Con cua

Con cua tám cẳng hai càng,
Đội trên lưng chiếc mai ngang giữa đời.
Chẳng cao sang, chẳng nói lời,
Mà đi ngang dọc khắp nơi trên đồng.

Cua đồng lẩn giữa ruộng trong,
Bùn đen nuôi lớn một dòng dân quê.
Cua biển vượt sóng tìm về,
Mang theo vị mặn bốn bề trùng dương.

Cua đi chẳng thẳng một đường,
Bởi thân vốn thế, chẳng thường giống ai.
Nhưng cua dầu có đi ngang,
Vẫn bò đến đích, vẫn mang kiếp mình.

Tám chân chia tám nẻo quanh,
Hai càng lúc mở, lúc thành thế công.
Mai dày che chở thân mình,
Mềm thân mà lại giữ hình cứng rắn.

Có khi cua mắc vào đăng,
Có khi sa bẫy giữa đồng nước lên.
Có khi chỉ một sơ phen,
Mất đường lui bước, mắc kẹt giữa đời.

Ngẫm xem chuyện cua mà cười,
Mà trong tiếng cười có người giật mình:
Ở đời, lắm kẻ thông minh,
Đi đường ngay thẳng lại sinh thiệt thòi.

Lắm người tám hướng ngược xuôi,
Chân đi rất khoẻ, miệng cười rất vang.
Ngoài kia chen chúc xếp hàng,
Ai mà chẳng muốn một phần hơn ai?

Có người khoác chiếc áo dài,
Nói lời đạo lý, miệng cười như hoa.
Nhưng khi quyền lợi đi qua,
Hai càng lập tức chìa ra đón mồi.

Cua còn biết giữ thân thôi,
Người sao có lúc vì lời lợi danh?
Cua tuy đi lệch đường quanh,
Nhưng không đổi trắng thay xanh phận mình.

Cua rang muối — vị mặn tình,
Cua hấp đỏ au như chính mặt trời.
Cua luộc chấm muối mà thôi,
Cũng thành một bữa cho đời thêm vui.

Nhưng xin đừng chỉ thấy mồi,
Mà quên phía sau một đời lao công.
Một con cua nhỏ ngoài đồng
Đã từng qua biết bao dòng bùn sâu.

Mai kia nước cạn đồng màu,
Cua còn chỗ trú, còn đâu bóng người?
Ruộng là ruộng của muôn đời,
Đừng vì lợi trước mà vùi tương lai.

Đất này chẳng thiếu người tài,
Chỉ mong giữ được một đời ngay tâm.
Đi ngang — đâu phải quanh co,
Miễn sao đừng bán lương tâm lấy lời.

Cua kia tám cẳng một đời,
Không hề than thở với người về thân.
Còn ta giữa cõi nhân quần,
Đi bao nhiêu bước — giữ phần người bao?

Nghĩ từ con vật lao xao,
Mà nghe thế sự dạt dào trong tâm.
Cua đi ngang giữa âm thầm,
Người đi chính trực mới là đường xa.

Mai cua rồi cũng hoá già,
Càng kia rồi cũng chẳng qua tháng ngày.
Chỉ còn một thứ ở đây:
Là điều tử tế ta gây cho đời.

Bởi chăng sống giữa cuộc đời,
Không cần đi thẳng để rồi lạc nhau.
Đường quanh nhưng giữ lòng ngay,
Còn hơn đường rộng mà đầy lọc lừa.

Con cua bé nhỏ giữa trưa,
Dạy ta một lẽ chẳng thừa chút nao:
Đời dù tám hướng lao xao,
Giữ cho tâm chính — bước nào cũng ngay.