Tìm bài trả lời thơ

Bắt đầu rồi! Mở đầu rồi!
Các con gái cha cố
(Điệp khúc của những người bán hàng rong ở nông thôn)

“Này các cô Phedorushka! Varvarushka!
Hãy mở hòm gỗ của nhà ra nhé!
Mời các bà, các cô tiện thể,
Mang tiền đồng, tiền lẻ đến mua hàng!”

Những người phụ nữ trẻ có chồng
Tìm anh bán hàng rong vây kín,
Những cô gái xinh như thiên nga đến
Cũng mang tiền dành dụm giấu trong người:
Cả nhiều bà già từng trải lõi đời
Cũng nhập vào đoàn đi lững thững.

“Vải hoa nhà chúng tôi đẹp lắm,
Vải mộc này, nào đỏ thắm, nào nhung bông.
Có xà phòng ngào ngạt hương thơm -
Chỉ hai grivna đủ mua luôn một bánh,
Có phấn hồng luôn đằm thắm -
Mất năm kopeck là trẻ hẳn ra ngay!
Chiếc nhẫn gắn đá quý, xem này!
Lấp lánh đỏ rực như lửa cháy.
Lại có cả bùa yêu thật đấy -
Có phép thần mê hoặc tất mọi người!”

Lập tức tiếng mặc cả không thôi,
Giữa làng bỗng hoá thành nơi phiên chợ,
Các bà đi lại như say rượu.
Tranh giành nhau, giật hàng hoá của nhau.
Lão Tikhonưch thề thốt sống chết mau
Vì từng xu lẻ dù là vặt vãnh,
Đến nỗi Vanhia chỉ còn cách rụt vai lại:
“Nếu tôi lừa, xin Trời phạt tôi ngay!
Con mắt tôi nổ vỡ nát tan thây,
Cứ quật tôi ngã lăn thẳng cẳng,
Đất nứt ra lôi tôi vào nuốt chửng!..
Ấy vậy mà chưa kịp nói dứt lời,
Hai bên đã đập tay ngã giá rồi,
Thế mới gọi là bán hàng tài giỏi
Thế mới đúng người bán hàng sành sỏi
Bảo sao không thề thốt liên hồi…

Rồi suốt cả một ngày trời
Cả làng bàn tán râm ran không ngừng nghỉ
Bao nhiêu đồng tiền nhỏ lẻ
Giấu kĩ trong cuộn chỉ, cuộn len
Các bà nhà nghèo đều lôi hết ra liền
Rồi họ quấn đầu khăn mới tinh tất cả
Ra ra vào vào thi nhau khoe đã
Vì ruy băng sặc sỡ, hai cô con dâu
Đã cấu cào, gây chảy máu cho nhau
Bà mẹ chồng quát lên: nổi cáu,
Mắng nàng Phelushka con láu táu!
Rồi lát sau bà mới quay sang
Mắng tội sinh chuyện tại đám hàng rong:
“Đồ lừa đảo, tự dưng mò đến đây, ai khiến,
Đúng là lũ tham lam như thày cúng
Giá có gậy đánh đuổi cổ cho rồi,
Cả lũ đi, hết rắc rối lôi thôi!..”

Dân bán hàng rong phá lên cười hơ hớ
Rồi đường ai nấy đi, mỗi anh một hướng

Tôi và anh đã từng có nhiều lần
Hai ta bám theo đầm lầy đi khắp,
Anh hay hỏi tôi điều đang thắc mắc:
Bạn viết gì suốt ngày hí hoáy bút chì?

Mời anh xem! Danh vọng tôi không tìm,
Mà chỉ muốn làm vừa lòng bạn thân thiết
Tôi mừng lắm, nếu anh xem mà thích,
Còn không ưng, tôi sẽ giữ lặng im.

Xin anh đừng xem nhẹ món quà trên!
Ta có dịp còn gặp nhau nhiều nữa,
Sẽ cùng uống đôi ba chén chứ
Và lên đường đi săn bắn một hôm.

Phân tích bài thơ “Nhà thơ và Công dân” của Nekrasov

Phần lớn các tác phẩm của Nekrasov được viết theo thể loại thơ trữ tình công dân. Hơn thế nữa, trong nhiều tác phẩm, ông trực tiếp bày tỏ quan điểm của mình về vai trò của nhà thơ trong xã hội và về nghĩa vụ công dân của người nghệ sĩ. Những quan điểm ấy được trình bày đầy đủ nhất trong bài thơ “Nhà thơ và Công dân” (1855).

Bài thơ được xây dựng dưới hình thức một cuộc đối thoại giữa Nhà thơ và Công dân, thực chất là sự phản ánh những suy ngẫm của chính tác giả.

Tác phẩm mở đầu bằng những lời trách móc của Công dân đối với Nhà thơ, người đang sống nhàn rỗi, lãng phí thời gian. Nhà thơ biện minh cho sự thụ động của mình bằng cách thừa nhận sự nhỏ bé của bản thân trước thiên tài Pushkin và cho rằng mình sẽ không bao giờ đạt tới những đỉnh cao sáng tạo như ông.

Công dân thừa nhận điều đó, nhưng nói rằng khi mặt trời lặn (ý chỉ Pushkin), trên bầu trời sẽ bừng sáng những vì sao, ngăn bóng tối bao trùm cho đến bình minh kế tiếp. Dù thơ của Nhà thơ còn nhiều khiếm khuyết, anh vẫn có bổn phận phải sáng tác, bởi trong tâm hồn anh vẫn còn lưu giữ một phần ngọn lửa thiêng liêng. Là một “người được trời tuyển chọn”, nhà thơ trước hết phải quan tâm đến đất nước và nhân dân mình.

Đáp lại bài diễn thuyết đầy cảm hứng ấy, Nhà thơ tuyên bố rằng mục đích của mình là đạt được danh tiếng. Mọi việc làm và hành động của anh đều phục vụ mục tiêu đó. Việc thực hiện nghĩa vụ công dân sẽ khiến anh chệch khỏi con đường đã chọn.

Để phản bác, Công dân thốt lên câu nói trung tâm của toàn bộ tác phẩm, về sau trở thành một câu châm ngôn nổi tiếng:

-Là nhà thơ, có thể, anh không thành,
Nhưng công dân, bắt buộc phải xứng danh.

(-Là nhà thơ, - anh có thể không thành,
Nhưng bắt buộc là công dân trước đã.)
-Anh có thể không thành được nhà thơ,
Nhưng bắt buộc phải là một công dân.)

Ông khẳng định rằng địa vị xã hội hay thân phận của một con người chẳng có ý nghĩa gì nếu người đó thờ ơ với số phận của đất nước mình. Ông đau xót thừa nhận rằng trong số những người đương thời hầu như không còn những con người như thế. Còn những ai nhìn thấy cảnh khốn cùng của nhân dân thì lại sợ không dám nói lên sự thật.

Cảm động trước những lời ấy, Nhà thơ kể lại câu chuyện đời mình. Thuở thanh niên, ông không biết sợ hãi, tự do lên án những thói hư tật xấu của xã hội bằng thơ ca. Trong công việc ấy, nàng Thơ (Muse) luôn đồng hành với ông. Nhưng thay vì nhận được lòng biết ơn của mọi người, ông chỉ gặp sự chế giễu và những cuộc bức hại. Sự thật mà ông nói ra chẳng ai cần đến.

Nỗi sợ bị xã hội lên án đã khiến Nhà thơ tránh né những đề tài gai góc, chuyển sang ca ngợi những việc làm và công trạng tầm thường. Điều đó giúp ông có kế sinh nhai và một cuộc sống yên ổn. Nhưng đổi lại, ông đã đánh mất sự ưu ái của Nàng Thơ, và nàng đã rời bỏ ông mãi mãi.

Chỉ sau nhiều năm tháng, ông mới hiểu rằng Nàng Thơ không dung thứ những sự tô hổng giả tạo. Vẻ đẹp của nàng được tôn lên hơn cả bởi “vòng gai”.

Bài thơ “Nhà thơ và Công dân” có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để hiểu tư tưởng trung tâm trong sáng tác của Nekrasov. Theo ông, việc phụng sự “nghệ thuật thuần tuý” không chỉ vô ích mà còn có hại. Nhà thơ phải ý thức được trách nhiệm công dân của mình. Chỉ có ý thức trách nhiệm công dân mới giúp nhà thơ phát huy trọn vẹn và làm cho tài năng sáng tạo của mình ngày càng vững mạnh.

(Theo nguồn: Стихи.ру Анализ стихотворения Поэт и гражданин Некрасова;
Có sự hỗ trợ của ChatGPT)

CHÚ THÍCH
Phần 2
Bốn câu mở đầu là trích từ bài thơ nổi tiếng của Alexander Pushkin «Поэт и толпа» (Nhà thơ và đám đông). Nekrasov chủ ý mượn quan niệm “nghệ thuật vị nghệ thuật” của Pushkin để mở màn cuộc tranh luận.
Phần 4
Не умер бог в душе людей: Nekrasov không bàn thần học mà nói về lương tri và đức tin đạo đức vẫn còn trong con người.
Свой гений подчиняя чувству Всеобнимающей Любви: Всеобнимающая Любовь viết hoa trong nguyên bản, gần như một khái niệm triết học - Tình yêu bao trùm muôn người, tình yêu nhân loại.

стан безвредных: rất đắt. стан là “phe, hàng ngũ”. безвредные không chỉ là “người vô hại”, mà là những kẻ chỉ lo không đụng chạm ai, không dám làm gì. Đây là lời phê phán tầng lớp trí thức thụ động.
Phần 5

Все язвы родины своей: язва là vết loét, vết thương mưng mủ, không chỉ là “vết thương”. Nekrasov cố ý dùng hình ảnh đau đớn ấy để nói rằng người công dân chân chính coi mọi nỗi đau của Tổ quốc như chính những vết loét trên cơ thể mình.
Phần 6

Pegasus (Пегас): Ngựa thần có cánh trong thần thoại Hy Lạp, biểu tượng truyền thống của thi ca. Hình ảnh “kết hoa lên bờm Pegasus” thường chỉ việc tô điểm cho thơ ca. Nekrasov cố ý nói mình không kết hoa hồng mà kết cây tầm ma lên bờm Pegasus, ngụ ý thơ ông không nhằm ca ngợi vẻ đẹp thuần tuý mà phản ánh những đau khổ và gai góc của cuộc sống.

Не розы — я вплетал крапиву: một hình ảnh rất hay. Nhà thơ không dùng hoa hồng để trang điểm thi ca, mà dùng cây tầm ma (крапива) — loài cây gai gây rát bỏng khi chạm vào. Ý là thơ ông không nhằm làm đẹp mà nhằm gây đau, thức tỉnh lương tri.
Покидал Парнас: Parnassus là ngọn núi của các thi thần trong thần thoại Hy Lạp, tượng trưng cho thế giới thơ ca thuần tuý. “Rời bỏ Parnassus” nghĩa là từ bỏ thứ nghệ thuật chỉ biết cái đẹp để bước vào cuộc sống đầy đau khổ.

Phần 8
“Венок терновый” là vòng gai – hình ảnh chiếc vòng gai của Chúa Kitô, biểu tượng của sự hy sinh, đau khổ và tử vì đạo. Nekrasov muốn nói: nếu Nàng Thơ của ông có được đội một vòng hoa, thì đó không phải vòng nguyệt quế của vinh quang, mà là vòng gai của khổ đau. Đó cũng là tư tưởng xuyên suốt của bài thơ: thi ca chân chính không đem lại vinh hiển, mà đòi hỏi sự dấn thân và chấp nhận đau khổ.

(Theo nguồn: Goldlit.org; Stih.ru, có sự trợ giúp của ChatGPT)

Công dân (bước vào):
Lại một mình, lại trông khó đăm đăm,
Chỉ nằm suốt, mà không viết lách.

Nhà thơ:
Thở thoi thóp, xin nói thêm, trông u uất -
Và có ngay bức vẽ chân dung tôi.

Công dân:
Đẹp quá thôi! Vẻ cao thượng chẳng thấy rồi,
Nét đẹp đẽ có gì đâu, xin tin chắc
Mà đơn giản chỉ làm trò ngơ ngác.
Giỏi nằm dài một chú thú hoang…

Nhà thơ:
Thế thì đã sao?

Công dân:
Nhìn thấy càng phát ngượng.

Nhà thơ:
Vậy anh cứ đi khỏi đây cũng được.

Công dân:
Hãy nghe đây, thấy hổ thẹn làm sao!
Thức dậy thôi! chính anh biết từ lâu,
Ngay lúc này là thời kì nào vậy;
Ai có ý thức nghĩa vụ còn nguyên đấy,
Trái tim ai không mua chuộc nổi, bướng bỉnh, chẳng đổi thay,
Ai có sức mạnh, ngòi bút sắc bén, tài năng,
Muốn giờ này trốn đời đi ngủ - không được phép…

Nhà thơ:
Thì cứ coi tôi là trường hợp hiếm,
Vì trước tiên tôi cần việc làm thôi.

Công dân:
Tin mới đây! Anh đang có công việc rồi,
Anh chỉ ngủ đi vài chốc lát,
Thôi dậy nhé, hãy can đảm vạch ra bao tội ác…

Nhà thơ:
À biết rồi: “Anh nhắm đúng ai liền!”
Nhưng tôi là chim từng bị trúng tên,
Thật tiếc quá, Tôi không còn hứng nói.
(Cầm sách)
Vị cứu tinh là Puskin! - Trang sách đó:
Anh đọc đi đừng trách móc lôi thôi!

Công dân (đọc):
“Không phải vì những xúc động trong đời,
Chẳng vì vụ lợi. Cũng không vì trận đánh,
Ta sinh ra để đón nguồn cảm hứng,
Cho những thanh âm ngọt ngào và tiếng nguyện cầu”.

Nhà thơ (vẻ phấn khích):
Những thanh âm không bắt chước được đâu!..
Giá tôi có Nàng Thơ của tôi đúng lúc
Tôi láu lỉnh, tinh ranh hơn một chút,
Tôi xin thề, tôi đã không cầm bút lên tay!

Công dân:
Phải, những âm thanh kì diệu. Ura!
Sức mạnh của chúng sao mà kinh ngạc
Đến mức tâm trạng sầu u, mơ ngủ thực
Biến mất khỏi tâm hồn của nhà thơ ngay.
Tôi thật lòng vui sướng - Đến lúc này!
Tôi chia sẻ niềm vui cùng anh vậy,
Nhưng, thơ ca của anh, xin nói thật,
Cảm nhận rằng, chạm tận trái tim tôi rất sâu.

Nhà thơ:
Đừng nói ra những chuyện nhảm nhí mau!
Anh là bạn đọc nhiệt tình, nhưng phê phán kém xa.
Vậy theo anh, thì hoá ra tôi là người vĩ đại,
Là nhà thơ đứng cao hơn Pushkin thì phải?
Đúng không? mời anh nghe thử xem!

Công dân:
Ôi, không đâu!
Trường ca của anh còn rắc rối làm sao,
Những bài ai ca của anh không có gì mới hết,
Thơ trào phúng thiếu đi vẻ đẹp,
Thiếu sự thanh cao, ý xúc phạm, mếch lòng,
Thơ còn nặng nề. Người đọc bắt đầu chú ý đi lùng
Nhưng cũng giống như bao vì tinh tú
Khi trên trời không có vầng dương, thì anh hiện rõ.
Trong bóng đêm tối đặc mịt mùng,
Khi chúng ta sống nốt trong tâm trạng hãi hùng,
Khi thú dại đang tung hoành gào thét,
Còn con người lầm lũi bước đi trong sợ khiếp,
Anh kiên định giữ chắc tay ngọn đuốc của mình,
Nhưng trời cao không muốn ngọn đuốc này,
Để nó cháy bùng trong bão táp,
Để nó chiếu cho đường toàn dân được sáng;
Bằng ngọn lửa còn run rẩy khi tối sáng chẳng rõ ràng
Nó mới nhen lên, khi tắt, khi sáng, chập chờn.
Hãy cầu cho nó chờ được đến giờ mặt trời mọc
Và hoà tan trong ánh dương sáng rực!

Không, anh không phải là Pushkin.
Nhưng lúc mặt trời không tìm đâu thấy,
Tài năng vậy, mà ngủ thì xấu hổ đấy;
Còn hổ thẹn hơn trong thời khắc gian nan,
Vẻ đẹp đồng ruộng, bầu trời, biển cả mênh mang,
Và sự âu yếm của người yêu, anh cất lời lên ca tụng…

Khi giông tố nín câm, biển sâu trong tiếng sóng
Cùng bầu trời ganh đua lúc trời quang,
Và làn gió ngái ngủ với dịu dàng
Làm lay động cánh buồm nhè nhẹ, -
Khi tàu chạy êm đềm, đẹp đẽ,
Và trái tim khách lữ hành thấy bình yên,
Dường như thay cho con tàu chạy êm êm
Ta tưởng đáy tàu là nền đất cứng.
Nhưng khi sấm đánh, bão giông gầm rú,
Và lưới bị rách, cột buồm bị bẻ cong, -
Giờ đâu phải khi nhàn rỗi đánh cờ không”
Không phải lúc gào lên bao bài hát!
Kia con chó còn biết mối hiểm nguy gần sát
Và điên cuồng sủa theo trận cuồng phong:
Chó không có việc gì khác để làm chăng
Còn anh, anh làm gì, ơi chàng thi sỹ?
Trong ca bin biệt lập riêng, không có lẽ,
Anh ôm cây đàn cảm hứng tràn trề
Ru ngủ đôi tai những kẻ biếng lười
Và đánh át đi tiếng gầm bão táp?

Dù anh có trung thành cùng thiên chức,
Anh có giúp Tổ quốc dễ thở hơn chăng,
Ở đất nước mà hầu như ai cũng như ai
Đều chỉ tôn thờ bản thân mình trước?
Những trái tim thiện lương coi thiêng liêng là Tổ quốc
Thì đếm được trên đầu ngón tay.
Xin Chúa phù hộ họ! Còn những kẻ khác thì sao đây?
Mục đích của họ tầm thường, Cuộc đời sao trống rỗng.
Kẻ thì chỉ biết vét vơ, trộm cắp,
Người khác là những ca sĩ tụng ca,
Còn hạng thứ ba… Nhà hiền triết là hạng thứ ba:
Thiên chức của họ là nói suông sướng miệng.
Cái thân xác mình - luôn khư khư bảo vệ,
Họ chẳng làm gì, mà suốt ngày lặp lại lặp đi:
“Loài người hư hỏng hết cách chữa rồi,
Ta không muốn mình lìa đời vô ích,
Ta chờ đợi: nhỡ thờI gian cứu giúp,
Và tự hào rằng: không bức hại ai!”
Khôn ranh che giấu trí óc kiêu căng
Những mơ ước mang đầy lòng ích kỉ,
Nhưng.. bạn hỡi, dù anh là ai đi nữa,
Đừng có tin cái logic đớn hèn này!
Hãy biết sợ sẻ chia phận đời của họ ngay,
Những người mồm miệng nhanh, việc chân tay chậm chạp,
Và đừng đứng về phía người vô hại,
Khi ta có thể làm người có ích được ngay!
Người con không thể vô cảm, đứng khoanh tay
Trước nỗi đau của cha mẹ
Một công dân xứng danh không thể
Có tâm hồn thờ ơ với Tổ quốc chung,
Anh ta không có sự trách móc nào đắng cay hơn…
Hãy xông vào lửa cháy vì thanh danh đất nước,
Vì niềm tin, với tình yêu tha thiết,
Hãy bước lên, và phải chết xứng danh con người,
Phải hy sinh không vô ích là việc bền vững suốt đời
Vì sự nghiệp sáng ngời, máu luôn rơi xối xả…

Còn anh, nhà thơ, được chúa trời chọn lựa,
Hãy truyền lan những chân lí muôn đời,
Đừng tin điều người nghèo không có cái ăn rồi
Không đáng để cây đàn tiên tri rung lời ca tụng!
Đừng tin rằng, con người hoàn toàn sa sút,
Ngọn lửa Chúa chưa bao giờ tắt trong lòng mọi người,
Và tiếng kêu than từ trái tim người có một đức tin thôi
Chỉ có Ngài mới hiểu thật!
Hãy là công dân! đem tài sức hiến dâng cho nghệ thuật,
Hãy sống vì quyền lợi của chúng dân,
Biết bắt tình cảm làm chủ tài năng
Dâng cho Tình thương bao la muôn loài muôn vật;
Và nếu anh có nhiều tài năng thật,
Đừng bận tâm phô bày trước mặt người dân:
Trong lao động của anh
Sẽ rực rỡ ánh sáng trưng giàu sức sống.
Bạn hãy nhìn, tảng đá rắn vỡ vụn thành mảnh con,
Khi người lao động nghèo đập tan vỡ nó,
Còn dưới chiếc búa bay lên tung toé
Chính là ngọn lửa bắn phun ra!

Nhà thơ:
Anh nói xong chưa?.. tôi suýt ngủ gật mà.
Những đòi hỏi quá là cao như thế!
Với chúng tôi - anh đi xa quá.
Muốn dạy người khác: cần có tài năng,
Cần đến tâm hồn mạnh mẽ luôn,
Chúng tôi với tâm hồn biếng lười như vậy,
Hay tự ái và luôn sợ sệt đấy,
Chúng tôi không đáng giá một chinh.
Luôn vội vàng tìm đến lợi danh!
Sợ bị bỏ rơi ngay trên đường cái,
Nên cứ bước theo đường mòn cũ mãi
Còn nếu ta có rẽ đến một nơi -
Là xong đời, chỉ còn nước chạy khỏi gầm trời!
Ôi, thân phận nhà thơ sao mà thương hại!
May cho ai là công dân im lặng,
Anh ta không quen nàng thơ từ lúc nằm nôi,
Người làm chủ các hành động của mình rồi
Dẫn họ đi tới mục tiêu đầy cao thượng,
Và công việc họ tiến nhanh, thịnh vượng…

Công dân:
Lời phán xét không được quá ngọt lành
Nhưng của anh ư? Hay do anh nhắc?
Anh có thể xét suy sao cho đúng đắn:
Có thể anh không thành được nhà thơ,
Nhưng bắt buộc phải là một công dân.
Thế công dân là gì đấy?
Là người con xứng danh của Tổ quốc vậy.
Ôi, chúng ta có lắm nhà buôn, học viên sỹ quan,
Có quá nhiều chức quan, quý tộc, thị dân,
Mà ngay số nhà thơ cũng đông đáng kể,
Nhưng ta cần công dân, cần công dân trước hết!
Nhưng họ đâu? Ai không phải thượng nghị viên
Không phải nhà văn, không phải chủ đồn điền,
Không phải anh hùng, không là lãnh đạo,
Ai là công dân của quê hương yêu dấu?
Họ ở đâu? hãy đáp! Chẳng thấy trả lời.
Và đến cả tâm hồn nhà thơ thấy xa vời
Cái lí tưởng này mạnh mẽ vậy!
Nhưng nếu có công dân trong chúng ta đấy,
Anh ta sẽ khóc ra nước mắt gì!!
Anh được giao số phận nặng nề,
Nhưng anh không đòi phận mình tốt hơn thế:
Anh mang hết trên thân thể
Mọi vết thương lở loét của quê hương.

.......................
.......................
Giông bão gào thét, và đẩy tới vực sâu
Con thuyền tự do mong manh, rách nát,
Nhà thơ rủa nguyền, ít ra còn than khóc,
Còn công dân im lặng, cúi gằm đầu.
Trong vòng nô lệ đã chìm sâu,
Đến khi.. Thôi, tôi lặng im. Dù thưa thật,
Đã đến thăm chúng ta là số phận
Những công dân xứng danh… Anh biết chưa
Số phận của họ?.. Hãy quỳ gối xuống nghe!..
Đồ biếng nhác! Ước mơ của anh sao hài hước
Và những trách móc không hề nghiêm túc!
Cách anh so sánh chẳng có ý nghĩa gì
Đây mới là lời chân lý công bằng:
May cho nhà thơ chỉ nói lăng nhăng, sáo rỗng,
Thật đáng thương người công dân im lặng!

Nhà thơ:
Hay ho gì, đánh ngã một người,
Đánh họ tiếp thì còn gì hay nữa.
Anh nói phải, nhà thơ sống dễ thở-
Khi có tự do ngôn luận với niềm vui ngay.
Nhưng tôi hưởng chăng sự an ủi này?
Ôi trời hỡi, những ngày tôi trẻ tuổi,
Thật buồn tủi, khó khăn, không vụ lợi,
Nói gọn là, tôi hết sức dại khờ, -
Khi Pegasus (Pegas) của tôi còn nhiệt huyết cơ!
Tôi không kết hoa hồng, mà kết tầm ma bỏng rát
Vào bờm tung bay của Pegasus
Và kiêu kiêu rời đi khỏi Parnassus (Parnas) luôn
Không khinh thường, cũng chẳng hãi hùng,
Tôi vào tù, và đến pháp trường nơi xử tử,
Đến bệnh viện, vào toà, đều từng cả,
Thôi không nhắc, tôi thấy gì ở đây
Tôi xin thề, tôi căm giận thẳng ngay!
Tôi xin thề, tôi chân thành yêu mến!
Và rồi sao? Khi họ nghe tiếng thơ tôi bàn đến
Họ quy tôi tội vu khống bôi đen;
Đành phải cầm lòng, yên vị, chịu bó tay
Hay phải trả bằng ngay mạng sống…
Làm gì nhỉ! Sao mà phi lý gớm
Quy tội con người, quy lỗi số mình,
Giá như tôi nhìn thấy cuộc đấu tranh,
Tôi sẽ tham gia, dù khó khăn hết mức,
Nhưng, chết hả, chết ư, chết vào lúc?
Khi đó tôi mới hai chục tuổi đời,
Cuộc sống mời gọi tiến lên giảo hoạt rồi,
Như các đợt sóng biển trồi lên vẫy gọi,
Và tình yêu hứa hẹn bao điều thật ngọt
Bao nhiêu đặc quyền thấy tốt vô cùng -
Tâm hồn lui đi e ngại, hãi hùng…
Nhưng dù có nguyên nhân gì đi nữa,
Tôi không giấu che sự thật cay đắng quá
Và cúi đầu xuống thấy ngại ngùng
Khi nghe từ “công dân thiện lương“.
Ngọn lửa định mệnh, ngọn lửa nung vô ích
Cho đến nay còn thiêu đốt tôi trong ngực,
Và tôi vui, nếu như được một người
Ném đá vào tôi với sự coi thường.
Thật bất hạnh! Và vì cái gì mà anh chà đạp
Nghĩa vụ thiêng liêng của con người vậy?
Anh nhận được gì từ cuộc sống ban cho
Mà thành người con ốm yếu của thế kỷ ốm đau?
Giá mọi người biết được cuộc sống nơi tôi vậy,
Tình yêu của tôi, bao xúc động của tôi khi ấy,
Mặt cau cau, ngùn ngụt cháy căm hờn,
Khi tôi đứng bên lối mở vào mộ phần…

Ôi, bài hát đầu tiên của tôi năm ấy
Chính là khúc ca vĩnh biệt tôi vậy!
Nàng Thơ gục mặt xuống, buồn đau
Và khóc lên rưng rức, sau đi khỏi.
Từ lúc đó, không hay gặp nhau nữa:
Mỗi khi đến, kín đáo, mặt tái xanh,
Và thầm thì những lời nói nhiệt thành,
Và miệng hát những bài ca kiêu hãnh.
Kêu gọi đến với thảo nguyên, thành phố,
Đầy dự định cao quý thiêng liêng,
Nhưng bất ngờ, vang lên tiếng xích xiềng-
Và nháy mắt, nàng đi liền biến mất.
Với nàng, tôi không hoàn toàn xa lánh,
Nhưng tôi kinh sợ! sao thấy hãi kinh!
Khi người đồng loại của tôi đắm chìm
Trong sóng khổ đau từng cơn xô đẩy-
Khi thì sấm trên trời, khi biển khơi giận dữ
Được tôi ca ngợi tình nguyện tự nhiên.
Khi đánh roi đám trộm cắp thiếu niên,
Để cho trộm lớn hài lòng nhanh nhất,
Tôi đắc ý làm các em nhỏ ngạc nhiên vì táo bạo thật
Và lấy làm tự hào lời họ khen tôi.
Ách tháng năm nặng nề, tâm hồn trùng xuống rồi,
Nó nguội lạnh dần cùng mọi thứ,
Và nàng Thơ quay lưng đi vĩnh viễn,
Mang trong lòng sự khinh miệt đắng cay,
Giờ tôi gọi nàng chỉ phí công thay
Than ôi! nàng ẩn mình ngay mãi mãi.
Như ánh sáng, chính tôi không biết nàng nữa.
Và cũng không nhận ra được nàng rồi
Ôi nàng Thơ, là người khách tình cờ thôi
Đã đến với tâm hồn tôi thăm viếng?
Hay quà khác thường do bài ca mang đến
Số phận có định sẵn với nàng chăng?
Hỡi ôi! ai biết được? số phận thật nghiêm
Đã giấu đi tất cả trong bóng đêm dầy đặc.
Nhưng chỉ có một vòng hoa gai sắc
Là hợp vẻ đẹp nghiêm khắc của nàng…

Không một âm thanh! Một linh hồn được thoát đi
Thoát mọi đau thương, thoát xa sa ngã.
Ta đứng đây và cảm thấy
Sự im lặng chết người này đã thắng người đàn bà.

Lặng như tờ! Ta nhìn khắp ra xa
Vòm trời biếc xanh, mặt trời và rừng cây còn đó,
Trong ánh bạc long lanh hạt tuyết soi rực rỡ
Mang trong mình muôn vạn thứ diệu kì,

Bằng một bí mật chưa từng biết cuốn đi,
Thật lãnh đạm, thờ ơ… Nhưng chợt
Tình cờ vang lên tiếng xột xoạt -
Là chú sóc chạy trên các ngọn cây.

Đã làm rơi một cục tuyết to thay
Trúng ngay người Đa rya, sóc nhảy lên cây thông chốn.
Còn Đarya vẫn đứng nguyên, người thành băng cứng
Trong giấc mơ bị phù phép bởi Giá băng…

Dẫu phải trả bằng bất cứ giá nào
Cho quên lãng mà người đàn bà này nhận được,
Thì có hề gì? Nàng cười cợt,
Ta sẽ không thương xót nàng chút nào.

Không ở đâu có bình yên sâu lắng, ngọt ngào,
Hơn cái tĩnh lặng mà rừng này ban tặng,
Khi nàng đứng vô lo, không rung động
Dưới cái rét của trời đông lạnh giá băng.

Không nơi nào lồng ngực mệt mỏi, sức tàn,
Được hít thở sâu và tự do thực sự,
Và nếu thấy cuộc đời đủ đầy mọi thứ
Thì chẳng đâu ngủ ngon hơn được nơi đây!

Mashutska kêu to tướng với cha:
“Cha ơi cha, Cho con đi cùng với!”
Bé gái nhảy từ trên bao khoai và ngã dúi dụi,
Ông bố nâng con dậy, “Chớ có gào!

Con có chết, chả ai bị làm sao!…
Bố không thích có nhiều con gái,
Giá thêm một con trai mới phải
Mẹ nó ơI, xuân sau, hãy sinh nhé, thì hay!

Nhớ đấy!…” Bà mẹ hơi bẽn lẽn thay:
- Anh thì chỉ cần một trai là đủ! -
(Chị biết chắc: trong bụng mình đã có
Con….) Tim thai đập. “Thôi được! Masha, nín ngay!”

Và Proklyshka trèo lên xe mới nhanh thay,
Đưa tay đón con gái cho ngồi cạnh,
Grisha chạy lấy đà, nhảy lên lẹ thật,
Tiếng bánh xe kêu lịch kịch đi liền.

Một đàn sẻ từ đống lúa vọt bay lên
Chúng vút lên cao, thi nhau chao lượn.
Và Đa rya nhìn lâu theo hướng chim nhào lộn,
Lấy tay che bớt nắng để dễ nhìn,

Khi ba bố con họ tiến lại gần,
Dần về phía sân phơi nghi ngút khói,
Và từ sau những đống lúa vàng, hiện ra lấp ló
Nụ cười trên gương mặt trẻ da dẻ hồng hào.

Kìa, tiếng hát! Những âm thanh vốn quen sao!
Tiếng chim hát nghe vào ngọt lịm…
Những dấu vết cuối cùng của thương đau, vận hạn
Đều biến luôn khỏi gương mặt Đarya,

Tâm hồn nàng bay bổng theo câu ca,
Nàng toàn tâm tan hoà vào bài hát…
Trên đời này, khúc ca hay đẹp nhất
Là trong giấc mơ sống động ta được nghe!

Hát về điều gì - chỉ có Chúa mới hay!
Ta không thế nắm bắt ngay bài hát,
Nhưng nó khiến trái tim ta bình yên thật,
Là giới hạn cuối cùng của hạnh phúc được chờ mong.

Bài ca đầy dịu dàng âu yếm, cảm thông,
Có những hứa hẹn yêu thương bất tận…
Nụ cười hạnh phúc, hài lòng, mãn nguyện
Vẫn sáng ngời trên khuôn mặt Đa rya.

Nhưng đã gặt rồi, thấy nhẹ người ra!
Cánh đàn ông đang chở đi các bó lúa,
Còn Đa rya bên luống khoai tây đang đào bới
Trên các thửa ruộng cạnh suối gần đây.

Mẹ chồng nàng có mặt ở bên ngay,
Bà già đang làm việc luôn tay, cần mẫn,
Con gái Masha xinh xắn
Ngồi trên bao khoai tây đóng đầy tràn.
Trong tay cầm củ cà rốt ngon lành -

Chiếc xe ngựa lại gần, kêu cót két -
Ngựa Savrashka nhìn mọi người một lượt,
Còn Proklushka đang nhanh nhẹn, sải bước dài.
Theo sau xe chở đầy lúa vàng này

“Xin Chúa giúp con! Còn bé Grisha đâu không thấy?”
Ông bố tiện lời hỏi cho biết vậy.
- Trong ruộng đậu - bà lão trả lời,
Grishukha ơi! - ông bố thét to rồi

Đưa mắt nhìn trời. “chắc chưa muộn đấy
Giá có ngụm nước thì hay…” Vợ liền đứng dậy
Và rót từ chiếc bình màu trắng đưa chồng
Nước kvas uống một ngụm mát lành

Grinushka giờ mới đành đánh tiếng:
Con bị rối vào cây đậu trùm kín,
Vốn nhanh thoăn thoắt, cậu bé trông như
Một khóm đậu màu xanh đang chạy kia.

“Nó đang chạy, như lao, đồ phải gió,
Hệt như cỏ cháy lan theo chân nó!”
Grinushka đen nhẻm giống chú quạ non
Chỉ thấy cái đầu em trăng trắng hiện lên,

Vừa la hét vừa nhanh chân chạy lại
(Trên cổ là một đống cây đậu mắc phải)
Nó chìa cho bà, mẹ, em gái nếm thử liền,
Rồi xoay như con quay, chẳng chịu yên

Mẹ vuốt ve con trai đầy âu yếm,
Cha beo tai con rõ chân tình, thân thiết;
Trong lúc này, ngựa Saprashka chẳng ngủ quên:
Ngựa cắm đầu cắm cổ bước lại liền,

Đến chỗ mọi người, - lộ hàm răng trắng hết
Và ngon lành nếm món ăn được thết
Hai môi ngựa mềm dịu nhẹ nhàng
Khẽ ngậm vào tai của Grisha thật dịu dàng…

“Nàng có ấm không, cô gái trẻ măng?” -
Từ cây thông cao, Đại vương thét hỏi.
- “Em vẫn ấm!”, - người đàn bà đáp lại,
Chính nàng đang lạnh toát, bật run lên.

Đại vương băng giá xuống thấp thêm,
Lại vẫy vẫy cây quyền trượng
Và thì thầm dịu dàng ngọt lịm:
Có ấm chăng? “Em ấm, anh thân yêu!”

Vẫn ấm thôi - chính nàng lạnh hẳn nhiều.
Đại vương Giá băng chạm vào nàng nhè nhẹ:
Phả hơi thở lên mặt nàng liên tiếp
Và dụi những mũi kim nhọn khắp mặt nàng
Đi từ chòm râu bạc chuyền sang.

Và rồi hạ xuống thấp ngang nàng đứng!
- Nàng có ấm không? - lại hỏi tiếp,
Và Đại vương chợt biến thành Proklushka,
Rồi ôm nàng hôn nồng cháy, thiết tha.

Hôn vào miệng, hai vai, vào đôi mắt
Gã phù thuỷ bạc đầu hôn nàng dồn dập
Nói những lời ngọt dịu dễ nghe,
Mà người yêu thường thích nói về.

Mà có lần nàng nghe và thích thú
Nghe hiểu hết những lời ngọt ngào đó,
Đa rya nhắm nghiền hai mắt lại luôn,
Rồi tuột tay, rìu rơi thẳng xuống chân.

Người đàn bà goá nở nụ cười mơ hồ, phảng phất
Lóng lánh trên đôi môi nhợt nhạt,
Hai hàng mi trông xốp, như phủ tuyết kia,
Cặp lông mày với hàng kim nhọn chìa ra…

“Nhìn kỹ đi, cô gái trẻ, bạo dạn lên,
Hãy ngắm bóng dáng Đại vương Băng giá!
Khó có dịp nào cô gặp được nữa,
Một chàng trai đẹp, mạnh mẽ hơn ta?

Trời bão bùng, tuyết xuống với sương sa,
Xưa nay, chúng luôn phục tùng ta hết,
Ta đi khắp đại dương, các biển-
Xây những cung điện bằng băng.

Nếu muốn, ngay những dòng sông lớn mênh mang
Ta sẽ giấu hẳn chúng trong nhà ngục,
Ta sẽ xây cầu dài bằng băng đá thực,
Cầu như thế con người đã làm được đâu.

Ở đâu nước cuồn cuộn chảy mau
Mới ngày nào còn tự do chảy,-
Ngày hôm nay đã có cầu cho người đi bộ đấy,
Xe chở hàng nườm nượp chạy theo nhau.

Ta ưa nơi những huyệt mộ sâu
Ta xếp xác người thành hàng, phủ trong băng đá,
Máu đông lại trong mạch máu người chết cả,
Và não người - ta đóng băng đến muôn đời.

Cho kẻ cắp xấu xa khổ đau cả kiếp người,
Cho kị sỹ và ngựa phi rồi biết hãi
Ta còn thích những khi chiều tối
Bày trò nổ lách tách trong rừng sâu.

Đám đàn bà đổ lỗi hết cho ma rừng mau,
Vội vã chạy về nhà cho kịp,
Còn việc ghẹo những người say bít tít
Dù đi ngựa hay đi bộ - mới thích làm sao.

Không cần phấn, ta bôi mặt trắng nhợt ra,
Còn cái mũi ta dùng lửa nung cho đỏ rực,
Ta đóng băng râu dính vào dây cương thật chặt
Có dùng rìu cũng không bật được ra!

Ta giàu có, của cải không đếm xuể, đầy nhà,
Tiêu thoải mái, mà không hề cạn được;
Ta làm đẹp khắp nơi trong vương quốc
Bằng kim cương, bạc trắng với ngọc trai.

Hãy vào thăm vương quốc của ta ngay
Và hãy làm nữ hoàng trong cung điện!
Chúng ta trị vì suốt mùa đông khắc nghiệt,
Rồi hè về, sẽ đánh giấc ngủ sâu.

Cứ vào đi! ta sẽ âu yếm, sưởi ấm nàng mau,
Sẽ đưa nàng tới lâu đài xanh biếc…“
Và Đại vương Băng giá đứng ngay phía trên sát
Vung vảy cây quyền trượng bằng đá băng.