tượng của mùa Xuân đến , chất " Xuân" mới ! Khi mọi sự " (chim) én loạn xạ" thì lạ thay: " Bể im lìm" ( "Im như cái gật đầu , im như xuôi chèo mát mái lắm!...) , và "bát ngát" - coi như không còn ngăn cách , vô giới hạn . Nhưng đó không chỉ là "BIỂN" , mà còn là "BỂ" - sự đổ bể ,hậu hoạ khôn lường nhiều mặt ! Khi "loạn cả lên" , người xa nhau đã "Gửi lòng về trong đất" , chứ không phải gửi tấm lòng tình nghĩa thuỷ chung vào "đất liền" đâu . Không phải tác giả ngẫu nhiên bỏ quên chữ "liền" ( đất liền) "Gửi lòng vào trong đất" không chỉ hàm ý gửi vào chỗ đào sâu chôn chặt , bí mật , sống để bụng chết mang đi ... mà còn ý trao lòng mình vào cõi "chết" ( tiếng lóng , trao thân gửi phận! ) . Để "Tổng kết lại cái sự đời" , Chế lan Viên đã khái quát hoá : "Quê mẹ dưới chân mây" "Quê" tức là nơi sinh ra , nơi trú ngụ..., bản thể / " Mẹ" là giới tính, đông đảo trong 50% nhân loại ( chứ không phải người "mẹ" cụ thể nào) , có "Quê" là ở dưới "chân mây" ( cuối trời) , vô định . Cũng có nghĩa là Mưa rào dễ đổ ập. Lại nhớ Trịnh Công Sơn có ca từ: "Góc phố naò cũng là nhà , Đâu cũng là quê hương" Bài thơ tứ tuyệt ĐẢO VÀ ĐẤT LIỀN đọc qua nghe có vẻ "nhạt " , " đơn sơ quá", hoá ra là một bài thơ tình trắc trở , ý nhị , cũng có bề sâu làm ta phải "đứng hình", lắng lại về nỗi thế thái nhân tình . Cái tài của thi sỹ là sự tinh tế trong lựa chon hình tượng , chọn chữ , ẩn dụ , xếp đặt ... câu ngằn mà có thể mang nhiều nghĩa , kể cả đối lập nhau . Bài này ở tập Di cảo 2 , 1992 , chỉ XB sau khi ông mất cùng với hơn 600 bài khác !