Trình Thiên

Ruộng đất hoang sơ không cày cấy
Người hiền kẻ trí chẳng đến đây
Ra tay cuốc bẫm, nhất niên mãn
Chẳng nhọc công lao ở chốn này
Có người cô quạnh hăm hở tới
Nhờ trông bạn cũ tá túc nơi
Găp năm hạn hán, đất không dẻo
Giữa đám gai khô gượng gạo mời
Rồi trong phút chốc buông cày đứng
Ngước nhìn trời cao mắt rưng rưng
Tự hỏi khi nhật tàn nguyệt tận
Nhìn bồ thóc lúa có thấy mừng?

Ruộng hoang dù cỏ mọc đầy
Cũng xây cho được nhà ở đây
Chỗ đất không cao thì trồng lúa
Phía Đông thêm táo, dẻ, thì là
Đất Giang Nam cưu mang ngoại đạo
Người đất Thục yên phận trồng dâu
Trồng tre tốt có gì khó đâu
Sợ thiên hạ lấy làm roi quất đời
Nhà tranh mái thấp đã yên rồi
Sắp trẻ đốt cỏ, rộn tiếng cười
Báo tin có dòng âm tuyền chảy
Cơm độn, nước mát, thấy lòng đầy.

Trước kia có một dòng suối nhỏ
Từ sau dãy núi chảy đến đây
Len qua thị thành, qua làng mạc
Rửa hết bợn nhơ của chốn này
Chảy qua ruộng đất nhà họ Kha
Cả mười mẫu hơn đầy tôm, cá
Nhưng nay trời hạn, suối cũng cạn
Bèo khô bám đất, cạy chẳng ra
Đêm qua mưa đến trên núi nam
Mênh mông lạch chảy nước lan tràn
Mới biết cỏ khô đã dọn sạch
Rễ cần bám lại độ nửa gang
Chờ ngày cánh én lượn đưa thoi
Hái chút chồi non rau cần với
Chim Cưu thái lát rồi trộn lẫn
Nâng thêm vài chén rượu giao bôi

Lòng vui gieo mạ trước tháng ba
Mưa bay mờ phủ mặt hồ xuân
Nghe tiếng hồ hởi lúa chích nước
Mạ gieo đợi hạ gió lay mừng
Nguyệt vọng trên sương như hạt ngọc
Kết tà áo rủ cản gió đưa
Thu đến, sương tựa nhờ bông lúa
Làm thân lúa mảnh ngả nghiêng múa
Nghe tiếng cào cào bên bờ ruộng
Rộn rã như ngỡ trời sắp mưa
Nhìn thấy xuân đi qua chậu nước
Ngọc lạp lấp lánh trong thúng tre
Gạo quan ăn mãi thành quen miệng
Hồng thối ta xem như đất bùn
Chẳng biết vị chi mà cảm thán
Nay nghĩ xem ra cũng vừa bụng.

Nhà nông giỏi biết dùng sức đất
Mười năm hoang địa bỏ chơ vơ
Dâu đen, dâu đỏ, chưa kịp chín
Một mùa lúa mạch háo hức chờ
Mạ non gieo mới chưa tròn tháng
Đã thấy xanh xanh màu cỏ non
Nông phu rỉ rả khuyên ta chớ
Để lá mạ non lên quá khổ
Nếu như ta muốn giàu bánh trái
Thả thêm dê với trâu ra đê
Rồi bái tạ lời chân thật đó
No cơm, ấm áo thì nhớ về.

Trồng táo thì chờ mùa bóc vỏ
Trồng thông cũng không khác gì hơn
Chuyện mười năm tạm thời yên ổn
Nghìn năm cũng như gió mưa rào
Có người họ hàng làm chức quan
Ở vùng Tiềm Nhạc tặng cây cam
Thân cây ướm độ chừng ba tấc
Rọi khắp chỗ ngồi ánh chói chang
Trồng mất trăm lần mới gặp may
Gặp lúc xuân đương, tuyết bám đầy
Chừng nơi hàng giậu màu rủ bóng
Sắc xanh, vàng ngỡ một dòng sông.

Có ba người bạn chung xóm nhỏ
Giữa ải trần gian chốn Đông Pha
Cùng nhau làm lụng rồi chung bữa
Cũng bớt chút hạn buổi ban trưa
Phan bá lâu không thấy mua rượu
Quách bá đương lo chuyện thuốc men
Mười mẫu tre không ai đến hỏi
Cháu con Cổ bá chịu một phen
Khóc thương cho phận Đỗ Thập Di
Bàn với Chu Nguyễn có việc gì?
Thầy ta vốn là Bốc Tử Hạ
Tứ bề huynh đệ có khó chi.

Mã bá vốn là gã nghèo cùng
Hai mươi năm lẻ đội trời chung
Nay ta có việc luỵ đến bác
Dệt chiếc mũ dạ khó trùng trùng
Thương thay Mã bá dạo dột quá
Ngày đêm cứ mãi tâng bốc ta
Người đời cười cho mà không hối
Như chờ tàu thuỷ trước sân ga.