(mỏ "Khổ đau, Antofagasta)

Khi có dịp về phương Bắc
Xin mời ngài đến mỏ "Khổ đau"
và tìm thăm ông cụ Hơ-ta
Từ nơi xa, ngài chẳng thấy gì đâu
ngoài cát xám, và cửa nhà chen chúc
ngoài than bụi, và đất vừa mới xúc

Những nhọc nhằn, những đau khổ, chua cay
vẫn nằm sâu tận dưới đất dày
không để lộ cho ai nhìn thấy cả
và tất thả nhọc nhằn, đau khổ
đang hung hăng, chà đạp con người
hay đang nằm im lặng nghỉ ngơi
biến đổi âm thầm lặng lẽ
Bác Hơ-ta, người công nhân dò mỏ
cao lêu nghêu, một thước chín lăm
Người thăm dò là những kẻ tấn công
vào luồng than, từ cao xuống thấp
khi mạch mỏ đã luồn sâu dưới đất
Người thăm dò, nước đến thắt lưng
dưới mặty đất chừng năm trăm thước
cứ đục mãi, đục hoài không ngớt
đến khi nào những chiếc máy khoan
tìm được ra trong đá, trong bùn
Trong bóng tối, con đường đi của mỏ
tìm ra được chất thịt ngon, màu mỡ
người thăm dò mới ra khỏi âm ty
sau bốn tám giờ liền khó nhọc
Bác Hơ-ta người thợ mỏ cao to
Tưởng vai bác với cuốc kia là một

Bác bước vào, ca hát hiên ngang
bác đi ra, nứt nẻ, võ vàng
cả thân thể sưng phù, khô kiệt
và đôi mắt như mắt người đã chết
Trong mỏ này, bác lê bước đi qua
bác không sao xuống được nữa rồi
chất kim khú đã gậm vào gan ruột
Bác gầy rộc, chỉ trông mà khủng khiếp
Hai chân đau như nghìn mũi kim đâm
Bác không sao nhích được đôi chân
Người cao lớn trông như con quỷ đói
đang đòi hỏi mà lại không đòi hỏi
Ngài biết chăng, bác chưa trọn ba mươi
Tôi tự hỏi mình bác chôn ở nơi đâu?
Nhưng tất cả không một ai biết rõ
Những thánh giá bị vùi trong cát gió
và dàn dà đã đổ nát từ lâu
Đấy, trên kia là chính mỏ "Khổ đau"
nơi người thợ Hơ-ta đã sống


Nguồn: Thơ Pablo Neruda, NXB Văn học, 1974
Khi bạn so găng với cuộc đời, cuộc đời luôn luôn thắng (Andrew Matthews)