Tìm bài trả lời thơ

Làng chúng tôi lạnh lẽo, đói ăn.
Buổi sáng trông buồn, phủ sương, ẩm ướt,
Tiếng chuông đánh nơi xa nghe trầm đục,
Gọi con chiên đến lễ tại nhà thờ.
Trong tiếng chuông ngân đục trầm mờ
Có gì đó nghiêm trang, uy quyền, dữ dội
Vào sáng ấy, tôi đến nhà thờ khi mưa gió nổi
Và chẳng bao giờ tôi quên tiếng chuông đưa.
Người trong làng có trẻ, có già,
Vừa khóc vừa gập mình cúi lạy,
Cầu trời chấm dứt những ngày thiếu ăn hành hạ
Dân thiết tha cầu nguyện chân thành.
Hiếm khi thấy tâm trạng đau lòng
Và người làng nghiêm trang đến thế!
“Xin Chúa thương dân và bạn bè của dân hơn nữa!-
Chính tôi tự nhiên nói nhỏ thì thầm.-
Xin Chúa nghe chúng con cầu khẩn lòng thành.
Cho những người phục vụ dân lành tận tuỵ,
Cho những kẻ sống cảnh đi đầy khổ nhục,
Cho những ai bị bắt vào tù,
Cho người tranh đấu suốt những năm ròng,
Và trong cuộc chiến này còn trụ vững,
Những người đã nghe bài ca nô lệ cuối,
Lạy Chúa, chúng con cầu nguyện từ đáy lòng mình.”

Hai trăm ngày,
Hai trăm đêm
Những đau đớn của anh đang tiếp diễn;
Hết ngày đến đêm
Trong trái tim em
Tiếng rên rỉ của anh vang lên mãi,
Hai trăm ngày
Hai trăm đêm
Những ngày đông tăm tối,
Những đêm đông trời sáng trong…
Dina ơi! Hãy nhắm đôi mắt em mệt mỏi!
Dina ơi! Hãy chợp mắt một lúc đi em!

Chẳng lâu nữa, tôi làm mồi cho mục rữa.
Chết thì hay, nhưng hấp hối quá nặng nề;
Tôi chẳng cầu ai thương xót, mủi lòng,
Mà cũng chẳng còn ai để mà thương hại.

Họ tộc nhà tôi là quý tộc dòng vạn đại -
Tiếng đàn thơ tôi không góp công mãi cho họ hàng
Và với nhân dân tôi xa lạ vô cùng,
Kể từ lúc sinh ra, tới sau này có chết.

Những ràng buộc bạn bè, những liên minh trái tim thân thiết -
Đều đứt gãy rồi, từ nhỏ tôi đã nhận về
Bao kẻ thù truyền kiếp muôn đời,
Còn bè bạn trong đấu tranh đều mất mạng.

Những ca khúc tiên tri chưa một lần hát lên trọn vẹn,
Họ ngã xuống vì phản bội và bạo lực thanh trừng
Giữa tuổi thanh xuân, nhìn tôi từ trên tường
Là ảnh họ ánh lên mắt nhìn trách móc.

Về Tổ quốc của chúng ta buồn thảm
Sống xa quê hương, mong anh chớ lãng quên
Khi góp gom đủ sức, hãy về với quê hương,
Lại bước lên đường văn chương, báo chí…

Con đường ấy, làm sao đi qua một bước
Nếu không thoả hiệp với chính bản thân mình,
Chỉ ở đây, ta mới mua được sự tha thứ, cảm tình
Từ những người có lương tri, bằng biết bao công sức.

Phải, thà cứ liều tuân theo cuộc sống…
Chỉ lao động, với mục tiêu chẳng vụ lợi, vô tư,
Còn hơn đem phần còn lại đời ta
Hiến cho cuộc sống yên thân, nhàn hạ.

Xin đừng nói: “Ông ta quên thận trọng!
Ông sẽ thành nạn nhân của số phận mình…”
Cũng hiểu rõ như ta, ông thấy không thể nào
Vẫn phục vụ điều thiện, mà không phải hy sinh mình trước.

Nhưng lòng yêu thương của ông cao cả hơn, sâu sắc,
Tâm hồn ông không so đo ích kỷ tầm thường.
“Sống cho bản thân chỉ có thể trong cảnh yên bình,
Nhưng có thể chết một khi vì người khác!”

Ông nghĩ vậy nên chấp nhận thản nhiên cái chết.
Ông không nói: đời ông là cần thiết vô cùng
Không cho rằng chết là vô ích, uổng công
Ông hiểu rõ số phận ông từ lâu lắm…

Đến giờ này ông chưa bị căng lên cây thập tự,
Nhưng đến lúc, ông sẽ chịu cảnh bị đóng đinh;
Ông được cử đến đây nhờ Chúa của Phẫn nộ và Đau buồn
Để nhắc nô lệ thế gian biết trên đời có Chúa.

Ngay khi dùng giọng thầm, chúng ta chưa hề hát,
Chúng ta là ca sĩ khốn cùng!
Đứng trên bờ, chờ biển lặng, trời quang,
Hệt như cánh tay chèo lười nhác.

Đến cùng tuổi già là bệnh tật, khổ đau thân xác;
Cuộc đời vô ích đã lướt qua.
Giá trước giờ phút chia tay mà
Đẩy thuyền ra biển khơi đầy tràn tội ác,

Hãy lái thuyền thẳng đường và dũng mãnh, -
Cứ xông lên, Ta đi bước đầu tiên,
Ngay bước thứ hai, họ đã cắt đứt họng anh!
Ơi người bạn thiếu thời của tôi (nay thành thù địch)!

Tôi chẳng ngạc nhiên khi anh cho rằng tốt nhất
Là rời xa Tổ quốc thân thương;
Muốn sống vì quê hương - cần sức mạnh thép gang,
Cần ý chí thép, để mà tiêu mất xác

«Những khúc ca cuối cùng» (1876–1877) của Nikolai Alekseyevich Nekrasov là cuốn nhật kí bằng thơ về những tháng ngày cuối đời của nhà thơ. Toàn bộ chùm thơ thấm đẫm cảm nhận về cái chết đang đến gần, những đau đớn thể xác, đồng thời cũng chan chứa một tình yêu mãnh liệt đối với cuộc sống và thi ca.
Trong những bài thơ ấy, Nekrasov nói về cái chết không phải bằng cách tô vẽ lãng mạn, cũng không phải bằng thứ bi tráng giả tạo. Nhân vật trữ tình của ông can đảm nhìn thẳng vào kết cục không thể tránh khỏi, nhưng đồng thời nhiều khi vẫn trải qua một cuộc giằng co đau đớn giữa khát vọng sống và ý thức về số phận đã được định đoạt.
Nhiều bài thơ trong chùm mang tính chất tự bạch: nhà thơ tổng kết cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của mình, hồi tưởng những gì đã qua, suy ngẫm về bổn phận đối với nhân dân, về cái giá phải trả cho sự phụng sự nàng thơ, cũng như về những sai lầm của chính bản thân.
Sức mạnh đặc biệt của «Những khúc ca cuối cùng» nằm ở sự kết hợp giữa bi kịch riêng tư sâu sắc với ý thức công dân vốn là nét đặc trưng của Nekrasov. Giọng điệu thân tình, những lời hướng tới người thân yêu, cảm giác cô đơn, nhưng đồng thời vẫn giữ được phẩm giá con người — tất cả đã làm nên một trong những trang thơ xúc động nhất của thi ca Nga thế kỉ XIX.

Không! nhà thuốc chẳng giúp được cho tôi,
Bác sỹ lão luyện, uyên thâm đành chịu:
Vậy tại sao đem con người ra đầy đoạ?
Ôi trời ơi! Hãy cho tôi được chết ngay!

Bạn bè vờ vĩnh bình thản thay,
Con chó mực trung thành của tôi ủ rũ,
Đôi mắt vợ vừa dịu dàng vừa nghiêm quá,
Tôi trải qua cơn tra tấn vừa đây.

Dù bệnh âm thầm, chưa phát đớn đau,
Tôi ru ngủ mình bằng cơn mơ lạ,
Rằng trần nhà có khi sập xuống cả
Như bia đá ép xuống bẹp ngực tôi.

Ước gì tôi dễ dàng từ giã cuộc đời,
Không đau đớn kéo dài… Bình yên, chào vĩnh biệt!
Như giông bão, ào đến bệnh tật:
Tôi không nằm giường mà nằm đống kim đâm.

Tôi đấu tranh với căn bệnh đớn đau,
Đang chống chọi, phải nghiến răng ken két…
Ôi nàng Thơ! Nàng với tôi từng là bạn thiệt,
Hãy đến tìm tôi lần sau chót tôi mời!

Tôi trải qua những bão tố thế rồi;
Em cho tôi sức mạnh đầy kì diệu,
Khi cài những bông hồng vào vòng gai nhọn,
Em giúp tôi chịu đựng cơn tra tấn vừa qua.

Bằng sức lực mạnh mẽ cơn say mê
Hãy chiến thắng những cơn đau thể xác,
Ngọn lửa tình yêu, phục thù, phẫn uất
Em hãy nhen trong tim tôi cháy bùng ngay!

Bao mộng mơ có cánh nhẹ như mây
Ùa vào lấp đầy trong tôi tưởng tượng,
Và ngôi mộ tối tăm, tù túng nặng,
Em hãy đào bia mộ bật tung lên!

Kia là thềm cửa chính vào nhà quan,
Dịp lễ hội to dềnh dang, trang trọng,
Tâm lý nô lệ nhiễm trong máu nặng,
Nỗi sợ ăn sâu, cả thành phố này
Đi xe thăm những cửa uy quyền ngay;
Ghi sổ nhập tên mình và tước hiệu,
Khách ra về thấy lâng lâng, dễ chịu,
Hài lòng về bản thân đến độ khiến ta
Phải nghĩ rằng, họ làm tròn thiên chức đây mà!
Còn ngày thường, bên cửa vào lộng lẫy
Người vây kín, mặt mày nhầu nhĩ vậy:
Nào kẻ bày dự án, người lo chạy việc làm,
Ông già tuổi xế chiều cùng bà lão mất chồng.
Sáng, thư ký lông nhông chạy suốt,
Giao xong giấy tờ, quay về nghêu ngao hót,
Còn vài người thỉnh cầu khóc lóc, than thân.
Đã có lần tôi thấy những nông dân,
Toàn người Nga từ các miền quê xa tít,
Làm dấu thánh từ xa, hướng về nhà thờ hết,
Họ gục đầu, tóc trùm ngực một màu hung;
Người gác cửa ra. “Xin phép vào”, - dân xin,
Mặt lộ vẻ khổ đau thêm hy vọng.
Người gác cửa săm soi: khách tang thương bộ dạng!
Mặt và tay chân nắng sạm ngăm ngăm,
Trên vai là chiếc áo cũ được mang,
Đeo chiếc bị trên lưng còng sụn xuống,
Cổ đeo thánh giá, máu hai chân dồn cứng,
Chân đi giày bện những vỏ cây
(Ta biết rằng, họ đi đường đã nhiều ngày
Đến từ các tỉnh xa xôi nào đó).
Nghe tiếng hét với người gác cửa: “Mau đuổi họ!
Ông chủ không ưa dân đen rách rưới đâu!”
Và cửa sập vào. Đành đứng đợi ít lâu,
Nhóm mugich móc xu ra cho người gác cửa,
Họ không nhận tiền, cũng không cho ai vào nữa,
Tốp nông dân quay đi, trời nắng lửa thiêu nung
Họ cầu trời lên án người gác luôn,
Tay vung vảy tỏ ý đang bất lực,
Và một khi, tôi còn nhìn họ thực,
Đầu để trần, không mũ, bước chân đi…

Còn ông quan chủ dinh thự xa hoa kia
Vẫn đang ngủ say sưa quên trời đất…
Anh coi cuộc đời đáng tị ghen, ao ước
Là say mê thích nịnh hót, trẽn trơ,
Thói trăng hoa, tham ăn uống, bạc cờ,
Hãy tỉnh ngộ! Còn một niềm vui khác:
Hãy gọi họ quay về! Họ cậy nhờ anh tất!
Nhưng ai no rồi, thì không thấy điều tốt, không nghe…

Sấm trên trời cao chẳng khiến anh lo,
Vì sấm trần gian trong tay anh nắm chặt,
Và những kẻ vô danh thật
Mang nỗi đau không lối thoát trong lòng.

Anh nghĩ sao về nỗi khổ nhức nhối khôn cùng,
Dân nghèo đói liên can gì tới anh đã?
Cuộc sống lướt trôi qua hối hả
Không cho anh tỉnh ngộ để hưởng bất tận ngày vui.
Mà tỉnh để làm gì? Trò tiêu khiển của đám bút nô thôi
Anh coi là quyền lợi của nhân dân trước hết;
Không cần lợi quyền ấy, anh sống trong vinh hiển
Và một mai sẽ chết hưởng vinh quang!
Êm đềm hơn cả miền quê Arcadia thiên đàng
Tháng ngày lụi tàn của anh rồi khép lại.
Dưới bầu trời xứ Sisilia lôi cuốn mãi,
Trong bóng cây hương thơm ngát chào mời,
Ngắm nhìn ánh dương rực rỡ trên trời
Chìm sâu nơi nước trong xanh biếc,
Từng vệt sáng nhuộm vàng cho biển -
Đắm mình trong tiếng hát êm đềm
Con sóng trên Địa Trung Hải, - giống trẻ em,
Anh thiếp đi trong vòng tay âu yếm
Cả gia tộc thương yêu và quý mến
(Đang chờ mong anh chết đi ngay);
Hài cốt anh rồi được chuyển về đây,
Để tổ chức lễ tang trang trọng,
Anh sẽ xuống mồ…như anh hùng trong mộng
Bị quê hương nguyền rủa âm thầm,
Nhưng được tôn vinh bằng ca tụng tưng bừng

Và nói chung, cớ sao ta dựng dậy nhân vật ấy
Chỉ vì những con người nhỏ bé vậy? -
Có nên trút giận xuống đầu họ luôn
Có cách an toàn hơn… mà lại vui hơn
Là tìm kiếm một niềm vui đâu đó…
Mất gì đâu khi dân cầy chịu khổ:
Chính thiên mệnh đưa ta tới đây, thấy đã quen!
Khi ở trạm gác, lúc quán rượu nghèo hèn
Dân nghèo đói tu rượu đến đồng rúp cuối,
Rồi dấn bước ăn xin trên đường suốt
Và nỉ non. Ôi Đất mẹ thương yêu
Hãy chỉ cho tôi nơi cư trú ở đâu,
Tôi chưa thấy một vùng trời nào tất,
Nơi người gieo hạt và gìn giữ đất,
Nơi nông dân Nga không than khóc, rên la?

Họ khóc than ngoài ruộng, khắp nẻo đường xa
Họ gào khóc trong trại giam, nhà ngục,
Tay bị khoá, chân mang xiềng nặng trịch,
Họ than thân trong nhà xấy lúa, cạnh cây rơm,
Dưới gầm xe ngựa, nơi đồng cỏ, ngủ qua đêm;
Khóc nức nở trong lều riêng nát thiệt
Chẳng vui nhìn ánh sáng của Chúa, khi vầng dương xuất hiện;
Tiếng khóc than vang vọng khắp nơi nơi,
Bên thềm toà án, lâu đài cao vút tận trời,
Hãy bước ra sông Volga: tiếng nỉ non vang dội,
Trên mặt nước dòng sông của nước Nga vĩ đại?
Tiếng kêu than ở ta thành bài hát than thân
Khi người kéo thuyền gò lưng kéo xà lan!..

Ôi Volga! Ôi Volga! Mùa xuân đến thật
Nước sông đầy không tưới cho đồng đất,
Không khí tang tóc trĩu nặng của toàn dân
Bao trùm lên khắp chốn quê hương, -
Người ở đâu, ở đấy nghe vang oán thán…
Ôi tiếng ca thán làm ta tan nát
Tiếng rên la của anh nói hết điều gì
Anh có tỉnh ra? Bầu nhiệt huyết tràn trề
Hay, anh đầu hàng tuân theo số phận
Tất những gì trong khả năng, anh làm tròn nhất, -
Viết lên bài ca, nghe như tiếng khóc than
Và tinh thần mãi mãi được tôn vinh?..

Sao em mải nhìn đường, qđầy háo hức
Đứng cách xa nhóm bạn nói cười luôn?
Hẳn lòng em đang lo lắng, bồn chồn,
Chợt khuôn mặt rực hồng lên, ửng đỏ?

Nguyên cớ nào, em vội vàng chạy cố
Đuổi theo xe tam mã vút lao qua?..
Chàng sỹ quan khinh kỵ khoe dáng trên xe,
Mắt say đắm nhìn em, không biết chán!

Ngắm em mãi, say mê - ai chẳng muốn,
Đã gặp em, ai chẳng thích yêu em
Dải lụa hồng đang nhí nhảnh bay lên
Lẫn trong mái tóc đen như đêm tối;

Da rám nắng tôn má hồng thêm nổi
Lớp tơ non trông mơn mởn, dịu dàng,
Dưới lông mày như nét vẽ nửa vòng
Lấp lánh hiện ra, mắt nhìn nhí nhảnh.

Chỉ cần em nhìn long lanh ánh mắt
Đã lôi cuốn làm nóng máu chàng trai,
Khiến ông già tặng quà, phá sạch gia tài,
Gieo tình yêu vào chàng trai mãi mãi.

Em đáng được sống yên vui, thoải mái,
Một đời phong lưu, biết mấy nhẹ nhàng…
Nhưng phận em lại phải nhận khác thường:
Rồi làm vợ hầu anh chàng lười nhác.

Tạp dề mặc, kéo cao lên tận nách,
Bộ ngực đầy chảy sệ xuống dị hình
Chồng đánh em tàn độc, chuyện ngày thường
Và mẹ chồng cay nghiệt càng không thương xót,

Đời lao lực, nặng nề, bao chua chát,
Chưa nở hoa, em đã sớm lụi tàn,
Em đắm chìm vào ác mộng mịt mùng,
Làm lụng, chăm con, bữa toàn ăn vội.

Khuôn mặt em từng tinh nhanh, sôi nổi,
Luôn tràn trề sức sống mới hôm nào
Nay hiện về vẻ cam chịu biết bao
Lo lắng không đâu, xanh xao, bất hạnh.

Rồi em mất, vùi chôn mồ đất lạnh,
Thế là em đi hết số phận nặng nề,
Sức lực tàn phai, bỏ phí hoài ghê
Chồng chẳng vỗ về, bỏ bê lạnh cóng.

Đừng nhìn nữa con đường buồn trống vắng
Chớ chạy theo xe tam mã lao nhanh,
Nỗi u buồn đang tràn ngập trong tim
Hãy dập tắt rồi chôn sâu mãi mãi!

Đuổi sao kịp chiếc xe điên cuồng chạy:
Ngựa ăn no, cường tráng, sức đang sung,-
Xà ich ngà say, chàng khinh kỵ lao nhanh
Như cơn lốc đi tìm ngay cô khác…