Những bài đồng dao

À ơi… kẽo kẹt cánh võng đưa,
Trăng non chênh chếch đậu vừa mái rơm.
Mẹ ru một tiếng dịu êm,
Đồng dao theo nhịp bên thềm tuổi thơ.

Ngày xưa chân đất ngây ngô,
Theo câu hát nhỏ ra bờ tre xanh.
Một con gà gọi sân quanh,
Một đàn lợn ủn ỉn tranh tiếng cười.

“Con gà cục tác lá chanh,
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi.”
Mấy câu mộc mạc vậy thôi,
Mà theo ta suốt một đời lớn khôn.

Câu ca chẳng có vàng son,
Không trang giấy đẹp, chẳng còn dấu in;
Vậy mà từ thuở bình minh,
Đã gieo vào trẻ niềm tin dịu dàng.

“Rồng rắn lên mây” rộn ràng,
Lũ con nít nối thành hàng chạy quanh.
Đứa làm đầu, đứa theo nhanh,
Tiếng chân lấm đất hoá thành hội làng.

Có khi nắng rát sân vàng,
Bóng tre nghiêng xuống, tiếng vang gọi người.
Một trò chơi nhỏ giữa đời,
Mà bao thế hệ lớn rồi vẫn thương.

“Chi chi chành chành” vấn vương,
Bàn tay chụm lại, tiếng cười bật lên.
Một hai ba… nhịp gọi tên,
Ngây thơ mà giữ bình yên tháng ngày.

“Cái cò cái vạc cái nông,
Sao mày dẫm lúa nhà ông hỡi cò?”
Lời ca chẳng nặng câu hờ,
Mà nghe trong đó bóng bờ ruộng quê.

Cánh cò chấp chới triền đê,
Theo con nước nổi tìm về bãi xa.
Đằng sau một tiếng gọi “à”,
Là bao nỗi nhọc nhằn cha mẹ mình.

“Bà còng đi chợ trời mưa,
Cái tôm cái tép đi đưa bà còng.”
Con đường lầy lội mùa đông,
Vẫn in dấu dép bên dòng nước quê.

Ta đi qua những bộn bề,
Qua bao phố thị, sơn khê cuộc đời;
Mà nghe một tiếng gọi chơi,
Lòng như trở lại khoảng trời năm nao.

“Dung dăng dung dẻ” lao xao,
Tay trong tay nhỏ bước vào tuổi thơ.
Cổng làng thấp thoáng giấc mơ,
Một nồi cơm nóng đợi chờ khói bay.

Ngày xưa đâu có đủ đầy,
Bữa cơm đạm bạc vẫn say tiếng cười.
Chẳng cần đồ chơi tuyệt vời,
Một câu đồng dao đủ mười niềm vui.

Rồi thời gian cuốn xa rồi,
Những sân đất cũ, những hồi gọi nhau.
Mái đình rêu phủ trước sau,
Hàng cau đứng đợi bạc màu nắng mưa.

Trẻ thơ nay giữa phố vừa,
Màn hình sáng rực sớm trưa bên mình.
Trò chơi nối mạng lung linh,
Nhưng đâu thay được một thời chạy quanh.

Đôi khi giữa nhịp thị thành,
Nghe ai khe khẽ “chi chi chành chành”,
Bỗng nhiên mắt thấy long lanh,
Một miền quê cũ hiện thành trong tim.

Ông bà chậm rãi kể tìm,
Những câu chuyện cũ nổi chìm tháng năm.
Cháu ngồi nghe, mắt âm thầm,
Tưởng như tiếng gọi vừa nằm ngoài sân.

Đồng dao đâu chỉ lời vần,
Mà là mạch đất âm thầm chảy qua.
Là câu chuyện của ông bà,
Là bờ tre, giếng nước, làng quê thân tình.

Là khi đất nước điêu linh,
Người dân gửi ước vọng mình vào ca.
Từ câu hát rất hiền hoà,
Nuôi bao tâm hồn biết yêu quê nhà.

Đồng dao — hạt giống vô danh,
Gieo trong tiếng nói ngọt lành mẹ ru.
Mai này dẫu có thiên thu,
Ta đi muôn nẻo vẫn lưu một miền.

Có thể tóc đã bạc mềm,
Có thể phố xá đã chen kín đường;
Chỉ cần nghe một âm vang,
Là bao năm tháng lại tràn về đây.

À ơi… võng vẫn còn lay,
Hay là trong ký ức một ngày xa xăm?
Một câu đồng dao âm thầm,
Đủ làm ấm lại tháng năm một đời.

Mai sau con cháu lớn rồi,
Xin đừng để mất tiếng người ngày xưa.
Giữ câu hát giữa nắng mưa,
Giữ hồn dân tộc trong từng lời ca.

Bởi khi đồng dao còn ngân,
Là khi quê cũ vẫn gần bên ta.
Dẫu đi cuối đất cùng nhà,
Một câu hát cũ — cũng là quê hương.