Người thành thơ, Thơ thành người

Khi con chữ rụng xuống trang giấy trắng,
Chiều ngoài kia vừa khép một vòm cây,
Người ngồi lại giữa căn phòng im vắng,
Nhặt từng lời — như nhặt những hao gầy.

Có những chữ tưởng vô tình rất nhỏ,
Mà mang theo một kiếp sống con người;
Có câu viết chỉ vài dòng ngắn ngủi,
Mà nghe trong đó cả một cuộc đời.

Thơ đâu phải trò chơi của con chữ,
Không phải hoa đem kết lại thành vần.
Thơ là phần sâu nhất trong sự sống,
Là vết thương còn đau ở trong tâm.

Mỗi câu chữ — một lần ta đối diện
Với chính mình, không son phấn, không che;
Mỗi dấu chấm — một khoảng đời khép lại,
Mỗi dấu phẩy — một lần muốn quay về.

Người thành thơ từ những điều rất thật:
Một tiếng khóc, một ánh mắt, bàn tay;
Một mái tóc bạc nghiêng bên hiên vắng,
Một chuyến đò chờ khách mãi không hay.

Người thành thơ khi biết nghe tiếng đất,
Nghe đá âm thầm kể chuyện nghìn năm;
Nghe gió bấc gọi mùa qua cửa ngõ,
Nghe im lìm mà hiểu được âm thầm.

Có những nỗi đau không thành tiếng khóc,
Có những chia lìa chẳng một lời than;
Có những mất mát nằm sâu trong mắt,
Mà một đời không gọi nổi thành tên.

Thơ thành người từ những điều như thế
Biết đau cùng nỗi đau của tha nhân,
Biết cúi xuống trước một đời bé nhỏ,
Biết đứng lên khi lẽ phải bị dần.

Biết run rẩy trước một nhành hoa nở,
Biết nghẹn ngào trước tiếng gọi mẹ cha;
Biết xấu hổ trước một người cơ cực,
Và biết căm khi cái ác đi qua.

Ta đã thấy thơ mọc lên từ đất,
Nơi chiến tranh từng xới nát bình yên;
Giữa hố bom, một mầm cây vẫn biếc,
Như con người không chịu khuất trong đêm.

Ta đã thấy những bàn tay chai sạn
Vẫn dịu dàng nâng đỡ một mầm non;
Thấy người lính đi qua mùa lửa đạn,
Mà trong tim còn giữ một hoàng hôn.

Ta đã thấy người hoá thân thành chữ
Giữa chợ đời bao tráo trở, hơn thua;
Không cúi mặt trước đồng tiền lấp lánh,
Không bán mình cho một tiếng tung hô.

Giữa bùn đất vẫn giữ phần trong sạch,
Giữa nhiễu nhương không đánh mất niềm tin;
Giữa đổ vỡ vẫn nâng niu sự sống,
Giữa vô thường vẫn giữ một trái tim.

Ôi ngôn từ — những hạt phù sa nhỏ,
Qua tháng năm kết tụ giữa tâm hồn;
Một chữ “mẹ” có thể lay trời đất,
Một chữ “quê” đủ gọi cả hoàng hôn.

Một chữ “yêu” có khi làm sống lại
Những linh hồn tưởng đã hoá tro than;
Một chữ “nhớ” bắc cây cầu quá khứ,
Cho con người tìm lại chính mình xưa.

Bởi ngôn ngữ không chỉ là tiếng nói,
Mà là nơi nhân thế gửi linh hồn;
Một câu thơ, nếu đi qua được người đọc,
Sẽ chẳng còn nằm chết ở trang thơ.

Thơ không viết — thơ sinh ra từ sống,
Từ những ngày ta được — mất, vui — buồn;
Từ cay đắng tưởng làm người gục xuống,
Lại âm thầm dạy người biết yêu thương.

Thơ không phải chiếc áo cho đời đẹp,
Cũng chẳng là vầng hào quang quanh mình;
Thơ phải dám bước vào nơi tối nhất,
Nơi con người soi thấy mặt chính mình.

Và người viết, nếu chỉ tìm cái đẹp
Mà ngoảnh đi trước những nỗi đau đời,
Thì câu chữ dù long lanh đến mấy
Cũng chỉ là chiếc bóng của con người.

Hỡi kẻ cầm bút giữa thời dâu bể,
Đừng viết bằng những mỹ tự xa xôi;
Hãy viết bằng bàn tay từng chai sạn,
Bằng trái tim còn biết nhói, biết cười.

Hãy viết như ngày mai không còn nữa,
Như hôm nay là lần cuối được mình;
Viết điều thật — dẫu thật đau, thật đắng,
Viết một đời chưa kịp nói thành tên.

Đừng sợ chữ nghẹn giữa dòng đang viết,
Đừng sợ câu chưa tròn nghĩa, tròn vần;
Có những lúc một khoảng im trong sách
Lại nói nhiều hơn vạn tiếng thanh âm.

Hãy để chữ biết khóc cùng nhân thế,
Biết nổi đau, biết phẫn nộ, yêu thương;
Biết cúi xuống nhặt một đời thất lạc,
Biết ngẩng đầu đi tới giữa phong ba.

Để thơ không còn là hoa trên giấy,
Không phải trăng treo đẹp ở đầu môi;
Để mỗi chữ khi bước ra đời sống
Có một phần máu thịt của con người.

Để người thành thơ từ trong nhân thế,
Và thơ thành người giữa cõi nhân sinh;
Để câu chữ không hoá thành xác chết,
Mà hoá thành nhịp đập giữa lặng thinh.

Một lần viết — là một lần sinh nở,
Một lần đau — một lần hiểu kiếp người;
Một lần mất — để biết gì còn lại,
Một lần yêu — để cứu lấy cuộc đời.

Rồi mai nữa, khi trang thơ khép lại,
Chữ có thể phai theo tháng với năm;
Nhưng nếu một câu còn neo trong ký ức,
Thì người viết vẫn chưa khuất âm thầm.

Bởi sau hết, điều còn trong chữ nghĩa
Không phải vinh quang, chẳng phải tiếng đời
Mà là lúc một tâm hồn gặp gỡ
Một tâm hồn khác ở giữa con người.

Thơ thành người — khi thơ mang nhịp sống,
Người thành thơ — khi biết sống vì người.
Giữa cõi tạm, câu chữ rồi sẽ nở,
Như một mùa hoa bất tử giữa đời.

Thơ thành người — người thành thơ.
Chữ thành máu — máu thành lời.
Giữa cõi vô thường, hoa còn nở,
Và con người còn sống — bởi yêu người.