1

1. Kôtrubây đã nổi danh còn giàu có.
Rộng bát ngát tận chân trời bao đồng cỏ;
Ngựa từng đàn chăn thả chẳng cần trông
Chúng tự do chạy nhảy khắp cánh đồng.
Quanh bốn phía Pôltava nhà ven đô thành xóm
Xanh vườn tược xum xuê màu cây cối,
Của nả nhiều không đếm nổi trong nhà,
Áo lông, vàng bạc, vải vóc tràn ra
Của chìm của nổi khoá che khuất mắt.

10. Nhưng Kôtrubây giàu sang, kiêu hãnh
Từng bày ngựa bờm dài chạy tung dũng mãnh,
Nào bạc vàng, quà biếu từ dân Hod xứ Crưm,
Nào nhà ven đô cùng họ thành xóm kề bên,
Đều không phải niềm tự hào của Kôtrubây cao tuổi
Ông hãnh diện con gái xinh không tả nổi.

PHÂN TÍCH TRƯỜNG CA “PÔLTAVA “
CHỦ ĐỀ
1.Chủ đề: đối đầu quân sự. Trong trường ca viết về sự kiện lịch sử - trận Pôltava.

Trước mắt chúng ta, mở ra toàn cảnh bức tranh trận đánh. Với tình cảm nồng nhiệt, Puskin đã miêu tả hình tượng những người lính Nga, do Nga hoàng Piôtr Đệ nhất dẫn dắt vào trận đánh. Nga hoàng được thể hiện như một con người mạnh mẽ, quả cảm, hùng mạnh, có ánh mắt nhìn rực lửa. Khi đọc trường ca, ta hình dung một cách rõ ràng trận đánh đã diễn ra từ rất lâu. Không có sự miêu tả về mặt lịch sử nào có thể tạo ra được cảm xúc mà một tác phẩm nghệ thuật có thể truyền đạt lại, nhất là một khi trường ca này do một đại thi hào sáng tác ra.

2.Chủ đề tiếp theo của “Pôltava “là số phận của quốc gia Nga giữa các quốc gia khác thuộc Châu Âu, khả năng nhân dân Nga bảo vệ sự độc lập và tự chủ của mình trong cuộc đấu tranh với những kẻ thù hùng mạnh nhất. Chủ đề này (cuộc đấu giữa Charles XII và Piôtr) trong ý thức của Puskin được gắn với nhiều sự kiện đáng nhớ, gần đây - việc Napoleon tiến đánh nước Nga và chịu thất bại, “….”. Puskin cho rằng, sau khi đánh thắng cuộc chiến ác liệt với kẻ thù hùng mạnh, Nước Nga đã thể hiện khối đoàn kết và sự vững mạnh bên trong nước Nga.

3.Một chủ đề khác không thể không đặt ra trước Puskin như một triết gia về vấn đề quốc gia là nước Nga bao gồm nhiều dân tộc, tính quy luật lịch sử trong việc thống nhất nhiều dân tộc trong phạm vi một quốc gia, tính bền vững trong mối quan hệ với dân tộc Nga và quốc gia Nga. Chủ đề này, được Puskin phát triển thông qua thí dụ về Ucraina, sau khi đặt hình tượng Madepa vào vị trí trung tâm, nhân vật này đã cố lợi dụng sự hỗ trợ của quân đội Thuỵ Điển để tách hẳn Ucraina ra khỏi Nga. Trong trường ca, Puskin (rất nghiêm túc tôn trọng sự thật lịch sử,) đã thể hiện Madepa không phải là một người yêu nước, đấu tranh nhằm giải phóng tổ quốc mình, mà như một kẻ hám danh, xảo quyệt, trong thực tế tỏ ra coi thường cả tự do lẫn tổ quốc. Puskin, có lẽ, lúc đầu, muốn đưa chủ đề tính dân tộc này lên vị trí hàng đầu, nên trong bản thảo của mình đã lấy tên là “Madepa”

§.Nước Nga, Ucraina và Thuỵ Điển trong trường ca “Pô ltava “
Trận đánh Pô ltava là trung tâm của tác phẩm.
Có vẻ như, chính sự đối đầu về chính trị giữa Nga và Thuỵ Điển là chủ đề trung tâm, chính trong trường ca.
Tất cả các nhân vật đều có liên quan theo cách này hay cách khác với một trong các phía. Kôtrubây, cha của Maria - đã tận tâm phục vụ Nga hoàng Piôtr đệ nhất. Madepa tuy được hưởng nhiều đặc quyền nhờ Piôtr nhưng vẫn âm thầm chuẩn bị âm mưu làm phản.
Kết cục của trận chiến Pôltava, là chi tiết trung tâm của trường ca, có vai trò giải quyết số phận của nhân vật chính trong trường ca - thủ lĩnh Hetman Madepa. Việc thua trận của Thuỵ Điển, sự bất lực và lúng túng của Charles XII và chiến thắng lừng lẫy của Nga hoàng Piôtr là sự trả thù xứng đáng với Madepa- con người tàn độc này.

§.Ucraina nên liên minh với Nga hay Thuỵ Điển? Đây là vấn đề làm đau đầu các giới cầm quyền và dân Kôdắc ở Ucraina trong thời gian đó. Chính vấn đề này đã trở thành vấn đề chủ yếu với các nhân vật chính trong tác phẩm này.
Nhà thơ đã miêu tả các sự kiện theo cách đánh giá của phía người Nga. Theo cách nhìn nhận này, thì Madepa là kẻ phản bội đểu cáng, chuyên mưu cầu lợi ích riêng cho bản thân, chỉ mong kiếm tìm quyền lực cho mình mà thôi. Thủ lĩnh Hetman đã tiết lộ cho Maria biết kế hoạch của mình: ông ta khát thèm được đứng đầu Ucraina, như một quốc gia độc lập, tách rời hẳn nước Nga, vì chính vua Thuỵ Điển đã hứa hẹn sẽ trao cho Madepa quyền đứng đầu Ucraina, một khi họ đánh thắng Nga hoàng Piôtr. Puskin đặc biệt làm rõ chi tiết Madepa trước hết bị chi phối bởi tính thù dai của mình. Madepa không thể tha thứ cho Nga hoàng Piôtr do một lần đã túm râu của Madepa vì nghe Madepa nói một điều táo tợn nào đó. Từ dạo đấy, khát vọng trả thù Piôtr đã không để Madepa được bình yên lấy một ngày.
Thủ lĩnh Hetman được Nga hoàng tin tưởng và ban cho nhiều đặc ân và thăng chức, nhưng Madepa vẫn tiếp tục nuôi mối căm thù không nguôi với Nga hoàng. Theo ý kiến của Puskin, Madepa không nghĩ tới Ucraina, vì Madepa là người ích kỉ thâm căn cố đế, không theo các nguyên tắc đạo đức, không có khát vọng yêu nước cao đẹp. Điều này thể hiện qua chi tiết Madepa đã bắt cóc cô con gái của Chánh thẩm phán Ucraina KôTrubây.
Ngay trong phạm vi chủ đề Ucraina, đã hiện lên một cách gay gắt chủ đề quan hệ giữa các cá nhân với nhau, đã gắn kết các nhân vật là người Ucraina - Madepa, Kôtrubây, và con gái ông ta- Maria. Sự đểu cáng của Madepa là nguyên nhân gây ra cảnh người bạn cũ, người bạn chiến đấu Kôtrubây trở thành kẻ thù không đội trời chung của ông ta, sau đó bị giết hại theo sự xúi bẩy của Madepa. Maria - con gái được Madepa đỡ đầu lại bị cha đỡ đầu làm nhục, khiến nàng hoá điên, khi biết tin, người nàng yêu đã giết hại cha nàng.

§.Puskin kể về các mối quan hệ không bình thường đã gắn kết Nga hoàng Piôtr và Madepa - Hetman - thủ lĩnh của ông. Người chiến binh trung thành và tận tuỵ của Piôtr bỗng trở cờ chuyển sang phía quân thù. Cho đến phút cuối cùng, Piôtr vẫn không tin là Madepa đã phản bội Piôtr, nên Piôtr đã dập đơn tố cáo đi. Thật không dễ chịu khi chứng kiến chuyện phản bội, đặc biệt trong tình huống nước sôi lửa bỏng, khi vận mệnh tương lai của quốc gia đang lâm vào.
Thế giới nội tâm của Madepa là điều đáng quan tâm. Madepa từng hoàn thành mọi chức trách của mình và trung thành phục vụ Nga hoàng Piôtr. Bỗng nhiên, Madepa thành kẻ bội phản. Điều gì đã thúc đẩy Madepa phản bội Piôtr? Có lẽ, đây không phải là tình cảm nhất thời, mà là mưu đồ từ lâu, mà ông ta chưa có điều kiện thể hiện ra. Madepa mong muốn quê hương Ucraina của mình được độc lập - là mong muốn chinh đáng. Chỉ tiếc là, Madepa lại quyết thực hiện bằng con đường lửa dối. Thật khó hình dung những gì đã diễn ra trong đầu một người đã trải qua bao nhiêu năm phục vụ Nga hoàng Piôtr và vẫn nuôi hy vọng lật đổ Nga hoàng.

4.Chủ đề tình yêu. Tình yêu luôn mù quáng, cả tin và chỉ biết lao vào tình yêu một cách thiếu suy xét.
Maria mê say Madepa- là tình cảm cao đẹp, nhưng đi theo con đường phức tạp đó để làm gì? Trong buổi dạm hỏi, Maria không dám nói nguyện vọng nồng cháy của nàng là được cưới Madepa- viên thủ lĩnh Hetman Madepa. Ai có thể biết hai bậc cha mẹ của nàng sẽ tiếp nhận lời thú nhận chân thành của con gái họ như thế nào? Nhỡ bỗng nhiên, cha mẹ sẽ mềm lòng mà cho phép con gái thuận lòng được cưới thì sao? Maria đã bỏ trốn khỏi nhà, không nghĩ rằng, làm vậy là gây đau đớn nặng nề cho người cha đầy quyền lực và kiêu hãnh của nàng.
Maria tự dấn thân vào mối xung đột nghiêm trọng. Trí óc nàng chưa đủ mạnh mẽ để chấp nhận một sự thật cuộc sống quá cay nghiệt. Nàng không chịu nổi nỗi đau mất cha do chính nàng gián tiếp gây ra và hậu quả là nàng phát điên. Nàng sẽ mãi mãi không hiểu được Madepa- người nàng yêu mê mệt, khi nàng thấy Madepa cũng mang theo trong mình hình ảnh vừa kinh khủng vừa tuyệt đẹp. Đầu óc nàng không thể nào chấp nhận bản chất hai mặt của Madepa - người nàng yêu.

5.Chủ đề khát vọng trả thù
Việc con gái rượu bỏ trốn biến mất với Kôtrubây là một thử thách ngặt nghèo. Kôtrubây đã tiếp nhận những gì đang xảy ra một cách sai lệch. Maria bỏ trốn đi theo Madepa là theo thiện ý của nàng, nhưng vì sao đó, người cha lại cho rằng danh dự con gái của ông đã bị huỷ hoại mất. Tất nhiên, ở đây ta đang nói tới thời xa xưa, khi con người thời đó tiếp nhận những sự kiện này theo hướng khác. Ta hãy hình dung việc Kôtrubây bị con gái lừa dối, Kôtrubây cũng bị chính người bạn thân thiết dối lừa, người này, xưa kia, Kôtrubây từng tin tưởng và nhờ làm cha đỡ đầu cho con gái mình. Kôtrubây cháy bỏng nguyện vọng trả thù, nhưng thay vào đó, Kôtrubây lại mất đi đầu óc tỉnh táo.
BẢNG NHÂN VẬT

-Madepa, Ivan Stepanovich - thủ lĩnh Hetman Quân đội Dapôrôgiơ
-Kôtrubây, Vasili Leonchiep- Chánh thẩm phán Quân đội Dapôrôgiơ
-Liubôp- vợ của Kôtrubây
-Maria Kôtrubây - là con gái họ (nguyên mẫu nhân vật này là con gái của V.L.Kôtrubây)
-Piôtr Đại đế - Nga hoàng
-Charles XII - vua Thuỵ Điển
-Orlik, Phi líp Stepanovich
-Isskra - đại tá Quân đội Dapôrôgiơ, bạn và chiến hữu của Kôtrubây

NỘI DUNG CHÍNH

Những sự kiện được miêu tả trong trường ca “Pôltava” đã diễn ra trong thời kì nước Nga đang có chiến tranh với Thuỵ Điển, thường được gọi là Chiến tranh phương Bắc (1700-1721). Mặc dù nhiều nhân vật chính là con người thực, chi tiết duy nhất liên quan trực tiếp tới các hoạt động quân sự của thời kì đó, là trận chiến Pôltava (1709), trong trận chiến này, quân đội Nga đã đánh thắng quân của nhà vua Thuỵ Điển Charles XII.

Chủ đề chính của trường ca gắn với số phận Ivan Madepa (1639-1709), viên thủ lĩnh Hetman của Ucraina (từ 1687 tới hết 1708). Thời gian này, Ucraina mang tên Tiểu Nga (từ 1654) khi đó lãnh thổ này gia nhập Nga, dưới thời Nga hoàng Aleksêy Mikhailovich. Thậm chí người dân ở đây còn chính thức chấp nhận tư cách thần dân của Nga, họ vẫn giữ được sự độc lập tương đối, thể hiện qua việc họ có người cầm quyền cao nhất là thủ lĩnh Hetman.

Hetman là tước hiệu của người cầm quyền Ucraina từ 1648 tới hết 1764, ban đầu là cấp bậc chỉ huy quân đội trong một số nhà nước Slavơ, kể cả Setri Daporogiơ
.Chính từ này có gốc tiếng Đức (Hauptmann trong tiếng Đức có nghĩa: “người chính, người chủ yếu”)

Nhân vật chính của trường ca có vai trò gắn kết mọi tuyến cốt truyện là Madepa. Chính những đam mê, mong ước và những hận thù của cá nhân đã dẫn tới nguyên nhân xung đột với các nhân vật khác. Niềm đam mê Maria là nguyên nhân gây ra mâu thuẫn với Kôtrubây. Khao khát thành người đứng đầu quyền lực ở Ucraina và không phụ thuộc vào Nga, cũng như nỗi thù hận riêng của Madepa với Nga hoàng Piôtr đã xảy ra trong một bữa tiệc: Nga hoàng đã túm râu của Madepa vì nghe Madepa nói một điều xấc xược gì đó, đã trở thành mâu thuẫn tầm quốc gia. Ngoài những mâu thuẫn thuộc lĩnh vực sinh hoạt ra, (Madepa - Kôtrubây, Madepa - Piôtr), trong trường ca còn nhắc tới nhiều mối mâu thuẫn nội tâm. Thí dụ, Madepa luôn phải giằng co giữa nỗi sợ hãi mất Maria với mong muốn trả thù Kôtrubây là người đã đưa đơn tố cáo Madepa mưu phản bội và thèm muốn cướp tài sản của Kôtrubây. Kết quả là, lòng tham và ý định trả thù đã thắng thế, ông ta che giấu không cho Maria biết chuyện mình phạm tội giết cha của Maria.
Sự mâu thuẫn trong nội tâm Maria giữa tình cảm yêu thương Madepa và tình yêu cha, tình yêu gia đình của nàng đã không có cách giải quyết được nên cuối cùng dẫn đẩy cô gái đến đau khổ phát điên.

Vào đầu trường ca, Puskin kể đôi nét về Tiểu Nga; đa số người Kôdắc không muốn quy phục Nga hoàng Piôtr và “Matxcơva đáng ghét” vì Nga hoàng đã bắt họ phải đi đánh nhau ở phương Bắc. Vì vậy, họ nóng lòng chờ đợi vua Thuỵ Điển - Charles đến giải phóng họ. Puskin đã chỉ ra rằng, khi khát khao thay đổi, lớp người Kôdắc trẻ tuổi đã quên mất thời kì họ bị Ba Lan cầm tù, mà một trăm năm trước, chính Nga là nước đã giải thoát Ucraina thoát ách xâm lược của Ba Lan (trong trường ca có nhắc tới quyết định của thủ lĩnh Hetman Bogđan Khmelnhiski liên minh sáp nhập vào Nga)
Trường ca còn kể rằng, thủ lĩnh Hetman Madepa, trên thực tế, đã là thần dân của Nga, vẫn nuôi hy vọng giành được quyền lực duy nhất với Ucraina nhờ vua Thuỵ Điển. Vì vậy, ông ta đã kích động tất cả các phía trên thế giới chống lại Nga: dân Kôdắc, Ba Lan, Thuỵ Điển, phương Đông.

Tuy nhiên, ông ta đã tạo nguyên cớ cho Chánh thẩm phán Kôtrubây chống lại chính mình, vì đã làm nhục Maria - con gái của Kôtrubây, chiếm đoạt Maria đang yêu say đắm chính Madepa. Tiếp đó, truy nã, trả thù Kôtrubây- Kôtrubây và người bạn của ông là Iskra do biết rõ âm mưu làm phản của Madepa nên đã gửi đơn tố cáo lên Nga hoàng, nhưng Nga hoàng không tin là có thể có chuyện phản bội theo đơn vu cáo như vậy, vẫn tiếp tục tin tưởng không một chút mảy may nghi ngờ và hy vọng có sự phục vụ của thủ lĩnh tài ba này trong cuộc chiến sắp tới với Thuỵ Điển.
Nga hoàng Piôtr đã báo cho Madepa biết tên hai người đã gửi đơn tố cáo lên Nga hoàng là Kôtrubây và Iskra. Lúc đó, Madepa trong cơn khát máu đã yêu cầu xử tử họ và Piôtr cho thực hiện yêu cầu này của Madepa. Maria đang yêu mê mệt Madepa khi biết người tình của mình đã giết cha mình, bằng cách bắt ông chịu cái chết nhục nhã nhất trước bàn dân thiên hạ.
Vào giờ phút cuối cùng, Madepa vốn tính xảo quyệt, trong người mang máu lạnh, vẫn đi theo kế hoạch của mình, nên rời bỏ Nga hoàng Piôtr và chạy sang phe Thuỵ Điển. Tuy nhiên, người Kôdắc khi nghe tin này, không thích thú lắm, họ nổi loạn. Và sự việc đến tai Nga hoàng. Piôtr hiểu ra sai lầm khủng khiếp của mình thì đã quá muộn, (Kôtrubây và Iskra đã bị tử hình một cách thật bất công).

Nhưng ngay Madepa cũng hiểu ra sai lầm chính trị của mình. Ngay trước trận Pôltava, ông ta đã thấy trước viễn cảnh Charles thất trận và kể cho Orrlik rằng mình đã tính sai, khi quyết định chọn vua Thuỵ Điển và con đường phản bội Piôtr.
Sự kiện trung tâm của trường ca là trận đánh Pô ltava đã viết về việc quân đội Nga đánh bại Thuỵ Điển, đó là chiến thắng khuất phục một đế quốc hùng mạnh Thuỵ Điển, kẻ thù hung dữ nhất, có diện tích lãnh thổ rộng bao la trên lục địa châu Âu.

(Theo nguồn:
-C.М Бонди Комментарий А.C.Пушкин;
-Bách khoa toàn thư về Ucraina;
-Briefly.ru
Tóm tắt nội dung;
-Wikipedia.ru…)

TÓM TĂT THEO CHƯƠNG
Chương I
Trong chương I, tác giả kể về Maria, con gái của Chánh thẩm phán Kôtrubây và người cha đỡ đầu của Maria - là Madepa, thủ lĩnh Hetman. Ivan Madepa đến cầu hôn với Maria, nhưng hai bậc cha mẹ Maria không đồng ý với cuộc cầu hôn này, vì Madepa và Maria không chỉ có họ với nhau mà còn thuộc hai lứa tuổi chênh lệch nhau. Nhưng Maria đã quá say mê thủ lĩnh Hetman nên bỏ trốn theo Madepa. Cha của Maria nóng lòng muốn trả thù cho con gái. Chương này cũng đề cập tới một số địa danh trong Chiến tranh phương Bắc.

Chương II kể về việc Kôtrubây muốn loại bỏ Madepa. Puskin đã đề cập tới chủ đề nhiều người dân Ucraina muốn sang phe Thuỵ Điển và tách hẳn khỏi Nga. Trong số người như vậy có cả Madepa. Khi biết ý định và kế hoạch của Madepa, Kôtrubây đi tìm một chiến binh có thể đưa đơn tố cáo lên Nga hoàng Piôtr đệ nhất. Nga hoàng không tin có chuyện làm phản, còn Madepa yêu cầu Nga hoàng xử tử kẻ đã vu cáo mình. Kôtrubây bị bắt bỏ tù và một thời gian sau bị tử hình, Maria và bà mẹ của nàng không đến kịp để ngăn chặn sự kiện đau thương này. Chương II dựa nhiều hơn vào các tư liệu thật, trừ tuyến cốt truyện chính với Maria.

Chương III mở ra cho bạn đọc thấy thoả thuận của Madepa với người Thuỵ Điển, người Nga coi việc này là hành động bội phản. Chương này cũng tập trung miêu tả trận chiến Pôltava. Chủ tướng Hetman hiểu rằng lực lượng hai bên đối đầu nhau là chênh lệch, nhưng Madepa không muốn quay trở lại với Nga hoàng Piôtr để xin giúp đỡ. Sau khi nếm trải thất bại trên chiến trường, Madepa bỏ chạy trốn, và một thời gian sau, có gặp được Maria lúc này đã mất trí. Thủ lĩnh Hetman rơi vào tâm trạng buồn phiền nhưng vẫn đi tiếp theo con đường đã chọn.

@@@
HÌNH TƯỢNG MADEPA TRONG VĂN HỌC NGHỆ THUẬT
Hình tượng Madepa được phổ biến sâu rộng không chỉ trong văn học nước ngoài mà trong cả nhiều tác phẩm của các nhà văn Nga và Ucraina

* “Voinarôpski“trường ca của Kondrati Rưlêep
* “Madepa “lãnh tụ của dân Kôdắc ở Ucraina “tiều thuyết, tác giả vô danh
* “Hồi ức của Adema “truyện của A. d Ocvil
* “Madepa “trường ca của Victor Hugo
* “Madepa “tiểu thuyết lịch sử của nhà văn Nga Ph. Bulgarin (1834)
* “Madepa “trường ca của tác giả người Đức G. Shtebin (1844)
* “Ông vua thảo nguyên “của tác giả Đức A.Mãi (1849)
* “Madepa “của tác giả người Đức T.Lêys (1850)
* “Madepa hay những con ngựa hoang của Ucraina” trường ca của tác giả vô danh người Đức
* “Madepa hay kẻ thù” của tác giả người Đức K.Kosygin (1855)
* “Trận chiến Pô ltava “của tác giả người Đức K.Stark (1855)
* “Madepa “kịch của nhà văn Đức P.Gottshal (1859)
* “Madepa “của tác giả người Đức A. Miuselburg (1860)
* “Madepa “của tác giả Đức A. Donder man (1860)
* (…..)

§.Lịch sử Madepa do D.Bai rơn kể lại vào năm 1818
Nhân vật chính của trường ca là thủ lĩnh Hetman Ivan Madepa - người kể về lịch sử Charles XII sau khi thua trận tại Pôltava. Câu truyện này là nội dung chính của trường ca và có ít điểm chung với tiểu sử của Madepa trong lịch sử; chi tiết quan trọng nhất là về một tiểu đồng của vua Ba Lan Iana II Kadimir, bị lột trần quần áo và trói chặt vào lưng ngựa rồi thả ra cánh đồng để phạt tội đã quan hệ với Têreda, người vợ trẻ của bá tước Phanbôpski. Khi bị một bày sói tấn công, Madepa suýt nữa thì bị chết, may mà thoát được.
Sau đó, ngựa đã đưa Madepa đang dở sống dở chết đến Ucraina, đến đây, Madepa được giải thoát và nhờ tài năng của mình đã trở thành một thủ lĩnh Hetman. Bai rơn đã xử dụng huyền thoại này từ “Lịch sử Charles XII của tác giả Volter. Vị thủ lĩnh Hetman có phục vụ thật trong cung đình và có bị đuổi khỏi cung đình vì một vụ scandal, nhưng không phải do chuyện tình ái, và Madepa không bị ai trói vào ngựa cả (người bị trói lên lưng ngựa không phải một tiểu đồng mà là một vị quý tộc đã trường thành, tuổi đã 24)

Năm 1828, A.X.Puskin và Viktor Hugo, trong cùng một thời gian, đã bắt tay vào viết hai biến thể về một hình tượng Madepa. Kết quả, Puskin ra trường ca “Pô ltava” còn Hugo có trường ca “Madepa”. Vào thời điểm này, việc nhận thức trên phương diện nghệ thuật về nhân vật thủ lĩnh Hetman vùng Dapôrôgiơ đã có nhiều tác phẩm đi trước, và cả hai nhà thơ, tất nhiên, đều lưu ý không chỉ các dữ kiện có tính chất lịch sử và thực tế trong chủ đề, nhưng có cả cùng một số văn bản nghệ thuật nguyên mẫu. Tuy nhiên, ta cần giải thích thêm là việc đánh giá lại hình tượng Madepa ở Puskin và Huygo lại theo các phương hướng khác nhau về chất…)
CÁC XU HƯỚNG MIÊU TẢ MADEPA
§.Khác với các nhà văn lãng mạn của Tây Âu thường miêu tả Madepa như một người trẻ tuổi, luôn yêu cuộc sống và đam mê hoạt động cho đất nước mình, đa số các nhà văn Nga lại thể hiện Madepa như một người đàn ông già nua và yếu đuối, đặc biệt, Puskin đã đưa ra hình ảnh Madepa như vậy trong trường ca “Pôltava”.
Puskin đã xử dụng một số câu trích từ trường ca của Bai rơn làm lời đề từ cho tác phẩm của mình. Làm việc này không phải là tình cờ, vì có một chi tiết đã thúc giục Puskin bắt tay vào viết trường ca “Pôltava” chính là việc Puskin không vừa ý với việc trong trường ca Madepa của mình, Bai rơn” xây dựng thủ lĩnh Hetman - người Ucraina như một anh hùng quả cảm và cao thượng, chứ không phải một nhân vật tàn độc và xấu xa, theo cách nhìn của Puskin. Nhà thơ đã nhận xét một cách tiêu cực về “Madepa”của Bai rơn:
“Bai rơn biết về Madepa chỉ dựa theo tác phẩm của Volte “Lịch sử Charles XII”. Bairơn quá ấn tượng về bức tranh vẽ một người bị trói trên lưng ngựa hoang đang phóng trên thảo nguyên. Một bức tranh vẽ thường có tính thi vị, […] nhưng xem tranh, quý vị đừng đi tìm cả Madepa lẫn Charles, cả khuôn mặt u ám, đầy căm thù, đầy đau khổ đã xuất hiện hầu hết trong các tác phẩm của Bairơn, nhưng những chi tiết quý vị đi kiếm đó, trong con người Madepa làm gì có (…)

Để đáp lại tác phẩm của Bairơn, Puskin đã sáng tác một trường ca riêng của mình “Pô ltava”, trong tác phẩm của nhà thơ, hình tượng Madepa được vẽ lên theo một cách tiêu cực không cần giấu diếm và thủ lĩnh Hetman hiện lên như một nhân vật tàn ác đầy lãng mạn. Mọi người biết rằng, khác với Bai rơn, đã xử dụng “Lịch sử Charles XII” như nguồn tư liệu lịch sử nguyên gốc, thì khi sáng tác “Pô ltava”, Puskin lại dùng sách “История Русов» và sau này, đã viết một bài cho tác giả của sách đó trong tạp chí của mình “Современник». Mặc dù Puskin cố gắng tuân theo tính chính xác về lịch sử, nhưng kết cục là, những sự kiện gắn liền với lịch sử Ucraina, đều được ông miêu tả một cách méo mó, còn phần ông viết về Madepa mang màu sắc tiêu cực. Qua trường ca “Pô ltava” mà Nga hoàng Nhikôlai I đã đánh giá cao, thì thấy Puskin đã tỏ ra trung thành tuyệt đối với hệ tư tưởng đế quốc Nga chính thống, hệ tư tưởng này đã bác bỏ quyền của các quốc gia riêng lẻ bị lâm cảnh nô lệ (nói riêng là Ucraina) không có quyền lập quốc gia riêng.

§.Theo “Bách khoa toàn thư về Ucraina “thì nhiệm vụ cơ bản của trường ca”Pô ltava “là chứng minh tính quy luật lịch sử trong việc tiêu diệt nhà nước Ucraina và tính tất yếu lịch sử trong việc nước Nga nuốt trọn Ucraina. Sự vĩ đại của Piôtr được ca ngợi một chiều, còn hình tượng nhân vật Madepa bị bôi đen: với Puskin thì Madepa là nhân vật xảo quyệt, dã man, khôn vặt, lạnh lùng, kẻ giết người, xảo trá, đồ rắn độc, Madepa có nhiều âm mưu đen tối, mang trong mình bình thuốc độc sôi xình xịch. Dấu hiệu đặc trưng trong bức chân dung tâm lí của Madepa do Puskin dựng lên thì, là con người - Madepa là tội phạm, với tư cách nhà lãnh đạo quốc gia thì Madepa không đáng tin cậy và có xu hướng phiêu lưu.

Trường ca “Pô ltava” như vậy, là bi kịch với tất cả các nhân vật người Ucraina. Nhưng hình ảnh Nga hoàng Piôtr và đế quốc Nga không ăn nhịp với âm điệu bi kịch của tác phẩm này. Vậy là, chủ đề lịch sử (chiến thắng của Piôtr) trong trường ca lại tương phản với chủ đề nghe lạnh lùng về những mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau.

(Theo nguồn:
-C.М Бонди Комментарий А.C.Пушкин;
-Bách khoa toàn thư về Ucraina;
-Briefly.ru
Tóm tắt nội dung;
-Wikipedia.ru…)