Tìm bài trả lời thơ

Kia là thềm cửa chính vào nhà quan,
Dịp lễ hội to dềnh dang, trang trọng,
Tâm lý nô lệ nhiễm trong máu nặng,
Nỗi sợ ăn sâu, cả thành phố này
Đi xe thăm những cửa uy quyền ngay;
Ghi sổ nhập tên mình và tước hiệu,
Khách ra về thấy lâng lâng, dễ chịu,
Hài lòng về bản thân đến độ khiến ta
Phải nghĩ rằng, họ làm tròn thiên chức đây mà!
Còn ngày thường, bên cửa vào lộng lẫy
Người vây kín, mặt mày nhầu nhĩ vậy:
Nào kẻ bày dự án, người lo chạy việc làm,
Ông già tuổi xế chiều cùng bà lão mất chồng.
Sáng, thư ký lông nhông chạy suốt,
Giao xong giấy tờ, quay về nghêu ngao hót,
Còn vài người thỉnh cầu khóc lóc, than thân.
Đã có lần tôi thấy những nông dân,
Toàn người Nga từ các miền quê xa tít,
Làm dấu thánh từ xa, hướng về nhà thờ hết,
Họ gục đầu, tóc trùm ngực một màu hung;
Người gác cửa ra. “Xin phép vào”, - dân xin,
Mặt lộ vẻ khổ đau thêm hy vọng.
Người gác cửa săm soi: khách tang thương bộ dạng!
Mặt và tay chân nắng sạm ngăm ngăm,
Trên vai là chiếc áo cũ được mang,
Đeo chiếc bị trên lưng còng sụn xuống,
Cổ đeo thánh giá, máu hai chân dồn cứng,
Chân đi giày bện những vỏ cây
(Ta biết rằng, họ đi đường đã nhiều ngày
Đến từ các tỉnh xa xôi nào đó).
Nghe tiếng hét với người gác cửa: “Mau đuổi họ!
Ông chủ không ưa dân đen rách rưới đâu!”
Và cửa sập vào. Đành đứng đợi ít lâu,
Nhóm mugich móc xu ra cho người gác cửa,
Họ không nhận tiền, cũng không cho ai vào nữa,
Tốp nông dân quay đi, trời nắng lửa thiêu nung
Họ cầu trời lên án người gác luôn,
Tay vung vảy tỏ ý đang bất lực,
Và một khi, tôi còn nhìn họ thực,
Đầu để trần, không mũ, bước chân đi…

Còn ông quan chủ dinh thự xa hoa kia
Vẫn đang ngủ say sưa quên trời đất…
Anh coi cuộc đời đáng tị ghen, ao ước
Là say mê thích nịnh hót, trẽn trơ,
Thói trăng hoa, tham ăn uống, bạc cờ,
Hãy tỉnh ngộ! Còn một niềm vui khác:
Hãy gọi họ quay về! Họ cậy nhờ anh tất!
Nhưng ai no rồi, thì không thấy điều tốt, không nghe…

Sấm trên trời cao chẳng khiến anh lo,
Vì sấm trần gian trong tay anh nắm chặt,
Và những kẻ vô danh thật
Mang nỗi đau không lối thoát trong lòng.

Anh nghĩ sao về nỗi khổ nhức nhối khôn cùng,
Dân nghèo đói liên can gì tới anh đã?
Cuộc sống lướt trôi qua hối hả
Không cho anh tỉnh ngộ để hưởng bất tận ngày vui.
Mà tỉnh để làm gì? Trò tiêu khiển của đám bút nô thôi
Anh coi là quyền lợi của nhân dân trước hết;
Không cần lợi quyền ấy, anh sống trong vinh hiển
Và một mai sẽ chết hưởng vinh quang!
Êm đềm hơn cả miền quê Arcadia thiên đàng
Tháng ngày lụi tàn của anh rồi khép lại.
Dưới bầu trời xứ Sisilia lôi cuốn mãi,
Trong bóng cây hương thơm ngát chào mời,
Ngắm nhìn ánh dương rực rỡ trên trời
Chìm sâu nơi nước trong xanh biếc,
Từng vệt sáng nhuộm vàng cho biển -
Đắm mình trong tiếng hát êm đềm
Con sóng trên Địa Trung Hải, - giống trẻ em,
Anh thiếp đi trong vòng tay âu yếm
Cả gia tộc thương yêu và quý mến
(Đang chờ mong anh chết đi ngay);
Hài cốt anh rồi được chuyển về đây,
Để tổ chức lễ tang trang trọng,
Anh sẽ xuống mồ…như anh hùng trong mộng
Bị quê hương nguyền rủa âm thầm,
Nhưng được tôn vinh bằng ca tụng tưng bừng

Và nói chung, cớ sao ta dựng dậy nhân vật ấy
Chỉ vì những con người nhỏ bé vậy? -
Có nên trút giận xuống đầu họ luôn
Có cách an toàn hơn… mà lại vui hơn
Là tìm kiếm một niềm vui đâu đó…
Mất gì đâu khi dân cầy chịu khổ:
Chính thiên mệnh đưa ta tới đây, thấy đã quen!
Khi ở trạm gác, lúc quán rượu nghèo hèn
Dân nghèo đói tu rượu đến đồng rúp cuối,
Rồi dấn bước ăn xin trên đường suốt
Và nỉ non. Ôi Đất mẹ thương yêu
Hãy chỉ cho tôi nơi cư trú ở đâu,
Tôi chưa thấy một vùng trời nào tất,
Nơi người gieo hạt và gìn giữ đất,
Nơi nông dân Nga không than khóc, rên la?

Họ khóc than ngoài ruộng, khắp nẻo đường xa
Họ gào khóc trong trại giam, nhà ngục,
Tay bị khoá, chân mang xiềng nặng trịch,
Họ than thân trong nhà xấy lúa, cạnh cây rơm,
Dưới gầm xe ngựa, nơi đồng cỏ, ngủ qua đêm;
Khóc nức nở trong lều riêng nát thiệt
Chẳng vui nhìn ánh sáng của Chúa, khi vầng dương xuất hiện;
Tiếng khóc than vang vọng khắp nơi nơi,
Bên thềm toà án, lâu đài cao vút tận trời,
Hãy bước ra sông Volga: tiếng nỉ non vang dội,
Trên mặt nước dòng sông của nước Nga vĩ đại?
Tiếng kêu than ở ta thành bài hát than thân
Khi người kéo thuyền gò lưng kéo xà lan!..

Ôi Volga! Ôi Volga! Mùa xuân đến thật
Nước sông đầy không tưới cho đồng đất,
Không khí tang tóc trĩu nặng của toàn dân
Bao trùm lên khắp chốn quê hương, -
Người ở đâu, ở đấy nghe vang oán thán…
Ôi tiếng ca thán làm ta tan nát
Tiếng rên la của anh nói hết điều gì
Anh có tỉnh ra? Bầu nhiệt huyết tràn trề
Hay, anh đầu hàng tuân theo số phận
Tất những gì trong khả năng, anh làm tròn nhất, -
Viết lên bài ca, nghe như tiếng khóc than
Và tinh thần mãi mãi được tôn vinh?..

Sao em mải nhìn đường, qđầy háo hức
Đứng cách xa nhóm bạn nói cười luôn?
Hẳn lòng em đang lo lắng, bồn chồn,
Chợt khuôn mặt rực hồng lên, ửng đỏ?

Nguyên cớ nào, em vội vàng chạy cố
Đuổi theo xe tam mã vút lao qua?..
Chàng sỹ quan khinh kỵ khoe dáng trên xe,
Mắt say đắm nhìn em, không biết chán!

Ngắm em mãi, say mê - ai chẳng muốn,
Đã gặp em, ai chẳng thích yêu em
Dải lụa hồng đang nhí nhảnh bay lên
Lẫn trong mái tóc đen như đêm tối;

Da rám nắng tôn má hồng thêm nổi
Lớp tơ non trông mơn mởn, dịu dàng,
Dưới lông mày như nét vẽ nửa vòng
Lấp lánh hiện ra, mắt nhìn nhí nhảnh.

Chỉ cần em nhìn long lanh ánh mắt
Đã lôi cuốn làm nóng máu chàng trai,
Khiến ông già tặng quà, phá sạch gia tài,
Gieo tình yêu vào chàng trai mãi mãi.

Em đáng được sống yên vui, thoải mái,
Một đời phong lưu, biết mấy nhẹ nhàng…
Nhưng phận em lại phải nhận khác thường:
Rồi làm vợ hầu anh chàng lười nhác.

Tạp dề mặc, kéo cao lên tận nách,
Bộ ngực đầy chảy sệ xuống dị hình
Chồng đánh em tàn độc, chuyện ngày thường
Và mẹ chồng cay nghiệt càng không thương xót,

Đời lao lực, nặng nề, bao chua chát,
Chưa nở hoa, em đã sớm lụi tàn,
Em đắm chìm vào ác mộng mịt mùng,
Làm lụng, chăm con, bữa toàn ăn vội.

Khuôn mặt em từng tinh nhanh, sôi nổi,
Luôn tràn trề sức sống mới hôm nào
Nay hiện về vẻ cam chịu biết bao
Lo lắng không đâu, xanh xao, bất hạnh.

Rồi em mất, vùi chôn mồ đất lạnh,
Thế là em đi hết số phận nặng nề,
Sức lực tàn phai, bỏ phí hoài ghê
Chồng chẳng vỗ về, bỏ bê lạnh cóng.

Đừng nhìn nữa con đường buồn trống vắng
Chớ chạy theo xe tam mã lao nhanh,
Nỗi u buồn đang tràn ngập trong tim
Hãy dập tắt rồi chôn sâu mãi mãi!

Đuổi sao kịp chiếc xe điên cuồng chạy:
Ngựa ăn no, cường tráng, sức đang sung,-
Xà ich ngà say, chàng khinh kỵ lao nhanh
Như cơn lốc đi tìm ngay cô khác…

Cô láng giềng Liuba chẳng nhận lời,
Sau cùng nói: “Vườn có chòi bát giác,
Chiều tối nhé, anh hiểu em, khỏi nhắc”
Và tôi chờ, sốt ruột ngóng tối trời!
Máu trong người trai trẻ sục sôi!
Mắt nhìn trời - trong lòng tôi e ngại
Mây đen phủ, bầu trời nhìn tối lại…
Mưa ào ào, sấm chớp giật ùng oàng!
Tôi nhíu mày, cau có bước ra vườn -
“Chẳng có ai, trời này, còn hò hẹn!
Mà Liuba vẻ tiểu thư, e thẹn,
Đang mưa giông ra vườn hẹn có mà khùng!
Dẫu cơn giông nàng chẳng thấy hãi hùng -
Mà ví thử…, nàng yêu mình đến vậy?..”
Không hy vọng, tôi rầu rầu ra nơi ấy,
Vừa tới nơi đã tròn mắt thấy Liuba!
Áo khoác nàng nhỏ tí tách nước mưa…
Tôi thương quá, giúp chim câu sưởi ấm!
Và từ ấy, thôi cau mày, cáu bẳn,
Mà mỉm cười, nghe trời lại nổi giông…

Hôm nay, đang vận đỏ hoá anh hùng,
Được đông đảo đồng lòng cùng ca ngợi,
Mai là tội phạm, bị loại ra đường,
Đời phản bội dìm bạn, đành hết phương cứu nổi…

Và ai hôm qua khâm phục bạn hết lời,
Vỗ tay ủng hộ, che mồm đầy răng nhọn,
Hôm nay bạn chìm nghỉm giữa đông người,
Tập thể đánh hội đồng thành chết hẳn…

Hôm nay đang trên ngai? Chớ vội vàng
Tin những kẻ đến chúc mừng mà chết sớm…
Giữa đám đông, kẻ giả dối biến mất vô hình!
Họ tước vương miện trên đầu bạn trước…

Những kẻ nào cúi rạp xuống chia vui,
Khi bạn thành công đang ngồi đỉnh sóng,
Họ đồng lòng phỉ nhổ bạn tới nơi
Họ hoan hỉ, nếu bạn đang hồi mạt vận…

Hôm nay, bạn ngã xấp mặt xuống bùn,
Nhưng bùn bẩn, hiểu cho, chỉ bên ngoài nhìn xấu!
Họ trong lòng đã đánh mất tâm hồn
Tim đen họ dơ bẩn hơn nhiều lắm!

Bạn cứ nhìn mắt kẻ phản bội xem,
Đâu thấy bóng bạn bè, anh em xưa cũ,
Thật giản đơn, Chúa nói với ta luôn:
Hãy vác thập tự trên vai, không ca thán…

Bạn cứ đi, cứ nhìn khắp xung quanh,
Hãy tìm kiếm ánh nhìn chân thành ai đó.
Người hai lòng dù sống sát nách bạn chăng
Cũng không đáng xếp vào hàng địch thủ…

Hôm nay, đang vận đỏ hoá anh hùng
Nhưng mai thành bia miệng cho người đời chửi mãi
Đừng làm anh hùng cho họ, hãy là chính mình
Tưởng chiến thắng lại hoá thành chiến bại!

Phần IV.Bữa tiệc đãi cả làng, cả tổng - Часть IV.Пир на весь мир

§.Chương 1.Thời gian đắng cay - bài ca cay đắng

2.Bài ca Nông nô. - Барщинная
3.Về Iakôp - một nông nô trung thành mẫu mực - Про холопа примерного — Якова верного

§.Chương 2.Nhóm chu du và người đi lễ cầu Chúa - Глава 2.Странники и богомольцы

“Người vô gia cư, người không gốc gác “-“Бездомного и безродного”
1-5. Ở đây, đoạn thơ muốn chỉ ra: kẻ lang thang, ăn nhờ ở đậu thì nhiều, họ chẳng lao động nhưng vẫn sống nhờ “kho lúa chung” - nghĩa bóng là nhờ sức lao động của nông dân cày cấy. Còn nông dân thực sự - chính là “горб” (cái lưng còng) của đất nước, gánh vác nuôi tất cả.
12-13.Đoạn này Nekrasov đang tả một hiện tượng xã hội: cả làng nghèo đói phải đi ăn xin, coi như một “nghề kiếm sống”. Người dân thương hại vì họ tin rằng đói khổ là thật hơn là giả dối.

19-20-22.афонские просфоры, слезки богородицы - Tuy vậy, ông cũng ghi nhận không ít trường hợp kẻ hành khất lại là trộm cắp, hay phụ nữ bán bánh thánh cũng chẳng hẳn là trong sạch. Những hàng hoá tôn giáo, thường là hạt, sợi hay chuỗi hạt được gắn với sự tích Đức Mẹ, kẻ giả hành hương lợi dụng để lừa gạt. Người hành hương “không đi xa hơn Troitsa-Sergiev” → nghĩa là chưa từng thật sự đến đất thánh, chỉ giả mạo.

37-40.перепортил всех - Còn “ông già với giọng ca lạ” thì dụ dỗ cả làng, nhất là các bà mẹ, khiến họ cho phép con cái học “thánh ca” với ông, nhưng ngầm có ý phê phán sự cả tin và lạm dụng lòng tin tôn giáo

49-50.отпраздновали волю мы
Как праздник так ругались
Đoạn này Nekrasov châm biếm cảnh “sau khi được giải phóng” (nông nô được trả tự do năm 1861): Người nông dân coi chửi bới như một cách trút nỗi lòng, đến nỗi họ coi bị cấm chửi tức là cấm nói. Việc “ăn mừng tự do” hoá ra chỉ là... được tha hồ cãi vã, chửi nhau, một sự mỉa mai cay đắng.

95.сорочьи яица 101,: Muốn có trí nhớ tốt, phải ăn nhiều trứng chim ưng.

198-200.такая почва добрая
О сеятель! приди!
Tấm lòng người Nga
Hình ảnh “đất mới, đất tốt” và “tâm hồn dân Nga” được nối tiếp: người dân tuy nghèo nhưng chưa cạn kiệt thiện tâm, như mảnh đất chỉ cần “người gieo hạt” để hồi sinh. Nekrasov qua đó khẳng định: tâm hồn Nga sâu như đất - luôn có mầm thiện, chỉ chờ người gieo hạt
Lòng tin dân gian
Tôn giáo trong Nekrasov không phải là nghi lễ nhà thờ mà là đức tin tự nhiên của người nông dân, tin vào

1 97-198-200 -201.Иона он же
lona (còn gọi là lonushka) - người hành hương già yếu, hiền lành, được dân quê xem như vị thánh. Ông không mang của cải, chỉ mang lời cầu nguyện và đức tin, và đi từ làng này sang làng khác. lona không giảng đạo, không hứa hẹn thiên đường, mà mang đến tình thương và sự bình yên
- một hình ảnh “Chúa trên mặt đất”.

217 -22.иконой шел Ионушка - Jona tìm nhà đến ở cùng, dựa vào các bức tranh thánh do chủ nhà bày ra cho khách.
222-225.чашей полной по милости Ионушки становится она - Nekrasov viết với giọng trang nghiêm, giàu nhịp Kinh Thánh - mỗi câu như một lời khải thị thiêng liêng. Khi ông ở đó, mọi người đem quà, thức ăn, đồ dùng tới tặng, khiến nhà nghèo bỗng chốc trở nên sung túc.
Đây là hình ảnh phép lạ của lòng nhân hậu- “người nghèo giúp người nghèo”, không do quyền lực, mà do lòng tin.

@@
02.Chuyện hai đại phạm nhân - О двух великих грешниках

3.Соловки (Соловецкий монастырь)” - tu viện nổi tiếng ở Biển Trắng,

6. Был Кудеяр - атаман” -
Kudeiar là nhân vật huyền thoại trong dân gian Nga: một tên cướp khét tiếng, sau ăn năn, đi tu và trở thành thánh.

“29.Старцем, в одежде монашеской” - “như một ông lão tu hành” → biểu tượng của tội nhân hoá thánh: không chính thức là tu sĩ, nhưng sống như tu sĩ.

41-44.Tuyệt - đây chính là cao trào đầu tiên trong phần “thần khải” (mặc khải) của truyện “0 двух великих грешниках” - khi Chúa thương xót Kudeiar, và qua giấc chiêm bao (hoặc mặc khải), cho ông một sứ mệnh sám hối cuối cùng.
Nekrasov viết với giọng trang nghiêm, giàu nhịp Kinh Thánh - mỗi câu như một lời khải thị thiêng liêng.

46-47-48.выбрал ты дуб вековой Срежь его той же рукой:
Kudeiar là nhân vật huyền thoại trong dân gian Nga: một tên cướp khét tiếng, sau ăn năn, đi tu và trở thành thánh. Biểu tượng trung tâm của đoạn này - dụng cụ tội lỗi trở thành dụng cụ cứu chuộc.
Cây sồi là biểu tượng của sức mạnh, thời gian và tội lỗi lâu đời; chặt nó là chặt đứt gốc rễ tội lỗi.

57.режет Tuyệt vời - đây là đoạn cực kỳ cảm động và cũng đầy biểu tượng: Режет упругое дерево” - “chặt cây dẻo dai” → biểu tượng cho tội lỗi khó dứt, cho sức bền của quá khứ.

62.Хилый, больной человек” - “một người bệnh tật, yếu ớt” - con người phàm nhỏ bé trước tội lỗi khổng lồ. Kudeiar (kẻ đại tội nhân) làm theo mệnh lệnh thánh - chặt cây sồi tội lỗi, nhưng sức yếu, tuổi già, làm mãi không xong.
Nekrasov biến cảnh lao động này thành hình ảnh của hành trình chuộc tội con người: chậm, khổ, tưởng như vô vọng, nhưng luôn trong đức tin.

58.Господу славу поет” - “hát ngợi khen Chúa” → dù lao khổ, ông vẫn giữ lòng tin, hành động chuộc tội được thiêng hoá thành câu nguyện.
Годы идут” - thời gian vô tận → gợi cảnh “sám hối suốt đời”.

69.пан Глуховский " - tên quý tộc Ba Lan (Nekrasov hay châm biếm tầng lớp “này”).
87-88.бросился к пану Глуховскому Нож ему в сердце вонзит 91-94.Рухнуло древо громадное Đây là đoạn chuyển nhịp lớn: Nekrasov sắp cho thấy phép lạ - con người không thể, nhưng Chúa sẽ giúp. Đây là đoạn cao trào đạo lý trong cảnh nhà tu giết “pan” - hình ảnh cây cổ thụ đổ vừa là dấu hiệu thiên khải vừa là ẩn dụ cho sự sụp đổ của tội ác và gánh nặng tội lỗi.
Đây là một dụ ngôn (ngụ ngôn tôn giáo):
* Hai kẻ phạm tội lớn nhưng ăn năn,
* Một người tìm thấy ơn cứu rỗi trong lòng thương người,
* Người kia chuộc tội bằng lòng tin và việc lành.

Trong dân gian, ngay cả “tội nhân” cũng có thể thành “thánh”
- nếu biết yêu thương, giúp người, và sống theo lẽ thiện.

• Nekrasov mượn truyện Kudeiar để biểu trưng cho con đường chuộc lỗi của nước Nga - từ tội lỗi, áp bức, đến thức tỉnh và cứu rỗi bằng lòng nhân hậu.

§.Chương 3. Cũ và Mới

2.Cái tội của nông dân
3.Đói
4.Ôi trời hỡi, sao mà đói quá
5.Khúc ca Người lính

§.Chương 4.Thời buổi tốt lành - bài ca tốt đẹp

3.Bài ca Muối mặn

Anh có thấy, hè trôi qua chớp mắt?
Và đời ta vụt biến mất thật nhanh!
Chạy tiếp sức sao thành cực ngắn
Giải thưởng quan trọng nhất trong đời -

Là yêu thương bao giây phút tuyệt vời
Từng tia sáng lọt qua nơi cửa sổ.
Vậy mà anh sống chăng hay chớ cuộc đời
Hay cứ như trong giấc mơ hoài…
Tay lần giở từng trang toàn kí ức
Những mảnh đời lổng ghép,
Chợt trái tim ta
Lại đập nhanh.

Bao điều còn đang nói dở dang
Làm hồn ta hoang mang trăn trở.
Giờ còn kịp sửa sang thêm điều gì nữa,
Nhưng làm sao lấy lại giờ đây
Những bông hoa tặng mẹ chưa mua ngay,
Những lời nói ấm lòng…
Nụ cười thân thương, ngọt ngào nhất.
Còn chuyện tình yêu

Chưa kịp nói, vẫn chưa quá muộn thật
Với người ở bên đang đợi.
Không nhận ra trời sáng rực đầy sao -
Tâm hồn đang lâm bệnh.
Không ôm hôn người thân đang hờn giận -
mắc bệnh tim.
Tâm hồn đã mù loà. Cha đang ngóng nhìn trời,
Mặt cha buồn rười rượi…

Hãy yêu ngay đi. Hãy chào bình minh nhé!
Hãy nguyện cầu! Cứ ước mơ!
Anh có thấy, hè trôi qua chớp mắt?
Chưa kịp nhìn thì đã hết đời ta!

Mọi thứ trên đời đều trôi qua mau:
Nào buồn phiền, nào mất mát, đớn đau.
Mưa xối xả rồi sau tạnh hẳn:
Trời không thể suốt đêm ngày sầu thảm.
Ngay tình đầu chẳng thể đẹp hơn,
ôi, trời hỡi! lại càng nhanh quên lãng,
Khi tuổi đời cao, cạn kiệt sức ta,
Mà ngày mai ở xa trông mờ mịt.
Lời thì thầm “Anh đã yêu em”
Nay thành món quà không ai muốn nhận,
Anh cứ ngồi gặm nhấm kỉ niệm xưa,
Xin trời cho anh cứ tin
chuyện từng diễn ra trong quá khứ!
Thế là mọi thứ đã xong.
Em còn biết nói gì? làm sao đây nhỉ?
À, nhớ rồi -
Có một thời… em đã yêu anh…

56-57.Не плюй на раскаленное Железо — зашипит! —
Giải nghĩa bóng:
Đây là thành ngữ, lời cảnh báo theo kiểu châm biếm dân gian. Ý nói:
Đừng làm điều ngu ngốc, dại dột hoặc khiêu khích — sẽ chỉ khiến bản thân bị tổn thương hoặc gặp rắc rối.
Tương đương trong tiếng Việt có thể hiểu như:
• “Chớ dại đụng vào lửa!”
• “Tự mình chuốc hoạ vào thân.”
• “Đừng chọc vào chỗ nguy hiểm.”
Tóm lại:
Câu này nhấn mạnh sự khôn ngoan, biết kiềm chế — đừng phản ứng nóng nảy hay làm việc vô ích, vì chỉ thiệt thân mà thôi.

75.Что рожь добрее родится Из краденых семян. Hạt giống ăn trộm được mọc thành lúa tốt nhất. Lúa trồng từ hạt giống ăn trộm là tốt nhất.
Trong ngữ cảnh thơ Nekrasov, những người nông dân nghèo thường tin vào những điều “ngược đời”, ví dụ:
lúa gieo từ hạt ăn cắp sẽ mọc tốt hơn,
con bò vắt trộm sữa sẽ cho nhiều hơn,
bánh thánh lấy lén thì “linh” hơn…
Những niềm tin như vậy phản ánh trình độ dân trí thấp, sự tuyệt vọng và nghèo khổ, khiến người dân tự an ủi mình bằng mê tín, chứ không phải cố ý xấu xa.
Tóm lại:
Câu này là lời nói của dân quê chất phác, cho thấy nhận thức sai lầm rằng “lúa ăn cắp mới mọc tốt”, qua đó Nekrasov phê phán nhẹ nhàng sự dốt nát và nghèo túng đã làm méo mó đạo lý nông dân Nga.

87.В Екатеринин день - ngày 24 tháng mười một, theo lịch cũ. Ngày du chơi, lần trượt băng tuyết đầu tiên trong mùa.

173.Благовещенье — ngày hội của nhà thờ mừng Đức bà Maria, khi ngài nhận tin vui về việc sắp sinh Chúa Jesu. Lễ tổ chức vào ngày 25 tháng ba theo lịch cũ. Cũng coi là lễ đón tiếp mùa Xuân.

174.Казанская — ngày lễ của nhà thờ kỉ niệm tranh thánh “Đức Mẹ Kadan “, thường tổ chức một năm hai lần, vào ngày 08 tháng bảy và 22 tháng mười theo lịch cũ.

190.А тут беда подсунулась
Абрам Гордеич Ситников
Sitnikov là viên quản lý điền trang của địa chủ, thuộc tầng lớp trung gian giữa quý tộc và nông dân. Hắn đại diện cho kiểu người xảo trá, dâm đãng, lợi dụng quyền thế, rất phổ biến trong xã hội Nga phong kiến mà Nekrasov thường phê phán: hắn trắng trợn tán tỉnh Maria bất chấp đã biết chuyện Maria có chồng.

206.Коты — giày đông của nữ
215.Корчага — bình nước bằng gốm, sành.

Trong Nhật ký của mình, khi bàn về cuộc đấu súng và cái chết của Puskin, nữ bá tước Phikelmôn có nhận xét rằng:
…người phụ nữ bất hạnh [N.N.Puskina] đã lâm vào một tình huống giả trá nhất. Không dám cất tiếng nói chuyện với anh rể tương lai, không dám đưa mắt lên nhìn anh rể, bị cả xã hội theo dõi, xét nét, nàng luôn trong tâm trạng hốt hoảng, không bình yên, không dám tin rằng, Georges d’Anthès lại chọn chị gái chứ không chọn nàng (thích chị gái hơn nàng), liệu có phải do nàng ngây thơ, hay có thể, do suy nghĩ đơn giản, chất phác đến mức ngạc nhiên, [29] nàng đã tranh luận với chồng, liệu trong tim một người có tình yêu mà nàng rất trân quý lại có thể thay đổi chỉ do tính háo danh mà thôi [31][94]
Theo ý kiến của Phikelmôn, điều làm Puskin hết sức đau buồn là nhiều bạn bè của nhà thơ lại lên án việc làm của Natalia Nikôlaiepna.

GPT bình luận:
Trong câu tiếng Nga, cụm từ «в сердце, любовью которого она дорожила» nghĩa là:
• trái tim (của người đàn ông) mà nàng trân quý tình yêu của anh ta.
“Người đàn ông” ở đây không phải Pushkin, mà là Georges d’Anthès.
Tức là:
• Natalia không muốn tin rằng D’Anthès lại có thể thay đổi tình cảm của mình;
• nàng quý trọng tình yêu mà D’Anthès dành cho nàng (tức là nàng tin – hoặc thích nghĩ – rằng D’Anthès yêu mình);
• và nàng tranh luận với Pushkin xem liệu D’Anthès có thể thay đổi lòng mình đến mức… bỏ nàng để theo đuổi chị gái hay không.
Tóm lại:
“trái tim” là trái tim của D’Anthès, còn “tình yêu mà nàng trân quý” là tình yêu của D’Anthès dành cho chính nàng.
1. Natalia hoàn toàn không ý thức được mức độ nguy hiểm
Theo rất nhiều hồi ký đương thời, Natalia:
• không hiểu rằng lời ong tiếng ve về nàng và D’Anthès đã đến mức đe doạ thanh danh Pushkin;
• không hiểu rằng Pushkin bị dồn vào thế phải thách đấu;
• không nghĩ rằng chuyện ấy là “tình yêu” mà ai đó nghi ngờ nàng.
Nàng nhìn D’Anthès như một người ngưỡng mộ vô hại trong xã hội thượng lưu — điều vốn rất phổ biến thời đó.
=> Vì không cảm thấy có lỗi, nàng không thấy cấm kỵ khi bàn về chuyện anh ta.
2. Natalia tin rằng D’Anthès chỉ tán tỉnh mình như một trò giao tế
Thời ấy, trong xã hội Petersburg:
• phụ nữ đẹp thường được đàn ông theo đuổi công khai như một “trò chơi”,
• nhưng điều đó không đồng nghĩa ngoại tình,
• và các bà vợ vẫn có thể kể lại với chồng như một chuyện “tào lao salon”.
Nàng tưởng đây chỉ là dạng chuyện phiếm xã giao, không phải vấn đề sâu sắc.
3. Natalia muốn chứng minh với chồng rằng… không có gì đáng ghen!
Theo hồi ký của Vyazemsky và Gorchakov, Pushkin đã ghen nặng và tỏ thái độ căng thẳng.
Khi Natalia nói:
“Không thể nào D’Anthès lại đổi dạ thay lòng nhanh vậy đâu!”
– nàng có thể chỉ muốn trấn an chồng, ý là:
“Anh ghen vô lý rồi, chuyện đó không phải như anh nghĩ”.
Nhưng nàng không biết rằng chính câu nói ấy làm Pushkin càng đau đớn hơn.
4. Natalia không hiểu trò “cưới chị – tán em” của D’Anthès
Khi D’Anthès bất ngờ đính hôn với chị gái nàng (Ekaterina Goncharova), Natalia:
• hoàn toàn rối trí,
• không hiểu vì sao một người từng theo đuổi mình lại cưới một cô gái khác,
• nên mới hồn nhiên hỏi chồng về “khả năng thay lòng đổi dạ.
Trong đầu nàng, đây chỉ là một nghịch lý tâm lý, không phải đề tài “nghi ngờ đạo đức”.
5. Natalia nói vì quá tin chồng
Dù những năm sau có nhiều lời đồn, nhưng trong thực tế:
• Natalia rất yêu và tôn trọng Pushkin,
• và thường chia sẻ với chồng những điều nàng không hiểu.
Nàng tưởng rằng nàng đang tìm lời khuyên từ người chồng thông minh, chứ không ngờ điều này đang xúc phạm lòng tự trọng của ông.
Tóm lại:
Natalia dám nói chuyện này với chồng không phải vì vô lễ hay táo bạo, mà vì:
• nàng hồn nhiên, không thấy có gì nghiêm trọng,
• nàng không hiểu tình hình chính trị–xã hội xung quanh,
• nàng chỉ muốn giải thích rằng nàng không có lỗi,
• và nàng hoàn toàn không thấy mình đang chạm vào nỗi đau của chồng.
Đó là một trong những bi kịch lớn nhất:
Pushkin hiểu mọi thứ; Natalia không hiểu gì.

Chương 5. Con sói cái - Глава 5. Волчица

4-5.в рот яблоко До Спаса не беру..
Điều kiêng: nếu trong nhà có trẻ bị chết còn nhỏ tuổi, mà người mẹ lại ăn táo trước lễ Phục sinh, thì đứa con trên thiên đường sẽ không được tặng quà.

5..Спас — là tên gọi ba ngày lễ phục sinh của nhà thờ, cùng trong tháng tám theo lịch cũ: ngày 1 - (lễ Phục sinh mật ong), ngày 6 - (lễ Phục sinh táo). và ngày 16- (lễ Phục sinh Bánh mỳ) gắn với việc tiễn đưa mùa hè, thu hoạch xong.

49.Песочный монастырь — Игрицкий, theo tên gọi trong dân gian, — Песошный (gọi theo tên con sông Pexôshnia) một tu viện nằm cách Kôxtrôma mười sáu vecta trên đường Ỉarôxlavxki.

Что на роду написано, Того не миновать! —
Số phận thế nào, thì đành phải chịu. Tránh trời không khỏi số.

129-130.а бабам на Руси три петли шелку белого
Đàn bà có ba vòng thòng lọng: Thòng lọng đầu tiên là lụa đỏ, (…) Thòng lọng thứ hai là lụa trắng, (…), Thòng lọng thứ ba là lụa đen)
+ChatGPT giải thích:
Nekrasov mượn biểu tượng dân gian “ba vòng tơ” để nói đến số phận bi thương hoặc con đường đời đã được định sẵn của con người (thường là nông dân, phụ nữ).
• Vòng đỏ – khởi đầu, tình yêu, tuổi trẻ.
• Vòng trắng – hy vọng, chờ đợi, sự cam chịu.
• Vòng đen – kết thúc bi kịch, cái chết hoặc khổ đau.
Nói cách khác, “ba vòng tơ” là hình ảnh nghệ thuật cô đọng cho toàn bộ hành trình của đời người trong xã hội Nga cũ – từ tuổi xuân đến bi kịch cuối cùng.
Tóm lại:
“Ba vòng tơ đỏ, trắng, đen” trong thơ Nekrasov là một ẩn dụ dân gian về định mệnh và khổ đau của con người, nơi ba màu tượng trưng cho sự sống – hi vọng – cái chết.

+Một cách giải thích khác:
Người con gái có ba số phận:
-Белая - девка-вековуха- con gái không đi lấy chồng và ở vậy cùng cha mẹ suốt đời,
-красная - có chồng,
-чёрная - vào tu viện
GPT:…chồng thêm một lớp bi kịch xã hội:
ba “đường đời” ấy — đường nào cũng không mang lại hạnh phúc trọn vẹn cho người phụ nữ nông dân.
• Ở vậy → nghèo, cô độc.
• Lấy chồng → cực khổ, bị đày đoạ.
• Đi tu → trốn đời, bi thương.
Vì thế, hình ảnh ba sợi tơ thành biểu tượng cho định mệnh khép kín, không lối thoát của người phụ nữ Nga.
Dịch tự nhiên:
Ba vòng tơ:
Vòng trắng — đời con gái ở vậy,
Vòng đỏ — đời đàn bà có chồng,
Vòng đen — đời người tu hành, trốn khổ.

Chương 7. Một năm khó khăn - Глава 6. Трудный год

2.Звезда играла на небе
В тот год необычайная ~ Сбылось: пришла бесхлебица! —
Theo dân gian, khi có sao Chổi xuất hiện, là điềm báo có chiến tranh hay tai hoạ thiên nhiên nặng nề.
23-24.Рубазу чистую надела в Рождество Что я беду накликала ~ Надела в Рождество. — Mặc áo sạch vào lễ Phục sinh là gây ra tai hoạ.
65-67.Да правды из мошенника ~ Что тени из стены! —
Tìm sự thật từ kẻ lừa đảo – cũng như tìm bóng từ bức tường!
Hoặc dịch tự nhiên hơn:
Từ kẻ gian mà đòi chân lý – chẳng khác gì đòi cái bóng từ tường!
Ý nghĩa tổng quát:
Câu này là lời châm biếm, phê phán — nói rằng từ kẻ gian trá thì không bao giờ có thể mong có sự thật hay lẽ phải.
Giống như tục ngữ Việt Nam có thể dịch tương đương:
Đòi nghĩa ở kẻ gian, khác nào vắt đá ra nước.”
hoặc
“Tìm công lý ở kẻ dối trá cũng như tìm bóng trong tường.”

Нет мужа, нет заступника! — Không có chồng thì không có ai bảo vệ.

Chương 7.Bà tỉnh trưởng- Глава 7. Губернаторша

62-63.Рабочий конь солому ест, А пустопляс — овес! —
Ngựa làm việc thì ăn rơm,
Còn ngựa lười, ngựa chơi thì ăn yến mạch!
Giải thích ý nghĩa:
Đây là một câu châm ngôn, tục ngữ mỉa mai trong thơ Nekrasov (và trong dân gian Nga), nói về sự bất công xã hội:
• “Рабочий конь” – con ngựa làm việc vất vả → tượng trưng cho người lao động, nông dân.
• “Пустопляс” – con ngựa lười, chỉ biết “nhảy nhót vô ích” → tượng trưng cho kẻ ăn không ngồi rồi, bọn quan lại hoặc kẻ sống sung sướng mà chẳng làm gì.
• “Солома” (rơm) là thức ăn tồi.
• “Овес” (yến mạch) là thức ăn tốt, chỉ dành cho ngựa quý.
Nghĩa bóng: người làm việc cực nhọc thì chịu khổ, kẻ vô tích sự lại được hưởng thụ.
Ý nghĩa phê phán:
Câu thơ thể hiện tinh thần hiện thực phê phán đặc trưng của Nekrasov:
Trong xã hội Nga phong kiến, sự bất công lộn ngược đến mức kẻ làm việc thì đói, còn kẻ ăn bám lại no đủ. Перефразировка народной пословицы «Рабочий конь на соломе, а пустопляс на овсе» (Даль, с. 39).

«111.Чей памятник?» — Сусанина. — Tượng của Ivan Xuxanin (tác phẩm của nhà điêu khắc V.I. Đemut-Manil ôpxki), được dựng tại Kôxtrôm vào năm 1851.

CHương 8.Truyện ngụ ngôn của đàn bà - Глава 8. Бабья притча

60.Спасибо! умер Ситников
Nhân vật Sitnikov (Ситников)
Sitnikov là viên quản lý điền trang của địa chủ, thuộc tầng lớp trung gian giữa quý tộc và nông dân. Hắn đại diện cho kiểu người xảo trá, dâm đãng, lợi dụng quyền thế, rất phổ biến trong xã hội Nga phong kiến mà Nekrasov thường phê phán.
Maria
Maria là người phụ nữ nông dân có chồng – hiền lành, trong sạch, tiêu biểu cho vẻ đẹp đạo đức của người phụ nữ Nga. Sitnikov tán tỉnh cô, nhưng cô cự tuyệt.
Mẹ chồng cô lại lo rằng con trai sẽ bị bắt đi lính, nên đồng ý cho con dâu chiều ý viên quản lý — hy vọng hắn giúp gia đình thoát nạn. Đây là chi tiết rất bi kịch, thể hiện sự tha hoá do nghèo đói và áp bức: người dân bị đẩy đến chỗ phải hi sinh phẩm hạnh để sống sót.
“Спасибо, умер Ситников”
Câu này thể hiện tâm trạng nhẹ nhõm, biết ơn số phận khi kẻ đe doạ danh dự và hạnh phúc của Maria đã chết.
Nó có thể hiểu là:
“Tạ ơn trời, Sitnikov chết rồi — Maria thoát nạn.”
Đó là sự vui mừng xen lẫn cay đắng: người dân nghèo chỉ có thể “hạnh phúc” khi cái ác tự tiêu diệt, chứ bản thân họ không đủ sức tự bảo vệ mình.

75-78.У гроба Иисусова ~ В Иордань-реке купалася… — Thành phố Jerusalem ở Palestin, theo truyền thuyết trong Kinh Thánh, nơi có mộ Chúa Jesu, và núi thánh Aphon ở Hy Lạp, sông Jordan chảy gần Jerusalem, Chúa Jesu đã tắm ở đây - là những nơi linh thiêng.

81.”Ключи от счастья женского ~ Гуляет — бог забыл!..» — Cơ sở của truyền thuyết về chùm chìa khoá mở ra hạnh phúc có trong mô tip «Плача о писаре» И. А. Федосовой

Nếu em gái nhỏ tuổi hơn lấy chồng trước chị cả, thì chị cả sẽ bị gọi là “gái ế”, hàng tồn kho,

101,Điềm báo: Muốn có trí nhớ tốt, phải ăn nhiều trứng chim ưng.

Крепь – chế độ nông nô / vật cản, nút thắt, chướng ngại, trở ngại