Hà Tông Mục 何宗穆

Hà Tông Mục 何宗穆 (1653-1707) tự Hậu Như 厚如, hiệu Chuyết Trai 拙齋, Ðôn Phủ 敦甫, Thuần Như 純如, người làng Tỉnh Thạch, huyện Thiên Lộc (nay là xã Tùng Lộc, huyện Can Lộc), tỉnh Hà Tĩnh, nằm ở phía nam Hồng Lĩnh. Dòng họ Hà của ông là một dòng họ khoa bảng. Ông là một danh thần nổi tiếng triều Lê, có nhiều công trạng đối với đất nước, tham gia biên soạn Đại Việt sử ký tục biên 大越史記續編, giữ nhiều chức vụ quan trọng như làm quan Kinh lược đi kiểm tra công việc ở xứ Tuyên Quang, thăng chức Tự khanh, Bồi tụng kiêm Phủ doãn phủ Phụng Thiên, Biên tu Quốc sử quán, Tả Thị lang Bộ Hình, tước nam và được cử đi sứ sang nhà Thanh (Trung Quốc). Sau khi mất, ông được tặng chức Thượng thư Bộ Hộ, tước tử. Sau này, một số tài liệu ghi là Hà Tôn Mục vì kiêng huý đời Nguyễn.

Năm 1704, ông đi sứ sang Trung Quốc, được vua Khang Hy ban tặng cho 3 chữ “Nhược xung hiên” 若沖軒, sau được khắc gỗ và sơn son, hiện còn giữ tại đền thờ Hà Tông Mục ở quê nhà.

Thơ văn của ông còn lại không nhiều. Hiện chỉ mới sưu tập được bài văn bia do ông soạn ở chùa Hoè Nhai, tức Hồng Phúc tự (nay vẫn còn tại phố Hàng Than, phường Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình, Hà Nội). Năm 1704, khi đi sứ nhà Thanh, ông có gặp gỡ Sứ thần nước Triều Tiên và có thơ xướng hoạ cùng họ. Bài thơ này được Từ Thế Xương 徐世昌 người Trung Quốc sưu tập trong bộ Vãn tinh di thi hội 晚晴簃詩汇.