Yi Su-kwang 이수광 (16/3/1563 - 22/1/1629) tên chữ Hán là Lý Tuý Quang 李睟光 (một số sách sử Việt phiên là Lý Toái Quang), tự Nhuận Khanh 潤卿 (윤경, Yungyeong), hiệu Chi Phong 芝峯 (지봉, Jibong), là danh thần người Triều Tiên. Ông sinh ra trong một gia đình quý tộc giàu có, là con trai của Binh tào Phán thư (tương đương Thượng thư Binh bộ) Yi Hee-geom, dòng dõi tôn thất, nên được giáo dục tốt. Người đương thời cho ông là thần đồng, năm 16 tuổi đỗ kỳ thi sơ thí, năm 20 tuổi qua kỳ thi tiến sĩ và đến năm 23 tuổi đã đỗ kỳ thi tuyển chọn quan văn. Năm 1585, đời vua Tuyên Tổ, ông ra làm quan ở bộ nội vụ rồi sau phái sang võ bị.
Trong chiến tranh Nhật Bản - Triều Tiên (1592-1598), ông đóng quân ở Jogyeong, tỉnh Gyeongsang, chỉ huy một đội quân nhỏ, thua và bị thượng cấp điều sang giữ Uiju, Hamgyong, nơi binh mã đối phương đông hơn. Vì lập được chiến ông được thăng chức. Năm 1614, đời vua Quang Hải Quân, ông viết sách về kinh nghiệm quân sự, trách rằng quân đội Triều Tiên có “quá nhiều kẻ sajok (tầng lớp yangban hay học giả), lười biếng, thiếu kỷ luật và trách nhiệm”. Cuốn sách này được coi là nền tảng của trường phái Silhak (Thực học 實學) của Nho giáo Hàn Quốc.
Sau cuộc chiến, Lý Tuý Quang bỏ trông coi nghiệp binh và phái đi sứ cống Nhà Minh. Ở Trung Hoa, ông sưu tầm các sách về đạo Công giáo từ một linh mục người Ý tên là Matteo Ricci, người đang sống ở Trung quốc lúc đó, và đem các sách này về nước. Đây là lần đầu tiên văn học phương Tây đã được đưa về Hàn Quốc. Ông rất có hứng thú với phương Tây. Từ các nghiên cứu sau ba lần đi sứ Trung Hoa, ông viết ra 20 chương Chi Phong loại thuyết 芝峰類說, được xem quyển bách khoa sớm nhất của Hàn Quốc, không chỉ ghi chép tin tức về đạo Công giáo và Trung Hoa, mà cả về Nhật Bản, Việt Nam và Thái Lan. Sách cũng ghi lại những hiểu biết cơ bản về phương Tây, như địa lý và khí hậu nước Anh, thức ăn và vũ khí ở phương Tây. Ngoài ra Lý Tuý Quang còn viết về thiên văn, thâu thập từ giáo sĩ Ricci ở Bắc Kinh. Tuý Quang sang nhà Minh nhiều lần, gặp gỡ sứ thần người Xiêm La, Lưu Cầu và sứ nhà Lê từ Đại Việt là Phùng Khắc Khoan khi cùng đi sứ sang nhà Minh.
Yi Su-kwang 이수광 (16/3/1563 - 22/1/1629) tên chữ Hán là Lý Tuý Quang 李睟光 (một số sách sử Việt phiên là Lý Toái Quang), tự Nhuận Khanh 潤卿 (윤경, Yungyeong), hiệu Chi Phong 芝峯 (지봉, Jibong), là danh thần người Triều Tiên. Ông sinh ra trong một gia đình quý tộc giàu có, là con trai của Binh tào Phán thư (tương đương Thượng thư Binh bộ) Yi Hee-geom, dòng dõi tôn thất, nên được giáo dục tốt. Người đương thời cho ông là thần đồng, năm 16 tuổi đỗ kỳ thi sơ thí, năm 20 tuổi qua kỳ thi tiến sĩ và đến năm 23 tuổi đã đỗ kỳ thi tuyển chọn quan văn. Năm 1585, đời vua Tuyên Tổ, ông ra làm quan ở bộ nội vụ rồi sau phái sang võ bị.
Trong chiến tranh Nhật Bản - Triều Tiên (1592-1598), ông đóng quân ở Jogyeong, tỉnh Gyeongsang, chỉ huy một đội quân nhỏ, thua và bị thượng cấp điều sang giữ Uiju, Hamgyong, nơi…
Bình luận nhanh 0
Bạn đang bình luận với tư cách khách viếng thăm. Để có thể theo dõi và quản lý bình luận của mình, hãy đăng ký tài khoản / đăng nhập trước.