Cô ả Xuý Vân

Chị em ơi —
Dạ.
Tôi ra đây có phải xưng danh không nhỉ?
Không xưng danh thì ai biết là ai
Giữa trần gian bề bộn này?

Chẳng dẫu gì —
Xuý Vân dại là tôi.
Mọi người gọi tôi là cô ả Xuý Vân,
Cái tên nghe như mảnh lụa rơi
Nhưng hoá ra lại là tiếng gào không thành lời trong đêm dài cổ tích.

Tôi —
Người đàn bà có chồng nhưng không được yêu
Người vợ giữ bổn phận nhưng không giữ nổi lòng mình.
Người con dâu biết im lặng đến kiệt cùng.
Tôi sống như cái bóng
Giữa gian nhà người khác gọi là “nhà chồng”.

Tôi giả điên
Nhưng cuối cùng hoá thành điên thật.
Vì có ai tỉnh táo nổi đâu
Trong một cuộc đời không có lối ra?

Tôi hát, tôi múa, tôi cười, tôi khóc
Tôi lật tung tất cả những khuôn mặt đeo mặt nạ
Để giữ lại một khuôn mặt thật của tôi —
Và bị gọi là điên!

Chị em ơi,
Các người có biết một người đàn bà khi không được nói
Thì sẽ tìm cách hét lên bằng ngôn ngữ của dại khờ?

Tôi —
Một Xuý Vân của bao nhiêu thế kỷ
Không chỉ là nhân vật trên chiếu chèo
Mà là hình hài của biết bao người vợ bị bỏ quên trong ngõ tối
Là tiếng vọng của những người con gái biết yêu
Nhưng không được quyền yêu.

Tôi giả điên
Không phải vì tôi yếu đuối
Mà vì tôi tỉnh táo quá giữa một thế gian điên đảo
Giữa những bài kinh cũ kỹ bắt tôi phải sống bằng xương người khác
Mà không được làm chính tôi.

Chị em ơi —
Nếu có thương tôi,
Đừng thắp hương nơi cửa chùa
Hãy thắp lên cho mình một ngọn lửa
Để còn biết rằng:
Có một Xuý Vân đã từng không chịu làm xác sống
Và dám điên để được sống như người.

Ngày 30/7/2025
Lấy cảm hứng từ vở chèo Xuý Vân giả dại,
ngẫu hứng biến tấu vở chèo thành một bài thơ – viết vội trong 15 phút, từ 0h đến 0h15.