(mình up lên đây, để cho những ai iu thơ có thể thêm thích bày này nhiều hơn ạ)^^ Phân tích, phần 1,,,, Nguyễn Quang Thiều là một cây bút đa tài của văn học Việt Nam. Ông luôn tìm kiếm những điều mới mẻ trong thơ ca. Nói đến cái lạ trong thơ ca của ông, phải kể đến bài thơ Sông Đáy, một bài thơ trong tập thơ Sự mất ngủ của lửa (1992). Bài thơ là tình yêu và nỗi nhớ quê hương sông Đáy. Không chỉ vậy, trong thế giới nghệ thuật tưởng chừng bay bổng ấy còn chất chứa sự ưu tư, phiền muộn của một con người xa quê. Hình tượng nghệ thuật cả bài thơ là sông Đáy, nó xuyên suốt khắp chiều dài của tác phẩm. Sông Đáy gợi cho ta nhiều ý nghĩa, nó là quê hương, là tình mẫu tử, là tình yêu, và đôi lúc nó lại là một người bạn vô hình ở bên tác giả. Nguyễn Quang Thiều đã tạo nên một thế giới nghệ thuật trong “Sông Đáy”, và trong thế giới nghệ thuật ấy thì nhân vật “tôi” là nhân vật trữ tình. Thời gian và không gian có sự thay đổi liên tục. Thời gian lúc là quá khứ, lúc là thực tại, lúc là trong mơ. Còn không gian thì lúc chiều xuống, lúc về đêm, lúc lại là không gian siêu thực…Với thể thơ tự do, nhà thơ mở đầu bằng dòng hồi tưởng của mình về sông Đáy: “Sông Đáy chảy vào đời tôi”. Không gian ở đây là quê hương, mà cụ thể là sông Đáy, nhà thơ sinh ra và lớn lên tại Hà Tây-một trong những nơi con sông chảy qua. Bởi vậy sông Đáy đã là hình ảnh rất đỗi quen thuộc trong tuổi thơ ông. Thời gian ở đây là thời gian của sự hồi tưởng, thời gian của quá khứ. Hình ảnh sông Đáy được lặp lại nhiều lần trong bài thơ như một nhớ nhung khắc khoải không thể dứt. Biện pháp ẩn dụ trong câu Sông Đáy chảy vào đời tôi đã nói lên tình cảm gắn bó ấy: Đời “tôi” luôn gắn bó với sông Đáy, nó chảy vào đời tôi, và trái tim tôi luôn chứa đựng nó, dù cho ở bất cứ nơi đâu. Vậy thì sông Đáy đã gắn bó với thi sĩ như thế nào? Đó chính là thứ tình cảm ấm áp như ruột thịt: “Như mẹ tôi gánh nặng rẽ vào ngõ sau mỗi buổi chiều đi làm về vất vả Tôi dụi mặt vào lưng người đẫm mồ hôi mát một mảnh sông đêm”

Phân tích, phần 2. Thơ Nguyễn Quang Thiều không có vần, nhưng vẫn có sự phối thanh được tạo ra từ nhịp ngắt, bởi vậy trong thơ ông luôn mang tính nhạc. Với ngôi kể thứ nhất “tôi” cùng giọng thơ chậm dãi, nhẹ nhàng, tác giả đã bộc lộ trực tiếp tình cảm của mình với sông. Với giọng thơ ấy, ta cảm giác nhà thơ đã cố tình kéo dài thời gian để mình sống mãi trong kí ức hoài niệm. Thi sĩ đã có những ví von, đối chiếu lạ kỳ khi đặt ngang hàng sông Đáy với hình ảnh mẹ. Sông cung cấp nước cho cây cỏ, cho con người, ban cho mọi vật sự sống. Bởi vậy, mẹ ở đây có thể là mẹ thiên nhiên-nguồn cội của sự sống. Hiểu theo ý nghĩa đơn giản, thực chất mẹ ở đây chính là người mẹ của nhà thơ. Nếu như dòng sông ban cho ta nước, thì mẹ chính là người ban tặng ta tình yêu. Ở con sông ấy, thi sĩ luôn nhớ về hình ảnh người mẹ luôn cần mẫn làm lụng, hình ảnh “mẹ tôi gánh nặng” trở về nhà ở ngõ sau ấy luôn khắc sâu trong tâm trí ông. Tuổi thơ nghèo khó đã gắn liền với ông, để rồi khi nhớ về mẹ, ông chẳng thể thấy được điều gì khác… Từ láy vất vả, những hình ảnh như ngõ sau, buổi chiều đặc tả cái không gian tối mịt như hoàn cảnh khó khăn ấy. Tác giả dịch chuyển thời gian từ chiều sang đêm. Tôi dụi mặt vào lưng người đẫm mồ hôi mát một mảnh sông đêm. Mồ hôi đẫm áo chính là kết quả của lao động mệt nhọc, cũng là minh chứng cho tình yêu to lớn của người mẹ dành cho con. Gió thổi vào lưng áo, giống như đứa con tinh thần của sông đang vỗ về, cổ vũ hai mẹ con. Sông Đáy lúc này không chỉ là một sự vật vô tri vô giác, mà nó đã hóa thành một thực thể thi vị- người chứng kiến cho tuổi thơ khổ cực nhưng cũng đầy vui vẻ của thi sĩ. “Năm tháng sống xa quê tôi như người bước hụt Cơn mơ vang lên tiếng cá quẫy tuột câu như một tiếng nấc Âm thầm vỡ trong tôi, âm thầm vỡ cuối nguồn Tỏa mát xuống cơn đau tôi là tóc mẹ bến mòn đứng đợi Một cây ngô cuối vụ khô gầy Suốt đời buồn trong tiếng lá reo” Không gian biến đổi từ quá khứ thành cơn mơ, nó là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại. Những hình ảnh gợi lên ban đầu giờ chỉ là quá khứ, bởi vì nhà thơ đã cách xa quê. Thiếu đi chỗ dựa tinh thần, ông so sánh mình như người bước hụt. Đó là cảm xúc tiếc nuối, day dứt khi chẳng thể níu ký ức trong tay, sông Đáy giờ một nơi, còn ta thì một nơi... Thời gian và không gian bắt đầu lu mờ, không rõ đâu là thực là ảo, đâu là quá khứ hiện tại. Ông bắt đầu kể về thế giới trong mơ của mình, đó là nơi con cá quẫy đuôi biến mất, đó là nơi có thanh âm của tiếng khóc nấc. Ông đã làm tuột câu mất con cá, giống như việc phải rời xa quê hương nơi mình hằng yêu quý. Rốt cuộc đó là mơ hay là thực? Hay có lẽ chú cá ấy không ai khác ngoài thi sĩ, và tiếng khóc ấy chẳng thuộc về ai khác ngoài ông. Để rồi vụn vỡ trong mơ, ông thốt lên như đang thừa nhận Âm thầm vỡ trong tôi, âm thầm vỡ cuối nguồn. Cụm từ “âm thầm vỡ” được lặp lại hai lần trong một câu, như tiếng nước mắt rơi trong tâm hồn ông, như âm hưởng phảng phất trầm buồn của thi sĩ. Tỏa mát xuống cơn đau tôi là tóc mẹ bến mòn đứng đợi. Người mẹ đợi con trở về đến nỗi bến mòn, thật thương xót! Nhà thơ chắc hẳn đã mang “cơn đau” ấy, cái cơn đau xuất phát từ nỗi buồn xa sông Đáy, xa mẹ và xa gia đình. Nhưng tại sao không phải là “cơn đau” thôi, mà phải là “mát cơn đau”? Có thể hiểu, nhà thơ mang trong mình nỗi đau xa quê, nhưng ông vẫn có người mẹ đứng chờ. Ông thấy hạnh phúc khi vẫn luôn có một người hướng về mình. Nếu có ai đó luôn nghĩ về mình, thì đó ắt hẳn là nơi mình có thể trở về. Hình ảnh mái tóc dịu dàng của người mẹ đã luôn theo ông suốt năm tháng, mẹ hiền luôn bên ông theo một cách riêng biệt, bà vẫn luôn dõi theo ông trong tâm trí. Bà dịu dàng như sông Đáy, mát mẻ và trong lành. Nếu ở khổ một, mát là hành động của gió sông, thì ở đây mát là hành động của người mẹ. Trong vô thức, thi sĩ đã hòa sông Đáy và mẹ mình thành một… Bởi lẽ, quê hương là mẹ, và mẹ cũng chính là quê hương. Niềm hạnh phúc hiện lên phần nào ẩn chứa sự chua chát, đắng cay.

Phân tích , phần 3 :)) “Một cây ngô cuối vụ khô gầy Suốt đời buồn trong tiếng lá reo” Phải chăng đây là hình ảnh cường hóa của sợ chờ đợi mỏi mòn. Bằng biện pháp tu từ ẩn dụ, thi sĩ đã ví mẹ mình giống như cây ngô kia. Rồi mai đây sự chờ đợi khắc khoải ấy sẽ khiến bà héo úa, cô độc và buồn bã suốt đời khi chẳng gặp lại con. Và sự chờ đợi ấy, cũng khiến chính ông khô gầy, buồn bã. Đây là một linh cảm chẳng lành, báo hiệu cho một tương lai không mấy tốt đẹp… Nhưng tôi thích cách cắt nghĩa này hơn: Sự cô độc sẽ khiến ta héo úa, chỉ có những mối liên kết bền chặt như tình mẫu tử mới khiến ta thoát khỏi tình cảnh ấy. Như đã nói ở trên, tác giả “mát cơn đau” khi nghĩ về mái tóc mẹ, và ông thấy vui khi có nhà để trở về. “Nếu có ai đó luôn nghĩ về mình, thì đó ắt hẳn là nơi mình có thể trở về”, và nơi đó chính là nhà. “Một cây ngô”, đó là sự đối chiếu tương phản với hình ảnh mái tóc người mẹ, ông đã để hai hình ảnh ấy gần nhau để làm nổi bật dụng ý của mình. Cây ngô khô gầy khi đơn côi một mình trên đồi gió, còn ông thì không, vì ông đã có mẹ, đã có sông Đáy ở bên. Sông Đáy như một nguồn sức sống mãnh liệt, truyền năng lượng rực lửa cho những người con xa quê.