“Ở Kordun, từng mộ một...” “Na Kordunu grob do groba...” • Cho đời tự do

Chuyện rằng: ở xứ Coóc-đon
Có người mẹ đến mồ con sụt sùi
Khóc rằng: “Con của mẹ ơi
Con vàng con ngọc bỏ đời đi đâu
Để cho bố khóc mẹ sầu
Đất ơi trả lại con đầu cho ta!”
Con nghe thấy tiếng mẹ già:
- “Mẹ ơi, đừng khóc nữa mà héo hon
Đất đen phủ nặng mình con
Nhưng dòng nước mắt mẹ còn nặng hơn!
Mẹ đừng khóc bên mồ con nữa
Trở về lo nhà cửa mẹ ơi
Nhắn cho nhà biết một lời
Rằng con mẹ chết cho đời tự do!”

"Nhắn cho nhà biết một lời
Rằng con mẹ chết cho đời tự do"

E kết 2 câu này thế chứ! Thơ của Bác Tố Hữu đọc xong thấy cảm xúc lắng đọng và xốn xang lắm... ý nghĩa cực kỳ. Mãi mãi yêu thơ Tố Hữu...

Có lẽ bản gốc của bài này là bài Na Kordunu grob do groba (Ở Kordun, mộ kề mộ), một bài ca viết năm 1942 bằng tiếng Serb-Croat, của tác giả Desanka Ćuić Kačar người Nam Tư (không phải dân ca), nguồn tham khảo để ở bên dưới. Kordun (tên lấy từ tiếng Đức “Kordon”, so sánh với tiếng Anh “cordon”: hàng rào cảnh sát, lính xếp hàng ngang) là một vùng đất thuộc Croatia ngày nay, là tiền đồn của lãnh địa thuộc nhà Habsburg ở biên giới với đế chế Ottoman. Vùng này cũng là chiến trường ác liệt trong thế chiến 2 và mọc lên nhiều mồ chôn tập thể sau đó (giải thích cho “mộ kề mộ”, hay là “hết ngôi mộ này đến ngôi mộ khác”).