Những người làm ra Đất nước

Khi ta lớn lên
Đất Nước đã có rồi
Đất Nước có trong cái hạt lúa ta trồng
Có trong tiếng mẹ ru à ơi bên vành nôi nhỏ
Có trong lời thầy giảng trên bục giảng
Có trong giọng nói quê hương – mộc mạc, thân tình

Đất Nước là nơi cha ông ta để lại
Bằng mồ hôi, bằng máu
Bằng những buổi cày sâu cuốc bẫm
Bằng từng trận đánh giữ làng, giữ nước
Bằng cây đa bến nước sân đình
Bằng câu ca dao mẹ hát một đời

Có anh học trò ngồi bên trang sách cũ
Mắt sáng lên vì một ước mơ dài
Có chị dân công gùi gạo qua rừng
Vai ướt đẫm mồ hôi mà không hề than vãn
Có người lính trẻ ngã xuống không tên
Nhưng bóng anh còn nằm mãi trong đất

Đất Nước là nơi ta biết yêu từ thuở nhỏ
Yêu bằng đôi dép rơm mẹ đan ngày giáp hạt
Bằng chén cơm đầy mùi khói bếp
Bằng con đường đất đỏ gập ghềnh mùa mưa
Yêu những gì bình thường nhất – giản dị và thân thương

Khi ta nói “Đất Nước”
Là ta đang gọi tên cha, tên mẹ
Gọi tên dòng sông, ngọn núi, cánh đồng
Gọi tên những người đã làm nên tất cả
Gọi cả những người đang sống – và sẽ sống mai sau

Họ – những người làm ra Đất Nước
Không cần tên trên bia đá
Không đợi ai kể công, ghi nhớ
Họ âm thầm như đất, như nước
Nhưng chính họ – giữ cho Đất Nước này bền lâu…

Đất Nước không của những kẻ ngồi mát
Không của những bàn tay chưa từng dính bùn
Không của những lời hứa suông trên diễn đàn trơn láng
Mà của những bàn chân đi trên đất nứt
Của những ánh mắt biết nhìn xa qua ruộng đồng, xóm làng

Đất Nước là của Nhân Dân
Của triệu người không tên tuổi
Của những người chưa một lần bước lên sân khấu
Chưa từng có dòng tiểu sử nào được viết
Nhưng sống đúng, sống đẹp từng ngày

Họ giữ Đất Nước bằng những điều bình dị
Bằng cái cày, cái cuốc, bằng phiên chợ sớm
Bằng bàn tay rắn chắc của người thợ rèn, người thợ mỏ
Bằng tiếng hát ru con, ru cháu – nối đời này sang đời khác
Bằng nước mắt khi quê nghèo mùa giáp hạt
Và cả tiếng cười sau một vụ mùa bội thu

Họ không đòi hỏi điều gì
Chỉ mong đất cằn ra lúa, rừng sâu yên giấc
Biển không động, và con đường về làng không bom rơi
Chỉ mong con cái học hành nên người
Cũng như họ – âm thầm, tử tế mà kiên cường

Có người đã chết – không ai hay tên
Nhưng máu họ loang trên mảnh đất này
Thành cánh rừng, dòng sông, mạch nước ngầm
Nuôi sự sống – cho ta
Cho cả những ngày mai chưa tới

Chúng ta không thể nói về Đất Nước
Nếu quên họ – những người làm ra nó
Nếu không nhắc đến dáng lưng mẹ còng xuống
Nếu không kể về chiếc áo vá vai cha
Và giọng nói quê mùa của bác thợ cày thô ráp

Đất Nước này là của Nhân Dân
Không của riêng ai, không của một thời
Đất Nước là một hành trình gian khó
Nối từ cội nguồn đến tận tương lai
Và Nhân Dân là người gánh vác nó – âm thầm mà bền bỉ

Đất Nước không phải là một khái niệm trừu tượng
Không chỉ có trong sách sử, trong lời tuyên ngôn
Mà có trong mỗi vết chân trần đi qua chiến tranh
Có trong xương máu của những người nằm lại
Bên bờ ruộng, bên đèo cao, trong lòng đất sâu

Họ – những người con gái, con trai
Lặng lẽ mà kiêu hùng
Mang cái chết làm nên sự sống
Mang bóng tối đổi lấy bình minh
Không ai nhớ tên, nhưng đất nhớ, sông nhớ

Họ nằm lại trong từng tấc đất
Trên dải Trường Sơn dằng dặc gió mưa
Trong lòng sông Hồng đỏ nặng phù sa
Trong giấc ngủ của cánh rừng già Trường Giang
Trong từng ngôi đền, ngọn tháp, bến sông xưa

Lịch sử không chỉ là tên vua, tên tướng
Mà là bước chân dân cày ra trận
Là tiếng mẹ khóc thầm bên nắm cơm nắm gạo tiễn con đi
Là chiếc khăn tay thêu vội gửi chồng nơi chiến địa
Là cả triệu người ngã xuống không một dòng điếu văn

Vì thế, ta gọi tên Đất Nước
Là gọi những người đã hoá thân mình vào đất
Là gọi truyền thống – không phải bằng lời, mà bằng sống
Sống sao cho xứng đáng với máu xương
Sống để tiếp nối không ngừng mạch chảy Đất Nước

Người trẻ hôm nay
Không cần cầm súng, nhưng cần giữ đất bằng tri thức
Giữ lấy hồn quê bằng tiếng Việt trong sáng
Bằng đạo lý tổ tiên, bằng bàn tay làm nên công nghệ
Bằng tình yêu không rời gốc rễ cội nguồn

Đất Nước không đứng yên trong bảo tàng
Không ngủ quên dưới mái đình rêu phong
Mà sống động trong từng công trường, giảng đường, ruộng đồng, phố xá
Đất Nước gọi ta – bằng nhịp tim từng ngày
Hỏi rằng: “Con có nhớ ai đã làm ra đất này?”

Bởi vì em ơi
Đất Nước không chỉ là một hình hài trên bản đồ
Không chỉ là dãy Trường Sơn hay con sông Hồng đỏ nặng
Mà là quê hương – nơi ta cất tiếng khóc đầu tiên
Là văn hoá – từ lời ru cho đến áo dài ngày cưới
Là gia đình – nơi ta lớn lên bằng những bữa cơm đạm bạc, những tiếng cười thân thương
Là bố mẹ – những người lặng lẽ làm ra Đất Nước bằng yêu thương
Là anh chị em – cùng ta lớn lên trong nụ cười và giận dỗi
Là bạn bè – sát vai nhau qua những mùa thi
Là thầy cô – dạy ta từng con chữ, từng cách sống nên người

Dù mai này em có đi đâu
Dù là đi học nơi đất lạ,
Hay đi làm ăn xa giữa những vùng đất không tên
Dù em có mang quốc tịch khác
Thì Đất Nước này vẫn còn trong máu thịt em
Đất Nước vẫn nhớ em
Vẫn dõi theo từng bước chân em
Và dang rộng vòng tay
Mỗi khi em trở về trong những ngày lễ, ngày Tết
Như người mẹ đứng ngóng con giữa đầu làng
Không giận hờn, không trách cứ
Chỉ mong con còn nhớ đường về

Bởi vì em ơi
Đất Nước là niềm tự hào
Là ánh mắt sáng lên khi ta kể với bạn bè quốc tế
Rằng quê hương mình có bốn mùa
Có biển xanh cát trắng, có rừng ngút ngàn
Có những con người nhân hậu, hiền hoà
Biết đứng dậy sau chiến tranh, sau mất mát
Biết nắm tay nhau để xây lại mái nhà chung

Mai này, khi em lập gia đình
Khi em sinh con, nuôi dạy con bằng tình yêu và lòng tự trọng
Thì con của em cũng là đứa con của Đất Nước
Mang họ hàng trăm thế hệ đi qua
Mang tiếng nói mẹ đẻ làm hành trang
Con em rồi sẽ lớn lên,
Sẽ mang đất nước mình ra thế giới
Con sẽ nói:
“Đất nước của tớ xinh đẹp vô cùng
Người dân của tớ mến khách và thân thiện
Chúng tớ không cần gì nhiều
Chỉ cần Đất Nước được bình yên, phát triển và bền vững”

Bởi vì em ơi
Chúng ta có thể không chọn được nơi mình sinh ra
Nhưng ta có thể chọn sống sao cho xứng đáng
Bởi vì Đất Nước là gia đình của tất cả chúng ta
Là nơi ta thuộc về – mãi mãi, không điều kiện
Và mỗi người – khi sống tử tế,
Là đang làm ra Đất Nước từng ngày.