Nhìn lại những ngày hôm đó

Vậy là đã năm năm — ngoảnh nhìn về phía cũ,
Một quãng đời tưởng đã khuất sau lưng.
Mà ký ức vẫn âm thầm thức dậy,
Như tiếng còi xa vọng giữa đêm chừng.

Năm ấy, phương Nam chìm trong màu đỏ,
Những con đường khép cửa, phố vắng người.
Thành phố vốn quen từng dòng xe hối hả,
Bỗng im lìm nghe nhịp thở chơi vơi.

Những khu phố giăng dây trong lặng lẽ,
Những mái nhà hun hút ánh đèn khuya.
Sau lớp khẩu trang là bao đôi mắt đỏ,
Sau tiếng còi là những cuộc chia lìa.

Có những chuyến xe đi vào vùng tâm dịch,
Chở thuốc men, chở cả những niềm tin.
Có những bước chân không một lần chùn lại,
Dẫu phía trước là hiểm hoạ vô hình.

Nhưng đau đớn nhất không nằm trong con số,
Mà ở những phận người lặng lẽ lìa xa.
Một sinh mạng — với đời là một con số,
Với một gia đình — là cả một mái nhà.

Có đứa trẻ ngồi bên hiên cửa vắng,
Ngước mắt nhìn rồi khẽ hỏi một câu:
“Ba đâu rồi? Mẹ đâu rồi?”
Câu hỏi thơ ngây mà xé tận lòng nhau.

Người lớn quay đi, giấu dòng nước mắt,
Nuốt nghẹn vào tim, chẳng biết nói sao.
Đành khẽ bảo: “Ba mẹ đang ở rất xa...”
Mà trong lòng biết chẳng thể trở về.

Đứa trẻ vẫn chờ qua từng ngày tháng,
Vẫn ngóng ngoài sân mỗi tiếng xe quen.
Vẫn giữ chiếc áo, vẫn ôm khung ảnh cũ,
Vẫn gọi tên người trong giấc ngủ êm.

Có những người mất đi người đầu gối,
Một nửa đời bỗng hoá khoảng không tên.
Có những mái nhà từ ngày vắng bóng,
Bữa cơm chiều nghe lạnh cả mâm cơm.

Có người tiễn mẹ mà không kịp khóc,
Có người mất cha chẳng một tiếng từ trần.
Có người chẳng được nhìn lần sau cuối,
Một lời biệt ly cũng hoá xa xăm.

Đau nhất có khi không phải phút tử biệt,
Mà là đời người chẳng kịp nói câu thương.
Một bàn tay chưa kịp nắm bàn tay ấy,
Một tiếng gọi chưa thành đã cách phương.

Rồi những hũ tro được đưa về trong lặng lẽ,
Nhỏ bé thôi mà nặng trĩu một đời người.
Không vòng tay, không mái đầu bạc trắng,
Không một nụ cười, chỉ lạnh ngắt im hơi.

Người ở lại ôm bình tro vào ngực,
Mà tưởng như ôm trọn một trời đau.
Muốn gọi mãi một cái tên thân thuộc,
Mà cổ nghẹn rồi — chẳng bật nổi thành câu.

Cát bụi trả con người về với đất,
Đất ôm người qua những tháng năm dài.
Chỉ có ký ức không bao giờ chịu chết,
Cứ trở về trong mỗi bước tương lai.

Năm tháng qua đi, phố phường dần trở lại,
Nhịp sống hồi sinh trên những con đường.
Quán mở cửa, trẻ thơ cười trước ngõ,
Ánh điện đêm về ấm những yêu thương.

Nhưng có những căn nhà còn thiếu một tiếng gọi,
Có chiếc ghế quen mãi mãi bỏ trống rồi.
Có những bữa cơm đủ đầy hơn trước,
Mà người xưa — chẳng thể ngồi cùng thôi.

Và giữa tận cùng những ngày nghiệt ngã,
Ta nhận ra điều đẹp nhất ở con người:
Khi hiểm hoạ dồn ai vào tuyệt lộ,
Vẫn có bàn tay tìm đến một bàn tay.

Là những blouse trắng lao vào vùng đỏ,
Thức trắng bao đêm bên những cuộc đời.
Là những chiến sĩ căng mình nơi tuyến trước,
Giữ từng con đường, từng cửa ngõ không rời.

Là người góp gạo, người trao từng hộp sữa,
Người gửi khẩu trang, người góp chút tiền dành.
Có người chẳng có gì ngoài sức lực,
Vẫn bước ra đường san sẻ với nhân dân.

Là những chuyến xe chở rau qua phố vắng,
Những suất cơm nóng giữa buổi cách ly.
Một ổ bánh mì, một chai nước nhỏ,
Đôi khi đủ làm ấm một người đi.

Năm chữ “không” — năm nguyên tắc tự giữ mình,
Khẩu trang, khoảng cách, khử khuẩn, khai báo, không tụ tập.
Từng điều nhỏ giữa những ngày khốc liệt,
Góp thành bức tường chắn giữ bình an.

Trên mạng xã hội, bao lời khuyên được gửi,
Một địa chỉ thuốc, một mẩu tin lành.
Giữa muôn triệu màn hình xa cách,
Vẫn có tình người tìm đến với tình người.

Năm năm rồi — đại dịch lùi về phía trước,
Nhưng ký ức đâu dễ hoá hư không.
Có những vết thương không nhìn bằng mắt được,
Vẫn âm thầm nằm lại giữa đáy lòng.

Ta không muốn nhớ chỉ bằng niềm đau,
Cũng chẳng thể quên những ngày từng mất mát.
Bởi ký ức, nếu biết nâng niu đúng cách,
Sẽ hoá thành lời nhắc nhở mai sau.

Nhắc con người biết quý từng hơi thở,
Biết một bình yên không tự đến bao giờ.
Biết mái ấm, bữa cơm và người bên cạnh
Đều mong manh hơn ta vẫn tưởng trong đời.

Để khi đứng trước một ngày bình thường nhất,
Ta biết cúi đầu trước hạnh phúc giản đơn:
Một tiếng trẻ cười, một bàn tay nắm chặt,
Một người trở về sau cánh cửa hoàng hôn.

Và nếu một mai thời gian phủ bụi,
Xin đừng quên những ngày tháng ấy —
Những con người đã đi qua mùa giông bão,
Bằng trái tim không chịu khuất phục trước đau thương.

Xin nhớ những người không còn trở lại,
Những cái tên nằm lại giữa vô thường.
Họ đã gửi một phần đời vào ký ức,
Để nhắc chúng ta gìn giữ lấy yêu thương.

Bởi sau tất cả, điều còn lại chẳng phải
Những con số lạnh lùng, những tháng ngày đã qua;
Mà là cách con người từng ôm lấy nhau
Khi bóng tối phủ trùm lên nhân thế.

Sau mất mát, ta càng thương sự sống,
Sau chia lìa, càng quý một vòng tay.
Sau những tháng năm từng chìm trong nước mắt,
Ta hiểu bình yên quý giá biết nhường này.

Năm năm ngoảnh lại — lòng còn nghe tiếng gọi,
“Ba ơi! Mẹ ơi!” vọng mãi giữa thời gian.
Có tiếng gọi không bao giờ tìm thấy đáp,
Nhưng suốt đời còn ở lại nhân gian.

Vậy nên hãy sống sao cho xứng đáng,
Với những người đã khuất, với tháng ngày.
Biết yêu thương trước khi còn quá muộn,
Biết trao bàn tay khi người khác cần bàn tay.

Mai đất nước đi qua bao mùa nắng mới,
Xin giữ trong tim một ký ức không phai:
Đã có một thời nhân gian cùng chống chọi,
Và tình người — đã thắp sáng những ngày dài.

Nhìn lại những ngày hôm đó,
Không chỉ để khóc cho những người đã xa,
Mà để biết hôm nay ta đang được sống
Là một món quà — phải biết giữ gìn và trao.

Nếu ký ức là ngọn đèn trong quá khứ,
Xin để ánh sáng ấy soi bước con người.
Để giữa cuộc đời còn bao giông bão,
Ta vẫn tin nhau — và vẫn chọn thương người.

Bởi sau cùng, khi mọi điều khép lại,
Danh vọng, tiền tài rồi cũng hoá hư không.
Điều ở lại qua bao mùa dâu bể
Là một tấm lòng từng biết sống vì nhau.

Và năm tháng dù trôi về muôn phía,
Những ngày hôm đó chẳng thể ngủ quên.
Bởi trong tận cùng của đau thương mất mát,
Con người đã tìm thấy con người — và niềm tin.

17-18/9/2026
=> Tưởng niệm 5 năm,
những người theo miền mây trắng
trong đại dịch COVID 19 (2021)