Không! Họ chẳng chết đâu!
Họ vẫn đứng giữa mịt mù thuốc đạn
Như những ngọn lửa hồng rực sáng trong đêm
Hình bóng họ đây tinh khiết vô cùng
Đã hoà lẫn trong cánh đồng vàng chói
Như tấm màn bọc sắt lung linh
Như ngực trời đây, như khung ngực vô hình
Cũng giống như nghìn vạn chuông rung
Cũng giống như thứ tiếng đen ngòm
Trên thi thể gõ từng lời chiến thắng
Hỡi những chị rã rời như thuốc đạn
Hỡi những lòng đau khổ rung rinh
Xin hãy giữ lòng tin
Ở những người con đã mất

Họ phải đâu chỉ là những rễ cây
Dưới khóm lá nhuộm tràn sắc máu
Xương họ rải, những nắm xương khốn khổ
Nào phải đâu đã trộn lẫn đất rồi
Miệng họ còn đang cắn thuốc đạn khô
Họ rung chuyển như đại dương bằng sắt
Nắm tay họ giương cao đã cãi lời sự chết

Bao tấm thân ngã xuống đã vùng lên
Một sự sống không sức nào thắng được
Những bà mẹ, những người con
Và những lá cờ
Chỉ một tấm thân mà sống tựa cuộc đời
Đôi mắt chết vẫn dò la bóng tối
Lưỡi kiếm phồng lên bao ước vọng con người

Hãy để đấy
Xun hãy để những áo tang các mẹ
Xin kết chặt tất cả muôn dòng lệ
Đến bao giờ cho thành một chất kim
Đấy là nơi ta sẽ đánh ngày đêm
Đấy là chỗ ngày đêm ta giẫm mãi
Đấy là chốn đêm ngày ta phỉ nhổ
Cho đến khi cửa hận đổ tan tành

Các mẹ ơi, tôi nhớ nỗi đau lòng
Và tôi biết những người con các mẹ
Cả cái chết và cuộc đời của họ
Đều đã khiến cho tôi phải tự hào

Tiếng họ cười
Rực lên trong xướng rộn
Bước chân họ còn vang trong tàu điện
Mỗi một ngày, bên cạnh bước chân tôi
Giữa những quả cam nơi hướng mọc mặt trời
Giữa những mạng lưới miền Nam và giữa mực nhà in
Trên công trường kiến trúc

Tôi đã thấy tim của họ ngày đêm hừng hực
Những tim lửa và những tim nghị lực
Hỡi các mẹ, trong tim tôi
Như trong tim các mẹ
Nhiều chết chóc và cũng nhiều tang chế
Đến nỗi tim tôi như thể một khu rừng
Bón bằng máu kia, thứ máu lạnh lùng
Đã giết chết những nụ cười các mẹ
Và đến nỗi trong giờ thức dậy
Bao sương mù giận dữ ngập tim tôi
Với nỗi cô đơn xé ruột những ngày dài

Nghe làm chi lũ sói chồn đói khát
Nghe làm chi cái tiếng rên thú vật
Từ Châu Phi những tiếng chửi tục tằn
Dù giận dữ, dù khinh khi, than khóc
Hỡi các mẹ mà đau thương, chết chóc
Đã bao phen dằn vặt, dày vò
Xin hãy nhìn về phía quả tim kia
Của ngày mới thanh cao đang mọc dậy
Và xin nhớ những người con mẹ đấy
Vẫn cười vui vì đất nước ta đây
Nắm tay họ giương cao rung trên ngọn lúa mì


Nguồn: Thơ Pablô Nêruđa (Nhiều người dịch, in lần thứ hai), NXB Văn học, 1974
Khi bạn so găng với cuộc đời, cuộc đời luôn luôn thắng (Andrew Matthews)